متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : جغرافیا

گرایش : برنامه ریزی شهری

عنوان : نیازسنجی و تعین نیازهای فرهنگی، ورزشی و تفریحی محلات منطقه 1 تهران

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ملکان

پایان‌نامه كارشناسی‌ارشد

رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری

عنوان:

نیازسنجی و تعین نیازهای فرهنگی، ورزشی و تفریحی محلات منطقه 1 تهران

(مطالعه موردی محلات نیاوران و حصاربوعلی)

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر بشیر بیگ بابایی

استاد مشاور (استادان مشاور):

جناب آقای دکتر بهمن هادیلی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

چکیده………………………………………………………………………………1

فصل اول :كلیات…………………………………………………………………..3

1-1- طرح و بیان مساله……………………………………………………….. 4

1-2- سوالات و فرضیات تحقیق…………………………………………………. 7

1-3- ضرورت و اهمیت بررسی………………………………………………….. 7

1-4- اهداف بررسی…………………………………………………………….. 8

1-5- روش شناسی بررسی…………………………………………………….. 8

1-5-1- نوع روش بررسی……………………………………………………….. 8

1-5-2-روش یا تکنیک……………………………………………………….. 8

1-5-3- جامعه آماری……………………………………………………….. 9

1-5-4- روش نمونه گیری و تعیین حجم……………………………………… 10

1-5-5- تكنیك‌های جمع آوری اطلاعات……………………………………… 10

1-5-6- داده‌پردازی……………………………………………………………. 11

1-6- مشکلات تحقیق……………………………………………………….. 11

1-7- محدویت های تحقیق…………………………………………………… 11

فصل دوم : مبانی نظری و تحقیقات تجربی پیشین…………………………13

2-1- شهر……………………………………………………………………… 15

2-1-1-انواع شهر……………………………………………………………… 15

2-1-2-شهر و فضاهای فرهنگی………………………………………………. 17

2-1-3-فضاهای فرهنگی و اوقات فراغت……………………………………… 18

2-1-4-فضاهای فرهنگی و نیازهای جامعه…………………………………… 20

2-1-5- فعالیتها و نیازهای فرهنگی،ورزشی و تفریحی………………………..22

2-2- شهروند…………………………………………………………………… 24

2-2-1-حقوق شهروندی……………………………………………………….. 25

2-3- مبانی نظری……………………………………………………………… 25

2-3-1-نظریه مشارکت اجتماعی…………………………………………….. 26

2-3-2-نظریه یادگیری اجتماعی………………………………………………… 27

2-3-3- نظریه‌ مبادله اجتماعی…………………………………………………. 28

2-3-3- نظریه‌ مبادله اجتماعی……………………………………………………28

2-4- نیازسنجی……………………………………………………………….. 29

2-4-1-اصول نیازسنجی……………………………………………………….. 30

2-4-2- روش ها و ابزارهای سنجش نیازها…………………………………… 34

2-4-3- فنون نیازسنجی……………………………………………………….. 35

2-5- روش دلفی…………………………………………………………………. 37

2-5-1-پیشینه………………………………………………………………….. 37

2-5-2-تعاریف و برداشتها……………………………………………………….. 39

2-5-3-اهداف و کاربردها……………………………………………………….. 40

2-6- پیشینه تجربی……………………………………………………………. 41

2-7- نتیجه………………………………………………………………………. 44

فصل سوم : شناخت وضع موجود محله‌های تحت پوشش منطقه یك شهرداری………..47

3-1- تهران……………………………………………………………………….. 49

3-1-1-تاریخچه تهران……………………………………………………….. 50

3-1-2-شرایط اقلیمی……………………………………………………….. 53

3-1-3- جاذبه های گردشگری…………………………………………………. 55

3-1-4- جغرافیای طبیعی……………………………………………………….. 56

3-1-5- شبکه حمل و نقل……………………………………………………… 57

3-1-6- موقعیت جغرافیایی…………………………………………………….. 60

3-1-7- جغرافیای انسانی……………………………………………………….. 60

3-2- منطقه یك در یك نگاه……………………………………………………….. 65

3-3- تاریخچه منطقه……………………………………………………….. 67

3-4- سرانه امكانات اجتماعی- فرهنگی منطقه یك بر حسب محله…………70

