متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :علوم قرآن و حدیث

عنوان : بررسی تطبیقی جایگاه زن در قرآن و حدیث و فمینیسم با نگاهی به ریشه ها و سیر تاریخی آن

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دانشکده اصول الدین

 رساله دکتری علوم قرآن و حدیث

 

موضوع

بررسی تطبیقی جایگاه زن در قرآن و حدیث و فمینیسم

با نگاهی به ریشه ها و سیر تاریخی آن

 

استاد محترم راهنما

جناب آقای دکتر تاجری نسب

اساتید محترم مشاور

جناب آقای دکتر پهلوان

جناب آقای دکتر آذر شب

1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست اجمالی مطالب

عنوان                                       صفحه

چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………….1

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………….2

فصل اول: کلیات و مفاهیم

  • بیان مسأله………………………………………………………………………………………………………………………..8
  • ضرورت انجام تحقیق………………………………………………………………………………………………………..8
  • پیشینه……………………………………………………………………………………………………………………………. 8
  • سؤالات……………………………………………………………………………………………………………………………9
  • فرضیه ها……………………………………………………………………………………………………………………….10
  • روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..11
  • مفاهیم…………………………………………………………………………………………………………………………..12

 

فصل دوم:جايگاه زن درمکتب فیمنيسم

مقدمه فصل………………………………………………………………………………………………………………………………..20

بخش اول: زمینه های تاریخی جهان و خاستگاه جغرافیایی پیدایش فمینیسم…………………………………..22

1-  جایگاه زن در مصر………………………………………………………………………………………24

1-1- قبل از نفوذ یونانیان ……………………………………………………………………………25

1-2- پس از نفوذ افکار یونانیان……………………………………………………………………27

  • جایگاه زن در چین………………………………………………………………………………………28

2-1-پیش از انقلاب چین……………………………………………………………………………28

2-2- پس از انقلاب چین…………………………………………………………………………..32

  • جایگاه زن در يونان……………………………………………………………………………………..35
  • جایگاه زن در انگليس…………………………………………………………………………………..38
  • جایگاه زن در فرانسه…………………………………………………………………………………41