3-4-1- سرانه آموزشی منطقه یك بر حسب محله‌های مختلف …………….70

3-4-2- سرانه ورزشی موجود در منطقه برحسب محله‌های مختلف…………. 73

3-4-3- سرانه تفریحی منطقه یك بر حسب محله‌های مختلف………………….76

3-4-4- سرانه فضای سبز منطقه یك بر حسب محله‌های مختلف……………… 79

فصل چهارم : یافته های تحقیق……………………………………………………85

4-1-روش شناسی یا متدولوژی……………………………………………………. 87

۴-1-۱- روش تجربی……………………………………………………………….. 88

۴-2-۱- روش استنتاجی………………………………………………………….. 88

4-2-روش ahp………………………………………………………………………

۴-3- مشخصات جمعیت شناختی ساکنین نمونه محله‌های منطقه یک شهرداری تهران…..90

۴-3-1- سمت پاسخگو در خانوار…………………………………………………. 90

۴-3-2- ترکیب جنسی……………………………………………………………. 90

۴-3-3- ترکیب سنی…………………………………………………………… 90

۴-3-4-وضع سواد و میزان تحصیل………………………………………………. 91

۴-3-5- وضع فعالیت…………………………………………………………….92

4-3-6- وضع تاهل…………………………………………………………….. 92

4-3-7- مدت زمان سکونت در محله…………………………………………… 93

۴-1-8– احساس تعلق به محله……………………………………………….. 93

۴-1-9- علت عدم احساس تعلق و دلبستگی به محله…………………….. 94

۴-4- بررسی نظرات ساکنین محله……………………………………………… 95

۴-4-1- مرجع تعیین نیازهای محله………………………………………………95

۴-4-2- لزوم مشارکت ساکنین محله در تعیین نیازهای محله ………………95

۴-4-3- علل لزوم مشارکت ساکنین در تعین نیازهای محله……………….. 96

۴-4-4- راه‌حل‌های ارائه شده به منظور مشارکت فعالانه ساکنین در تهیه، اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های توسعه محله…..96

4-4-5- امکانات فرهنگی موجود در محله از دیدگاه ساکنین………………….97

۴-4-6- امکانات ورزشی موجود در محله از دیدگاه ساکنین…………………..98

۴-4-7- امکانات تفریحی موجود در محله از دیدگاه ساکنین…………………. 99

۴-4-8- امکانات آموزشی موجود در محله از دیدگاه ساکنین……………….. 100

۴-5- نیازهای محلات شهرداری ……………………………………………….. 100

4-5-1- نیازهای فرهنگی محله نیاوران……………………………………….. 100

4-5-2- نیازهای ورزشی محله نیاوران…………………………………………… 101

4-5-3- نیازهای آموزشی محله نیاوران…………………………………………. 101

4-5-4- نیازهای فرهنگی حصار بوعلی………………………………………… 101

4-5-6- نیازهای ورزشی محله حصار بوعلی…………………………………. 102

4-5-7- نیازهای تفریحی حصار بوعلی………………………………………… 102

4-5-8- نیازهای آموزشی محله حصار بوعلی………………………………… 102

4-5-9- آموزش در زمینه وظایف شهروندی…………………………………….. 103

۴-5-10- زمینه‌های آموزش وظایف شهروندی…………………………………. 104

۴-5-11- وجود شورایاری در محله……………………………………………….. 105

۴-5-12- هدف از ایجاد شورایاری………………………………………………… 106

۴-5-13- طرح‌های پیشنهادی به منظور بهبود وضع محله……………………….106

۴-5-14- مهمترین مشکلات محله……………………………………………… 107

۴-5-15- تمایل ساکنین به مشارکت برای رفع مشکلات محله………………….108

۴-6 نیازسنجی و تعیین نیازهای محله‌های نیاوران و حصاربوعلی منطقه یک شهرداری…..109

۴-6-1- نیازهای فرهنگی محله……………………………………………………….. 110

۴-6-2- نیازهای ورزشی محله……………………………………………………….. 111

۴-6-3- نیازهای تفریحی محله……………………………………………………….. 112

۴-6-4- نیازهای آموزشی محله……………………………………………………… 113

فصل پنجم : نتیجه گیری و ارائه راه کارها……………………………………………114

۵- ۱- نتیجه وخلاصه یافته های تحقیق…………………………………………….. 116

۵-2- راه‌کارها و مستندات………………………………………………………. 120

کتاب‌نامه………………………………………………………………………………121

پیوست‌ها………………………………………………………………………………126

چکیده:

برخورداری از فضا، امكانات و سرانه‌های فرهنگی، تفریحی و ورزشی از جمله حقوق شهروندی به‌شمار رفته و در عصری كه از آن تحت عنوان “تمدن فراغت” نام برده می‌شود برنامه‌ریزی به منظور بهینه‌سازی نحوه گذران اوقات فراغت گروه‌ها و قشرهای مختلف مردم امری ضروری و اجتناب ناپذیر محسوب می‌گردد.سنجش نیازهای گروه هدف كه معمولاً از آن تحت عنوان  نیازسنجی، یاد می‌شود یكی از نخستین مراحل در روند برنامه‌ریزی به شمار رفته و فرآیندی است كه فاصله و شكاف بین “وضع موجود” و “وضع مطلوب” را شناسایی نموده و سپس در قالب نیازها اولویت بندی می‌كند. در فرآیند نیازسنجی و تعیین نیازها كلیه گروه‌های ذی‌نفع مشاركت نموده و “برنامه ریزی از پایین به بالا” از قوه به فعل در آمده و جامه عمل می‌پوشد.

تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد كه از 1980 میلادی به بعد در برنامه‌های توسعه و همچنین توسعه شهری توجه فزاینده‌ای به رویكرد مشاركتی، صورت گرفته تا جایی كه در حال حاضر مشاركت شهری رمز موفقیت طرح‌های توسعه شهری و یكی از معیارهای عملكرد مدیریت شهری و اركان آن (شهرداری‌ها و شورای شهر) به شمار می‌رود.

اطلاعات موجود از آن حكایت دارد كه در گذشته بسیاری از طرح‌های توسعه محله‌ای بدون انجام پروژه‌های نیازسنجی و مشاركت صاحبنظران و ساكنین محله در تعیین نیازهای محله، تهیه و به مورد اجرا گذاشته شده و نتیجه حاصله از آن موازی كاری، ایجاد فرصت‌های دسترسی ناعادلانه به امكانات و فضاهای اجتماعی، فرهنگی در سطح محله‌های مختلف و بالاخره تهیه و اجرای طرح‌های توسعه ناسازگار با مقتضیات و ملاحظات فرهنگی- اجتماعی محله بوده كه معمولاً مورد استقبال ساكنین محله قرار نمی‌گرفت. آینده‌نگری و پیش بینی تحولات از نیازهای اساسی برنامه ریزان و مدیران است. ساکنین مورد مصاحبه مهمترین فایده و نتیجه حاصل از مشارکت ساکنین در اجرای پروژه‌های نیازسنجی و تعیین نیازهای محله را افزایش نرخ مشارکت محله‌ای و تقویت احساس تعلق به محله و بالاخره تهیه طرح‌های محله بر اساس نیازهای واقعی ذکر نموده‌اند.

به اعتقاد آنان مشارکت فعالانه ساکنین در فرایند تهیه، اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های توسعه محله، مستلزم جلب اعتماد ساکنین محله از طریق عمل کردن به وعده‌های داده شده می‌باشد و تحقق وعده‌های داده شده اعتماد ساکنین محله را به سازمان‌های دست اندرکار تهیه و اجرای طرح‌های توسعه محله جلب نموده و جلب اعتماد ساکنین به مشارکت خودانگیخته مردمی در سطح محله منجر می‌گردد.

فصل اول: کلیات

1-1- طرح و بیان مسأله

برخورداری از فضا، امكانات و سرانه‌های فرهنگی، تفریحی و ورزشی از جمله حقوق شهروندی به‌شمار رفته و در عصری كه از آن تحت عنوان “تمدن فراغت” نام برده می‌شود برنامه‌ریزی به منظور بهینه‌سازی نحوه گذران اوقات فراغت گروه‌ها و قشرهای مختلف مردم امری ضروری و اجتناب ناپذیر محسوب می‌گردد.