بخش دوم: ريشه ها و عواما پيدايش مکتب فمنيسم……………………………………………………………………..46

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….46

1- آراء و نظرات فلاسفه در باره زنان .……………………………………………………………………………………..46

1-1- ديدگاه افلاطون…………………………………………………………………………………………………………48

1-1-1-رفتار شناسي زنان از دیدگاه افلاطون…………………………………………………………. 49

1-1-2- ديدگاه افلاطون در باره تساوی طبيعت و استعدادهای زنان و مردان…………………54

1-1-3-ديدگاه افلاطون در باره نهاد خانواده……………………………………………………………..55

1-2- ديدگاه ارسطو……………………………………………………………………………………………………………60

1-2-1-رفتار شناسي زنان از دیدگاه ارسطو……………………………………………………………………….60

1-2-2- ديدگاه ارسطو در باره نهاد خانواده……………………………………………………………………….63

1-3- ديدگاه ژان ژاك روسو…………………………………………………………………………………………………65

1-3-1-رفتار شناسي زنان از دیدگاه ژان ژاک روسو…………………………………………………………..66

1-3-2- ديدگاه روسو در باره نهاد خانواده……………………………………………………………………….74

1-3-3- ديدگاه روسو در باره تأثير محيط بر انسان……………………………………………………………74

1-4-رفتار شناسي زنان از ديدگاه فردریش نیچه………………………………………………………………………75

2- عوامل فرهنگي……………………………………………………………………………………………………………………78

3- عوامل اجتماعي و محيطي…………………………………………………………………………………………………….83

4-عوامل حقوقي………………………………………………………………………………………………………………………92

5-عوامل اقتصادي………………………………………………………………………………………………………………………97

6-عوامل سياسي…………………………………………………………………………………………………………………………99

6-1- بی توجهی به زنان در وضع قوانین جهانی……………………………………………………………….100

6-2- قرار گرفتن زنان در اقلیت جامعه سیاسی…………………………………………………………………..101

6-3- عدم توجه به زنان در رسیدن به قدرت………………………………………………………………………101

7- عوامل مذهبي ………………………………………………………………………………………………………………………102

7-1-زن در آئین علمای یهودی…………………………………………………………………………………………..103

7-2- زن در آئین علمای مسیحی………………………………………………………………………………………..105

7-3-زن در فرهنگ مسلمین………………………………………………………………………………………………….110

بخش سوم:امواج سه گانه فمینيسم………………………………………………………………………………………………111

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………….111

  • موج اول فمینيسم و زمینه های ظهور آن…………………………………………………………………………..113

1-1-عوامل شکل گیری موج اول…………………………………………………………………………………114

1-2-درخواست های موج اول…………………………………………………………………………………….116

1-3- پیامدهای موج اول…………………………………………………………………………………………….121

1-3-1-پیامدهای مثبت موج اول………………………………….. ………………. ………………….121

1-3-2-پیامد منفی موج اول………………………………………………………………………………..124

2- موج دوم فمینيسم و زمینه های ظهور آن……………………………………………………………………………127

2-1-عوامل شکل گیری موج دوم……………………………………………………………………………….128

2-1-1-تأثير سرمايه داري بر موقعيت زنان ……………………………………………128

2-1-2-آگاهی زنان از موقعیت فرودستشان با نگارش کتاب ها………………….130

2-1-3-تشکیل سازمان هایی در دفاع از حقوق زنان………………………………..131

2-2-درخواست های موج دوم……………………………………………………………………………………….132

نظرات گرايش معتدلتر موج دوم……………………………………………………………………………..133

2-3-   دستاوردهای مهم موج دوم فمینیسم…………………………………………………………………….134

2-3-1-پیامدهای مثبت موج دوم………………………………………………………………….. 134

2-3-2-پیامد های منفی موج دوم…………………………………………………………………. 135

2-4-نقد موج دوم………………………………………………………………………………………………………….137

3-  موج سوم فمینیسم و زمينه های ظهور آن…………………………………………………………………………….. 139

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… 139

3-1-عوامل شکل گیری موج سوم…………………………………………………………………………….. 140

3-1-1-پیدایش تفکّر پست مدرنیسم……………………………………………………………. 140

3-1-2-نگارش کتاب هایی در تأیید بر ویژگی زنانه و ضرورت نقش مادر………….141

3-1-3-اعتراض به باورهای افراطی موج دوم………………………………………………….142

3-2- درخواست های موج سوم…………………………………………………………………………………….142

3-3-  ویژگی موج سوم…………………………………………………………………………………………………………….144

3-3-1-تأكيد بر تفاوت های بین زنان………………………………………………………………144

3-3-2-ايجاد مباني نظري……………………………………………………………………………….144

3-3-3-توليد دانش زنانه………………………………………………………………………………..146

3-3-4-عدم تعمیم صفات در تمامی افراد یک جنس…………………………………………146

3-3-5-نگارش مردانه تاریخ…………………………………………………………………………..147

3-3-6-تعاملات زبانی…………………………………………………………………………………..148

بخش چهارم: گرايش ها و مكاتب فكري فمنيستی……………………………………………………………….150

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….150

1-فمینيست هاي ليبرال/ اصلاح طلب………………………………………………………………………………151

1 -1- دیدگاه فمنیست لیبرال…………………………………………………………………………..151

1-2- نظریه پردازان فمنیست لیبرال……………………………………………………………….. 155

1-3-بررسی و نقد فمنيست هاي ليبرال……………………………………………………………. 156

2-فمینيست هاي رادیکال/انقلابی……………………………………………………………………………………157

2-1-دیدگاه فمینیست رادیکال…………………………………………………………………………158

2-2-نظریه پردازان فمینیست رادیکال………………………………………………………………161

2-3-اهداف فمینيسم راديكال………………………………………………………………………….163

2-4- محورهاي مبارزه و ابزارهاي مبارزاتي فمینیسم رادیکال…………………………….. 164

3-فمنيست هاي ماركسيست……………………………………………………………………………………………170

3-1-دیدگاه فمینیست های مارکسیست……………………………………………………………….170

3-2-نقد نظرات فمینيست مارکسیست…………………………………………………………………172

4- فمینيست هاي سوسيالیست…………………………………………………………………………………………..173

4-1-دیدگاه فمینیست های سوسیالیست…………………………………………………………………174

4-2- نتايج جنبش هاي فمینيستي بر اساس زمان…………………………………………………….174

بخش پنجم: پيامدهاي کلی فمینيسم…………………………………………………………………………………………..177

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………..177

1-پيامدهاي مثبت فمینيسم…………………………………………………………………………………………………..178

2- پيامدهاي منفي فمینيسم…………………………………………………………………………………………………..181

فصل سوم:جايگاه زن از دیدگاه قرآن و روایات

     مقدمه فصل……………………………………………………………………………………………………………………….186

بخش اول: تساوی زن و مرد در برخورداری از مواهب تکوینی و تشریعی(هدایتی)……………………..187

1- وحدت در آفرينش و برخورداري از مواهب دنيوي…………………………………………………..187

2-وحدت در دعوت و برخورداري از مواهب تشريعي(هدایتی)……………………………………….191

بخش دوم: جايگاه مختص رفتاري و حقوقي زن………………………………………………………………………..194

1-جايگاه مختص رفتاري…………………………………………………………………………………………..195

1-1- جايگاه رفتاري زن در مقابل خود…………………………………………………………………195

1-2- جايگاه رفتاري زن در مقابل همسر(يا نقش آفريني زن در عرصه خانواده)…………197

1-3- جايگاه رفتاري زن در مقابل فرزند……………………………………………………………… 204

1-4- نحوه عملكرد( يا جايگاه رفتاري ) زن در مقابل جامعه…………………………………..212

2- جايگاه مختص حقوقي زن……………….. ………………………………………………………………………..214

2-1- عملكرد مرد در مقابل همسر (حقوق زن در مقابل همسرداري)……………………………..214

2-2-عملكرد پدر در مقابل فرزند دختر………………………………………………………………………225

2-3- عملكرد فرزند در مقابل مادر(حقوق مادر در قبال تولد و تربيت فرزند)………………….233

2-4- (عملكرد يا) وظايف جامعه ي اسلامي در مقابل زن…………………………………………….238

بخش سوم :جايگاه متعادل اخلاقي، عملي و حقوقي زن و مرد…………………………………….. …………241

1- جايگاه متعادل اخلاقي……………………………………………………………………………………………………241

2-جايگاه متعادل عملي( رفتاري ) ………………………………………………………………………………………..245

2-1-اعمال متعادل فردي…………………………………………………………………………………………….245

2-2-اعمال متعادل جمعي……………………………………………………………………………………………246

3-جايگاه متعادل حقوقي………………………………………………………………………………………………………251

3-1-حقوق دنيوي………………………………………………………………………. ……………………………….252

3-2- حقوق اخروي………………………………………………………………………………………………………254

بخش چهارم : نقش زن و مرد در تکامل متقابل یکدیگر……………………………………………………………..255

پایه گذاری خانواده…………………………………………………………………………… …………………………………..257

بخش پنجم: مشاركت زنان…………………………………………………………………………………. …………………..258

1-مشاركت اجتماعي و اقتصادي زنان……………………………………………………………………………….258

2- مشاركت سياسي و نظامي زنان……………………………………………………………………………………..270

3 – مشاركت فرهنگي…………………………………………………………………………………………………….279

فصل چهارم:مقایسه تطبیقی دو مکتب اسلام و فمینیسم نسبت به زن

مقدمه فصل…………………………………………………………………………………………………………………………….291

 بخش اول: هویت مختص زن ……………………………………………………………………. ………………………….296

1-مختصات جسمانی…………………………………………………………………………………………298

2- مختصات روحی ………………………………………………………………………………………….300

بخش دوم: نگاه تطبیقی به جایگاه زن در دو مکتب…………………………………………………………………….303

1- اختلاف نگرش به هویت جنسی زن……………………………………………………………………………………….304

1-1- دیدگاه فمینیسم نسبت به هویت جنسی زن………………………………………………………………..308

1-2-دیدگاه اسلام نسبت به هویت جنسی زن……………………………………………………………………..313

2 – اختلاف در نوع نگرش به جنس مذکر…………………………………………………………………………………..317

2-1- نگرش فمینیسم نسبت به جنس مذکر………………………………………………………………. ………..317

  • تأكيد بر تقابل و دشمني مردان نسبت به زنان.. ………………………………………………….. 317
  • نفی موضع ضد مردانه……………………………………… ……………………………………………..318