برنامه‌ریزی جهت برخورداری و بهبود بخشیدن به شاخص‌ها و سرانه‌های فرهنگی، تفریحی و ورزشی و بهینه سازی نحوه گذران اوقات فراغت مستلزم شناخت وضع موجود امكانات و سرانه های فرهنگی، تفریحی و ورزشی در هر محله و نیازسنجی و تعیین نیازهای فرهنگی، تفریحی و ورزشی محله‌های مختلف می‌باشد.

سنجش نیازهای گروه هدف كه معمولاً از آن تحت عنوان  نیازسنجی[1]، یاد می‌شود یكی از نخستین مراحل در روند برنامه‌ریزی به شمار رفته و فرآیندی است كه فاصله و شكاف بین “وضع موجود” و “وضع مطلوب” را شناسایی نموده و سپس در قالب نیازها اولویت بندی می‌كند. در فرآیند نیازسنجی و تعیین نیازها كلیه گروه‌های ذی‌نفع مشاركت نموده و “برنامه ریزی از پایین به بالا” از قوه به فعل در آمده و جامه عمل می‌پوشد.

بدین ترتیب روی آوری سازمان‌های دست اندركار تهیه و اجرای طرح‌های توسعه شهری به نیازسنجی و تعیین نیازهای مردم نخستین گام در جهت جلب مشاركت مردمی و دگرگونی در رویكرد برنامه‌ریزی از “برنامه‌ریزی برای مردم” به “برنامه‌ریزی با مردم” و به بیان ساده‌تر توجه به مهمترین عنصر توسعه یعنی انسان در فرآیند تهیه و اجرای طرح‌های توسعه شهری به شمار می‌رود. به همین سبب در ادبیات جدید توسعه با توجه به اهمیت نقش مردم در جامعه از “مردم” به عنوان ثروت واقعی جامعه یاد شده و اصطلاح تخصصی “توسعه از پایین به بالا” نیز ناظر به نقش مشاركتی مردم در فرآیند توسعه می‌باشد.

تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد كه از 1980 میلادی به بعد در برنامه‌های توسعه و همچنین توسعه شهری توجه فزاینده‌ای به رویكرد مشاركتی[2]، صورت گرفته تا جایی كه در حال حاضر مشاركت شهری رمز موفقیت طرح‌های توسعه شهری و یكی از معیارهای عملكرد مدیریت شهری و اركان آن (شهرداری‌ها و شورای شهر) به شمار می‌رود.

عمده‌ترین نتایج و پی‌آمدهای مشاركت شهری عبارتند از:

– آگاهی مردم از مهارت‌ها و توانایی‌های خود

– تقویت حس اعتماد و اطمینان نسبت به مدیران شهری

– تقویت حس همكاری میان شهروندان و مدیران شهری

– بروز خلاقیت‌های شهروندان و ارائه طرح‌ها و پیشنهادات

– احساس تعلق بیشتر به جامعه شهری

مشاركت شهری برای نظام مدیریت شهری و توسعه شهری كاركردهای گوناگونی دارد كه از جمله این كاركردها می‌توان به افزایش دسترسی به اطلاعات شهری، تعیین اولویت‌ها و نیازهای شهروندان و كوشش‌های جمعی برای اجرای طرح‌های توسعه می‌باشد.

مشاركت شهری در اجرای طرح‌های توسعه دارای چندین سطح گوناگون است. “راجر” حداقل به شش سطح اشاره كرده است:

1- مشاركت خودجوش (حضور خودجوش مردم)

2- مشاركت شهری فعال (همكاری مردم و مجریان پروژه)

3- مشاركت منفعل شهری (حضور فیزیكی صرف مردم)

4- مشاركت شهری كاركردی (قرار گرفتن مردم در جریان پروژه‌ها)

5- مشاركت شهری موثر (حضور مردم در نهادها بدون حق رأی)

6- مشاركت شهری مشورتی (مشاوره دادن به مجریان پروژه)