2-2- نگرش آیات و روایات نسبت به مردان…………………………………………………………………………319

3- اختلاف در نوع نگرش به زندگی مشترک و بنیاد خانواده…………………………. ……………………………..319

3- 1-دیدگاه فمینیسم در نوع نگرش به تشکیل خانواده و زندگی مشترک………………………………..320

3-1-1-شکست نهاد خانواده به دلیل حضور در حوزه عمومی…………………………………………320

3- 1-2-تأکید بر نهاد خانواده و حضور در حوزه خصوصی…………………………………………..322

3- 1-3-تأکید بر نهاد خانواده همراه با برابری همسران در حوزه خصوصی و عمومی………….322

3- 1-4-تأکید بر نهاد خانواده همراه با حضور در حوزه عمومی………………………………………..323

3- 2- دیدگاه اسلام در نوع نگرش به تشکیل خانواده و زندگی مشترک……………………………………323

4 – اختلاف در نوع نگرش به نقش «مادری»………………………………………………………………………………..324

4-1- دیدگاه فمینیسم در نوع نگرش به نقش «مادری»……………………………………………………………..324

4-2- دیدگاه اسلام در نوع نگرش به نقش «مادری»…………………………………………………………………326

5 – اختلاف در نوع نگرش به فعالیت های اجتماعی زن…………………………………. ……………………………328

5-1- دیدگاه فمینیسم در نوع نگرش به فعالیت های اجتماعی زن……………………………………………328

5-2-دیدگاه اسلام در نوع نگرش به فعالیت های اجتماعی زن……………………………………………….331

6 – اختلاف در نوع نگرش به فعالیت های سیاسی زن…………………………………………………………………..334

6 -1- دیدگاه فمینیسم در نوع نگرش به فعالیت های سیاسی زن……………………………………………334

6-2- دیدگاه اسلام در نوع نگرش به فعالیت های سیاسی زن………………………………………. ……..335

7- اختلاف در نوع نگرش به مفهوم آزادی…………………………………………………………………………………..335

7-1- دیدگاه فمینیسم در مورد آزادی………………………………………………………………. ……………….336

7-2- دیدگاه اسلام در مورد آزادی……………………………………………………………… ……………………337

8- قانونگذار در دو مکتب……………………………………………………………………………………………………….338

یافته ها……………………………………………………………………………………………………………………………………345

پیوست…………………………………………………………………………………………………………………………………….347

کتابشناسی……………………………………………………………………………………………………………………………….351

 

 

 

 

 مقدمه

حمد بي حد و ثناء بي پايان ذات پاكي را سزاست كه از نفسی واحد مرد و زن را آفريد[1]و در حقيقت و هويت انساني آن ها، تفاوتي قرار نداد و روح خدا را [2] تشكيل دهنده آن حقيقت، نهاد و بدن را ابزاري در اختيار روح گذاشت تا بتواند به كمالات انساني نائل گردد. براي رسيدن آدمي به اين كمالات بنابر اقتضاي ربوبيتش، راهنمايي بشر را به عهده گرفت و هدايت او را از طريق فطرت[3] و ارسال رسل و انزال كتب[4] تضمين نمود و چارچوبي قانونمند را در نظام هستي استوار گرداند و آن را حدود الهي شمرد[5]و در طرح قوانين به دو معيار راستی و عدالت توجه اساسي و محوري نمود[6]و پايه و اساس آن ها را ابزارهاي وجود انسان و نيازهاي جامعه قرار داد.

پاکترین درود و تحیّت بر پیامبران و برگزیدگان راه خدا و طریق هدایت بسوی معارف حقه او باد، که با ارشاد خود بشر را از ظلمتکده جهل به وادی ایمن انوار علم و دانش الهی رهبری نمودند. خاصه خاتم الانبیاء و سید المرسلین محمد بن عبد الله صلی الله علیه و آله و جانشینان او، سید الوصیین و امام المتقین و امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب و یازده فرزند امجد او که کاروان بشر را به سوی کمال و لقاء الهی رهنمون شدند و انسان را به آخرین منزل خود که مقام مقربین و صدیقین و مخلّصین است، به قرب الهی رهبری کردند.

و سلام و درود فراوان بر دردانه نبی اکرم، ام ابیها، بنت رسول الله و خیر و کوثر جهانیان که پا به گیتی نهاد و نبوت را دختر و ولایت را همسر و امامت را مادری شایسته بود. او که فضائل انسانی اش برای جهانیان سرمشق و نمونه است و قیام و قعودش حجت بر عالمیان، او که قلم از نگارش اوصافش ناتوان و عقول از درک آن متحیر است.

خداوند تبارک و تعالی انسان ها را آفرید و رمز فضيلت و برتري آن ها را در تقوا[7] نهاد و آن را سرمايه اي دست يافتني توسط زن و مرد قرار داد. به واسطه رنگ، نژاد، جنسيت. . .آن ها را امتياز نبخشيد و بشر را با توجه به هويت مشترك و مختص، شرايط، تفاوت ها و امكانات، موظف به انجام اعمالي مشترك و مختص نمود و براي اصناف و گروه هاي مختلف قوانين و مقررات مشخصي را طرح كرد و در مقابل وظايف و اعمال مشترك، حقوقي مشترك را براي انسان ها در نظر گرفت؛ حق حيات، مساوات، آزادي، تعيين سرنوشت. . . و انسان ها را در راه كسب این حقوق مساوي قرار داد و در مقابل وظايف اختصاصي، حقوقي خاص تعیین نمود، حق سرپرستي (قيوميت)، حق همسری، حق مادري، حق فرزندی . .

زن و مرد را در هويت انساني همپا و همسنگ یکدیگر معرفي نمود و براي مشاركت آن ها در تصميمات سياسي، اقتصادي و اجتماعي،. . . زمينه هاي لازم را فراهم آورد و بر هركدام از اين امور، آدابي خاص وضع نمود كه متناسب با هويت جنسي انسان باشد تا بدين روي وظايف اختصاصي و مشترك افراد دچار خدشه و آسيب نگردد.

انسان ها را به تشکیل زندگی مشترک امر نمود تا ضمن تداوم نسل بشر، کانون خانواده را محل و منشأ آرامش و صميميت، انس و الفت قرار دهد و فطرت زن را زمينه ساز مهر و مودتي آفرید تا سلامت رواني، رشد و كمال افراد خانواده بر آن استوار باشد و فرمود: «وَ مِنْ ءَايَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكمُ مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُواْ إِلَيْهَا وَ جَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَ رَحْمَةً  إِنَّ فىِ ذلِكَ لاَيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»[8] همو آسايش و سكون همسر را به وجود زن ميسر گرداند و فرمود: «هُوَ الَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنهْا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيهْا. . .»[9] خداوند تبارک و تعالی از زوجین خواست تا پس از پيمان ازدواج متعهد شوند که در غم و شادي، سختي و راحتي پشتيبان و امانتدار هم بوده و حافظ اسرار يكديگر باشند و آن تعهد را به پوشش یکدیگر تشبيه نمود و فرمود:« . . هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَ أَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُن‏ . . »[10]

اما از ابتدای تاریخ در بسیاری از جوامع جنس مؤنث با فراز و نشيب هاي فراواني روبرو شد. گاه همپای مردان به تأمین نیازهای زندگی پرداخت و بیشتر اوقات خود را در محيط خانه صرف تربیت کودکان، رفع نیازهای روزمره و ایجاد آرامش در خانواده نمود و جایگاهی والا اختیار نمود و گاه او را عامل هر نوع شر و گناهی دانستند که در تعقل ضعیف، کینه توز، دروغگو و حقیر است و او را موجودی بی ارزش برشمردند و از داشتن فرزند دختر شرمسار بودند و در نتیجه او را به انحاء مختلف از بین می بردند یا در صورت تولد او را در معرض فروش می گذاشتند و همچون بردگان با او رفتار می کردند. دختر تنها در زمانی می توانست به زندگی ادامه دهد که مأمور به خدمت رسانی پدران و شوهران باشد. بدین روی مردان خود را مالکان جنس مؤنث دانستند که می توانند در مملوک خود به هر نحوی که مایلند دخل و تصرف نمایند و بانوان نیز در نقش خدمتکاران خانگی و وسیله تمتع مردان مجبور بودند، زندگی ملال آور را تحمل نمایند و به نابرابری های اجتماعی راضی باشند.