رویكرد محله‌گرایی كه یكی از مهمترین هدف‌های آن تقویت فرهنگ مشاركت اجتماعی در سطح محله، شركت دادن مردم محل در روند تصمیم‌گیری، تهیه، اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های توسعه محله‌ای و “واگذاری كار مردم محله به ساكنین آن” است موجب شده است تا “نیازهای مردم” و “امكانات شهرداری” در سطح محله با هم تلاقی كرده و نیازهای محله به وسیله شورایاری‌ها كه مهمترین مرجع تشخیص نیازهای محله به حساب آمده و با مشاركت ساكنین محله تعیین شده و به شهرداری ارائه گردد تا براساس نیازهای واقعی محله‌ها طرح‌های توسعه محله‌ای تهیه، اجرا و مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

اطلاعات موجود از آن حكایت دارد كه در گذشته بسیاری از طرح‌های توسعه محله‌ای بدون انجام پروژه‌های نیازسنجی و مشاركت صاحبنظران و ساكنین محله در تعیین نیازهای محله، تهیه و به مورد اجرا گذاشته شده و نتیجه حاصله از آن موازی كاری، ایجاد فرصت‌های دسترسی ناعادلانه به امكانات و فضاهای اجتماعی، فرهنگی در سطح محله‌های مختلف و بالاخره تهیه و اجرای طرح‌های توسعه ناسازگار با مقتضیات و ملاحظات فرهنگی- اجتماعی محله بوده كه معمولاً مورد استقبال ساكنین محله قرار نمی‌گرفت.

با توجه به آنچه كه گفته شد و به منظور پرهیز از موازی كاری، نابرابری محلات از حیث دسترسی به امكانات و تهیه و اجرای طرح‌های توسعه مورد نیاز و سازگار با ساختار اجتماع- فرهنگی محله، با همکاری معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه یك و در راستای دستیابی به وضع مطلوب در شاخص‌های توسعه اجتماعی و فرهنگی و افزایش سرانه‌های فرهنگی، ورزشی و تفریحی در محله‌های تحت پوشش خود به نیازسنجی روی آورده تا با بهره‌گیری از نتایج و یافته‌های حاصل از آن طرح‌های توسعه اجتماعی- فرهنگی را در محله‌های قلمرو فعالیت خود تهیه و اجرا نماید.

2-1- سوالات و فرضیات تحقیق

1- آیا امکانات و سرانه های شهری در محدوده مورد مطالعه با استاندارهای رایج همخوانی دارد؟

به نظر میرسد امکانات و سرانه های شهری در محدوده مورد مطالعه با استاندارهای رایج همخوانی نداشته و نیازمند تقویت و افزایش سرانه ای موجود با سرانه های استاندارد میباشد.

2- آیا با مشارکت دادن مردم در مدیریت محلات می توان در بهبود اداره محله موثر باشد؟

– به نظر میرسد مشارکت دادن مردم در مدیریت محلات می تواند در بهبود اداره محله موثر بوده و مردم نیز خود را به نوعی متولی انجام این امور دانسته و بصورت آگاهانه در  روند تصمیم گیریهای شهری موثر خواهند بود.

3-1- ضرورت و اهمیت بررسی

توسعه اجتماعی- فرهنگی در سطح محله مستلزم شناخت وضع موجود شاخص‌های توسعه و بهره‌گیری از قابلیت‌های بالقوه و پتانسیل‌های بالفعل به منظور دستیابی به وضع مطلوب و بهبود بخشیدن به شاخص‌های توسعه اجتماعی- فرهنگی بوده و این هدف هنگامی تحقق می‌یابد كه نیازهای اجتماعی- فرهنگی واقعی محله از طریق مراجع تشخیص نیازهای محله (شورایاران و ساكنین محله) تعیین و به معاونت اجتماعی، فرهنگی شهرداری ارائه شده و بر اساس یافته‌ها و دستاوردهای حاصله از نیازسنجی، طرح‌های توسعه اجتماعی- فرهنگی محله تهیه و به مرحله اجرا درآیند.

1  Needs Assessment

2 Participatori Approach

تعداد صفحه : 144

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.