با گذشت ایام و پس از انقلاب صنعتی، نیز اوضاع برای زنان تغییر نکرد بلکه ارزش کار بر اساس ایجاد درآمد و حضور در جامعه سنجیده شد و اين درک ایجاد شد كه كار در محيط خانه بي ارزش بوده و در آمدي ايجاد نمي كند. از طرفی نظام توليد خانگي كه با محوريت زنان فعالیت می نمود، جاي خود را به نظام كارخانه اي داد. ابزارهاي تولید تکامل یافت و نياز به توانایی و قدرت بيشتر و نيروي كار آموزش ديده ی ماهر بوجود آمد. با رونق یافتن کار در کارخانه ها و نیاز به حضور بیشتر فرد در خارج از خانه، مشاغل به شكلي در آمد كه لازم بود افرادي به آن بپردازند كه قادر هستند تمام وقت خود را صرف آن نمايند. قدرت جسماني كمتر زن و نياز به صرف وقت بيشتر در محيط خانه بدلیل نقش مادری و خانه داری، شكافی بين فعالیت های زن و مرد ایجاد نمود به طوري كه نيروي كار مردان جايگزين نيروي كار زنان شد و زنان قربانيان و مردان بهره وران فرآيند توسعه گرديدند. بنابراین فعالیت زنان، به صورت كار نامشهود و بدون دستمزد بود.

تغییر در فرهنگ جامعه تحت نفوذ عوامل متعددی مانند مذهب، اجتماع، فلسفه نیز علیه زنان شتافت و آن ها را در موضع ضعف قرار داد و موجب گردید حقوق شهروندی، علم آموزی، حریت، حیات، تملک، مادری و در نهایت حقوق انسانی او از بین برود.

عقيده به برتري مردان و در مقابل نگاه حقارت آمیز به زنان و اجازه هر نوع خشونت عليه آنان طرفداران حقوق زن را برآن داشت تا به مبارزه با وضعیت موجود اقدام نمایند. اولين فریادهاي جدي فمنيستي در پايان دادن به تابعيت زنان، در قرن هفدهم، در انگليس شنيده شد. سپس در طول 200 سال بعد، نداهاي بيشتري در هم آميخت و در فرانسه و ايالات متحده به گوش رسيد. فمنيسم سازمان يافته، هم زمان با رشد سرمايه داري و تغيير و تحولات سياسي و اقتصادي ناشي از آن ظهور كرد و حركت منسجم زنان در قرن نوزدهم در فرانسه گسترش يافت و نام فمنيسم به خود گرفت. فمینیسم‏‏ ارزش هر فرد را در امور فراخانوادگی و فعالیت های اجتماعی او دانست و رشد شخصیت اجتماعی را در رشد استقلال مالی دید. در نتیجه تنها راه نجات زنان از ظلم و ستم را حضور در جامعه بیان نمود و از زنان خواست تحت هر شرایطی در اجتماع حاضر شوند و به فعالیت های اجتماعی بپردازند تا به برابری و تشابه کامل با مردان نائل شوند. ورود زنان در صحنه اجتماع باعث رشد اطلاعات و آگاهي هاي اجتماعي و سياسي آنان گرديد و آنان به اين نتيجه رساند كه مي توانند در خارج از منزل شغل انتخاب كنند وداراي استقلال مالي باشند.

اما حرکات مثبت و متعادل یا مبارزات زیاده خواه و آشفته سازی که در کشورهای غربی پدید آمده و داعیه نجات و آزادی جنس زن را فریاد کرده اند یا بازتاب انسانی تبعیضات و تضییقات پیشین این جوامع نسبت به نسوان بوده اند و یا در زیر چنین پوشش دلسوزانه و بشر دوستانه ای برخی خیالات آزادمندانه و تمنیات دنیاپرستانه خود را دنبال کرده اند که این امر نیاز به بررسی دقیق دارد.

در مقابل این مکتب بشری که داعیه نجات بانوان از ظلم و ستم حاکم بر جوامع را داشت، مکتب الهی اسلام، دو هویت برای افراد قائل شد؛ هويت انساني كه پايه و اساس انسانيت و در رتبه برتر و درجه عالي تر است و مشترك بين زن و مرد می باشد. این هويت انساني، وظايف و حقوقی مشتركي در پی دارد و هويت جنسي مختص نیز وظايف و حقوق خاصي به دنبال دارد. بدين روي در بين انسان ها از لحاظ جنسی اختلاف هايي ديده مي شود كه اين تفاوت ها دلالتي بر تبعيض و ترجيح گروهي بر گروه ديگر نمي باشد، بلكه تبعيض و بي عدالتي زماني هويدا مي شود كه موجودات خارج از جايگاه خاص و مناسب خود قرار گيرند، به صفات و ويژگي هاي مخصوص  آن ها توجه نشود و فعاليتي فوق يا خارج از طاقت و ابزارهايشان از آن ها خواسته شود.

بدین روی اسلام در زماني که برخی از جوامع تحمل وجود فيزيكي زن را نداشتند، و گاه او را همریف بردگان و کودکان می دانستند و زن را از لحاظ عقلی ناتوان بر می شمردند و بدین روی شهروند محسوب نمی کردند و حتی به جرم مؤنث بودن زنده به گورش می کردند، و حق حیات او با مرگ همسرش به اتمام می رسید و به همراه او دفنش می نمودند و در زمانی که نه تنها مالک و صاحب مالی نبود و آن چه به عنوان جهیزیه به خانه شوهر برده بود، در تعلق همسرش می بود، بلکه بعد از فوت همسر به ارثش  نیز می بردند،[11] به او ارزش و مقام والايي عطا نمود و ارزش های انسانی و جنسی او را یادآور شد[12] و هرگز به عنوان جنس دوم به او ننگريست و با اعتقاد به فرودستی زنان مبارزه نمود[13]و ارزش های اخلاقی و معنوی را جنسیت بردار ندانست.

این رساله تحت عنوان «بررسی تطبیقی جایگاه زن در قرآن و حدیث و فمینیسم‏‏ با نگاهی به ریشه ها و سیر تاریخی آن» به بررسی موقعیت بانوان در دیدگاه های فمینیسم‏‏ به عنوان تنها مکتب بشری مدعی احیای حقوق زنان می پردازد و آن را با جایگاه زن در مکتب الهی اسلام مورد مقایسه قرار می دهد تا مشخص شود فمینیسم‏‏ تا چه حدی توانسته به احیای حقوق بانوان دست یابد و راهبردهای آن تا چه حدی مطابق با فطرت و نیازها زنانه بوده است و تلاش فمینیسم‏‏ در احیاء هویت انسانی زن، همراه با احیاء هویت جنسی و نیازهای فطری او یا فراموشی این هویت بوده است. در راهکارهای فمینیسم‏‏ موجب احیای حقوق زن گردیده یا با نام آزادی او را در بند شهوات مردان گرفتار کرده است و در مقابل اسلام تا چه اندازه به حقوق زنان توجه نموده و قوانین و دستورات آن بر پایه هویت انسانی و جنسی زن بوده است.

این رساله در فصل اول به بیان کلیات بحث می پردازد که شامل: «مباحث مقدماتی و طرح بحث و فرضیات و سؤالات، بیان پیشینه بحث» است.

– فصل دوم در باب بررسی جایگاه زن در مکتب فمینیسم‏‏ تدوین یافته تا ضمن تبیین علل و ریشه های پیدایش فمینیسم‏‏ خواننده را با عوامل شکل گیری این مکتب آشنا سازد و در جریان مهمترین جنبش ها و امواج اعتراض آمیز طرفداران حقوق زنان قرار دهد و پیامدهای مثبت و منفی این نهضت ها که گاه به نفع جنس زن و گاه به ضرر او بوده را ارزیابی نماید.

– فصل سوم نویسنده به تبیین جایگاه زن در آیات قرآن کریم و روایات پرداخته و هویت انسانی و جنسی او را مورد بررسی قرار داده تا به دیدگاه اسلام در باره جایگاه مشترک بین زن و مرد و جایگاه مخصوص و ویژه بانوان دست یابد.

در فصل چهارم به بررسی تطبیقی «جایگاه زن» در اسلام و فمینیسم‏‏ پرداخته تا بدور از هرگونه تعصب به مقایسه این دو دیدگاه بپردازد و مشخص نماید آیا فمینیسم‏‏ که داعیه جانبداری از حقوق زن را دارد، توانست شأن و شخصیت والایی برای او قائل شود و یا اسلام در روزگاری که همه عالم زن را تحقیر می کردند، مقام والای او را ستود و جایگاه ویژه او را توسط نبی اکرم صلی الله علیه و آله تبیین نمود.

قابل ذکر است که:

  • از دیدگاه طرفداران حقوق زن، فمینیسم‏‏ به دلیل عدم پاسخگویی به نیازها و درخواست های زنان و عدم توانایی در احیای تمامی حقوق بانوان دچار فراز و نشیب هایی شد. لذا با ایجاد جنبش ها و موج های متعدد که هر یک به نوعی موج قبل را مورد نقد قرار می داد و گاه تلاطم یک موج در درون خود منجر به ایجاد دیدگاه های ضد و نقیض در همان موج می گردید(مانند دیدگاه افراطی و متعادل در موج دوم) فصل دوم به دلیل بیان این فراز و نشیب ها از لحاظ حجم بیش از فصل سوم می باشد. در فصل سوم دیدگاه اسلام وجود دارد که در طول تاریخ با دگرگونی مواجه نشد و قوانین آن با گذشت ایام تغییر نیافت. بدین روی حجم کمتری را به خود اختصاص داده است.
  • از طرفی این رساله به طرح مباحث حقوقی زن و پاسخ به مسائل مربوطه مانند دیه، سهم الارث، شهادت زن و . . . نمی پردازد. لذا نویسنده به حوزه فقهی اسلام در باره بانوان، علت ها و شرایط آن وارد نشده است.
  • به دلیل حجم زیاد رساله، نویسنده از بیان فمینیسم‏‏ در ایران صرف نظر کرده است.
  • گرچه لازم است عنوان رساله با چینش فصول آن هماهنگ باشد، ولی نویسنده به دلیل جدید بودن بحث فمینیسم و نیز درک بهتر جایگاه زن در آیات وروایات، ابتدا دیدگاه فمینیسم و سپس دیدگاه اسلام را در باره زن مطرح کرده است.

 

 

 

فصل اول

 

کلیات و مفاهیم

 

 

 

  • بیان مسأله:

در گذر زمان، تیره ها و تبارها، امت ها و ملت ها، فرهنگ ها و تمدن ها پدید آمدند با نگرش ها و گرایش های متفاوت به ویژه در باره منزلت و موقعیت «مردان» و «بانوان»، که مع الاسف در اغلب آن ها نسبت به حقوق و امتیازات زنان، نه فقط ارزش آن ها در نظر گرفته نشد بلکه در مقام عمل، حدود آن ها نیز رعایت نگردید. در حالی که اسلام در 14 قرن پیش زنان و مردان را یکسان خواند و تنها تفاوت آن ها را در انجام عمل صالح و مزین شدن به ارزش های انسانی دانست و فرمود: « مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثىَ‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَوةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُون‏»[14] و علت تفاوت آفرینش «مرد» و همسرش «زن»، با دو ساختار طبیعی متمم، را زمینه پذیرش دو گونه ساز و کار اجتماعی مکمل قرار داد تا با تشکیل خانواده علاوه بر بقای نسل، در نیل به قرب الهی کمک کار هم باشند.

[1] -«يَأَيهَُّا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِى خَلَقَكمُ مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَة . . »النساء/1

[2] -« فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي‏ فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ» الحجر/29؛ ص/72

[3] -«. . . فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتىِ فَطَرَ النَّاسَ عَلَيهَْا  . . .»الروم/30

[4] -« يَامَعْشرََ الجِْنّ‏ِ وَ الْانسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ ءَايَتىِ . . »الانعام/130

[5] -«تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَن يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّتٍ تَجْرِى. . »النساء/13

[6] -«وَ تَمَّتْ كلَِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَ عَدْلًا  لَّا مُبَدِّلَ لِكلَِمَاتِهِ  . . »الانعام/115

[7] -«…إِنَّ أَكْرَمَكمُ‏ْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَئكُمْ ..»الحجرات/13

[8]الروم/21

[9]الاعراف/189

[10]البقره/187

[11] – ر.ک: فصل دوم

[12] – ر.ک: فصل سوم

[13] -ر.ک: اعتقاد به فرودستی زنان در جوامع مختلف از جمله انگلیس، فرانسه . . .

[14]النحل/97

تعداد صفحه : 494

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :