دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : ساخت هنري شعر شهريار

دانشگاه سیستان و بلوچستان

تحصيلات تکميلي

پايان نامه کارشناسي ارشد در زبان وادبیات فارسی

عنوان:

ساخت هنري شعر شهريار

استاد راهنما:

دكترمريم خليلي جهانتيغ

استاد مشاور:

دكترمحمد باراني

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

اثر ادبی به ویژه شعر ازنظر به کارگیری زبان و روش  بیان از اثر غیر ادبی متمایز می شود. ادبی کردن وهنری کردن یک اثر از طریق به کاربردن شگردهاوتمهیداتی صورت می گیرد که شکل گرایان روسی آن را آشنایی زدایی می نامند..به کاربردن لوازمی مانند وزن وقافیه وآهنگین کردن سخن ، مجازهای بیانی شاعرانه مانند تشبیه، استعاره، پارادوکس، کنایه و… همچنین تغییر در ساخت اجزای جمله وساختن ترکیبات جدید شگردهایی است که زبان یک اثر را ادبی وهنری می کند.

پژوهش حاضر بررسی ساخت هنری شعرشهریار است که در آن شعر شهریار ازنظر اصول زیبایی شناسی وبه کارگیری موسیقی، صورخیال، نحوۀ اجزای جمله وواژگان مورد تحلیل وبررسی قرارگرفته است.

همچنین طنزپردازی ورمانتیسم که درشعر شاعرجایگاه خاصی دارد،ازمباحث مطرح شده دراین پژوهش است.

بابررسی ساخت هنری شعر شاعر مشخص شدکه موسیقی،صورخیال وزبان شعری شهریار در غالب موارد بازتاب عاطفه واحساس شاعر هستند وعاطفه عنصر غالب ومسلط شعروی به شمار می رود.همچنین شهریار، شاعری طنزپردازاست.

فصل اول: کلیات

مقدمه:

تفاوت متون ادبی بامتون دیگر درشیوۀ به کارگیری زبان درآن است .در متون ادبی زبان معمول ومتداول با شگردها وترفندهایی که هنرمند به کارمی برد شکل دیگری به خود می گیرد ودر این حالت است که دراین نوع متون تنها معنای موردنظر اهمیت ندارد بلکه شکل اثر وزبان وشیوه بیان درآن برجستگی خاصی پیدا می­کند ودر واقع هدف هنرمند ارائه اثری ادبی  با بیانی زیبا وهنری است.

شاعران برای ادبی کردن اثر خود شیوه های گوناگونی به کار می برند، بیان سخن به شکل آهنگین وموزون، استفاده ازصورخیال وبیان مفاهیم به طرق غیر مستقیم وتغییر در ساخت اجزای جمله وساختن ترکیبات جدیدو… شگردهایی است که شاعران برای ادبی کردن اثر خود به کار می گیرند.

شهریار نیز یکی از همین شاعران است که برای بیان احساس والقای عاطفۀخود شعر را انتخاب می کند وآن را به انواع زیبایی ها می آراید.

دررسالۀ حاضر ساخت هنری شعر شهریار مورد بررسی قرار گرفته است.دراین پژوهش موسیقی شعر شهریار،صورخیال در دیوان این شاعر، رمانتیسم در شعر وی، نقد وطنز در شعر شاعر وهمچنینباستان گرایی صرفی ونحوی درشعر شاعر مورد بررسی قرارگرفته است.

برای انجام این پژوهش ابتدا کتابهایی در موردزیبایی شناسی وکتابهای فلسفۀهنر وکتب مربوط به دیدگاه های شکل گرایان مطالعه  وفیش برداری شد.پس از فیش برداری ازدیوان شاعر به صورت استخراج اوزان وبحرهای عروضی ،بررسی صورخیال،رمانتیسم درشعرشاعر،همچنین تحلیل اشعارازنظرنقدوطنزانجام ومطالب آن جمع آوری شد ودر مرحلۀ بعد مطالب جمع آوری شده، تدوین ونگارش گردید.

اقداماتی که در مورد این شاعر صورت گرفته است در غالب موارد شامل زندگی نامه وخاطرات وی می­باشد،البته پژوهش هایی نیز در مورد شعر شاعر انجام شده است ازجمله «کارکردهای هنری وزبانی غزلیات شهریارازآقای بشیرکلاشمی نیکدل».

تفاوت ودر واقع نوآوری پژوهش حاضربا آثارقبل دراین است که علاوه بربررسی سراسر دیوان شاعر نکات وویژگی های برجستۀ دیگریاز دیوان شاعر نیز موردبحث قرارگرفته است.ازجمله این که بابررسی طنز ونقد در شعر شاعر، شهریار به عنوان شاعری طنز پرداز معرفی می شود، همچنین بررسی کامل ویژگی های رمانتیسم در اشعار شاعر وارائه نمونه هایی از آن نوآوری دیگر کار می باشد.

پژوهش حاضر علاوه براینکه دربخش موسیقی، صورخیال وزبان به ادب دوستان وبه ویژه دانشجویان زبان وادبیات فارسی کمک می کند برای کسانی که می خواهند درزمینۀ طنز ونقد تحقیق وبررسی کنند، همچنین افرادی که تمایل دارند با مکتب رمانتیسم وویژگی ها ی اشعاررمانتیک آشنا شوندوبه تحقیق در این زمینه بپردازندنیزراهنمایی های مفیدی ارائه می دهد.

زندگینامه شهریار:

سيد محمّد حسين بهجت تبريزي که بعدهاباعنوان  شهريارشهرت پيدا مي کند در سال 1285شمسي در خشگناب تبريز ديده به جهان گشود. اوفرزند مردي فاضل واديب به نام حاج ميرآقاازوکلاي معروف زمان خودبودکه در هنر خوشنويسي نيز سرآمد بوده است.

سه سال از کودکي شهريار در حوادث انقلاب آذربايجان در روستاي شنگول آباد و قيش قرشاق و خشگناب مي گذرد،وي مقدمات را با خواندن گلستان و نصاب الصبيان نزد پدراديب خود فرا مي گيرد  ودر همين دوران که کودکي بيش نيست به خواندن ديوان حافظ وانس گرفتن با آن روي مي آورد.

 دوران ابتدايي و متوسطه را در مدارس متحده و فيوضات تبريز به پايان مي برد، ادبيات عرب را در مدرسة طالبيه و فرانسه را نزد استادان سرآمد ياد مي گيردودر سال 1299 به تهران آمده و در مدرسه دارالفنون به تحصيل مي پردازد.

آشنايي باديوان حافظ باعث مي شود که از همان دوران نوجواني استعدادسرودن شعر در طبع وي شکوفا شودوسرودن شعرراباتخلص بهجت آغاز کند.وي که پيوسته خود راپيرو حافظ مي داند بافال گرفتن از ديوان حافظ تخلص خود را از بهجت به شهريار تغيير مي دهد،تحصيل در دارالفنون را به پايان مي رساندوواردمدرسه عالي طب  شده وبه تحصيل در رشته پزشکي مي پردازد.

 زندگي شهريار در اين زمان وارد مرحله ديگري مي شود، شاعر دل به عشق دختري  مي سپاردودرتب وتاب آن به سرمي برد.

«شهريار پس از اتمام تحصيل در دارالفنون در سال 1303 وارد مدرسة عالي طب شد. اين ايام مصادف بود با آغاز عشق و شيفتگي شهريار هفت سال بعد در حالي که بيش از سه ماه به پايان امتحان دکتري طب باقي نمانده بود، به دليل ناکامي در عشق و بحران شديد روحي ترک تحصيل کرد.» (عليمحمدي،1381:13)

زاهدي که از دوستان نزديک شاعر و يکي از کساني است که نقش عمده اي در حفظ و جمع آوري سروده هاي شاعر داشته است در مورد اين بخش از زندگي شاعر مي گويد: «شهريار يک عشق اولي آتشين دارد که خود آن را عشق مجاز ناميده. در اين کوره است که شهريار گداخته و تصفيه مي شود. اين عشق مجاز است که در قصيدة «زفاف شاعر»با يک قوس صعودي اوج گرفته، به عشق عرفاني و الهي تبديل مي شود. ولي به قول خودش مدتي اين عشق مجاز به حال سکرات بوده.» (شهريار، 1386: 13)

غزل هايي مانند ماه سفر کرده، توشة سفر، پروانه در آتش، غوغاي غروب، يار قديم، خمار شباب، نامة ناکامي، شاهد پنداري، شکرين پستة خاموش، تو بمان و دگران و … از جمله غزل هايي هستند که عشق آتشين شاعر را به تصوير مي کشند.

 از تو بگذشتم و بگذاشتـــمت با دگــران                رفتم از کوي تو ليـــکن عقب سر نگـران

 ما گذشتيم و گذشت آنچه تو با ما کردي                            تو بمــان و دگــران واي به حال دگـران

رفته چون مه به محاقم که نشانم ندهند                 هرچه آفاق بجويند کران تــا بــه کـران

مي روم تا که به صاحبنظـري باز رســم                  محــرم ما نبـــود ديـدة کوتــه نظــران

دل چون آينة اهـل صفــا مي شکننــد                  که ز خود بي خبرند اين ز خدا بي خبران

گل اين باغ به جز حسرت و داغم نفزود                   لاله رويا، تو ببخشاي به خونين جــگران

(شهريار، 1386: 337)

پس از شکست در عشق و انصراف از ادامة تحصيل، زندگي شاعر وارد مرحلة ديگري مي شود و فراز و نشيب گوناگوني را پشت سر مي گذارد. ابتدا در سال 1310 به استخدام ادارة ثبت املاک در مي آيد و بعد از آن به مشهد و نيشابور منتقل مي شود. در همين ايّام با کمال الملک نقّاش معروف که او نيز دچار رنج تبعيد وغربت است ملاقات مي کند و مثنوي «زيارت کمال الملک» به همين مناسبت سروده مي شود.

در مشهد نيز شاعر به محافل ادبي رفت و آمد مي کند و با ادبياني مانند محمود فرخ، گلشن آزادي، ميرزا رضا خان عقيلي و … آشنا مي شود و در انجمن ادبي شاهپور نيز شرکت مي کند.

شاعر که مدتي از غم عشق فراغت حاصل کرده است،  بعد از گذشت سه سال دچار رنج روحي ديگري مي­شود،در سال 1313 پدر و تکيه گاه خود را از دست مي دهد و سرپرستي خانوادة خود و برادرش را بر عهده مي گيرد.

در پي اين حوادث بار ديگر به تهران باز مي گردد وبه ناچار به خدمت دولتي (شهرداري و بانک کشاورزي)  مشغول مي شود، کاري که پيوسته به آن اعتراض دارد و از آن شکايت مي کند.

چه کنم شاعر آفريدستــم            کــارديــگر نيايد از دستــم

کارغير هنر نه کار من است          هرکسي مرد کار خويشتن است

(شهريار،1386: 666)

ودر جاي ديگر خودرا شير بيشۀ هنر مي داند.

من هنر پيشه ام چه کار کنم                      شير اين بيشه ام چه کار کنم

خدمت من اداره رفتـن نيست                   مهملي گفتن وشنفتن نيـست

من به کار حساب مرد، نيم                      بلکـه با اين حســاب مردنيم

(شهريار،1386: 667)

شهريار در سال 1331 به تصويب نخست وزير وقت از خدمت دولت معاف مي گردد و بار ديگر گرفتار اندوه از دست دادن مادرش مي شود. به ناچار به تبريز باز مي گردد وپس ازآن در 48سالگي با يکي از خويشاوندان خود ازدواج مي کند و صاحب سه فرزند مي شود.

در سال 1335 به علت تنگي معيشت دوباره به کار در بانک کشاورزي مشغول مي شود و در سال 1344 بازنشسته مي گردد و روز 22 بهمن 1346 در مقام تجليل از شاعر، او را يکي از پاسداران شعر و ادب ميهن مي­نامند و عنوان استادي افتخاري دانشکدة ادبيات تبريز به وي اعطا مي شود و روز 26 اسفند در تاريخ فرهنگ آذربايجان «روز شهريار» ناميده مي شود.

سرانجام شاعر در سال 1351 مجدداً ساکن تهران مي شود اما اين بار نيز تقديررنج ديگري براي او به ارمغان مي آورد، همسرش را از دست مي دهد و پس از گذشت چهار سال و براي هميشه به زادگاه خود باز مي­گردد و سرانجام در مهرماه سال 1367  دارفاني را وداع مي گويد.

«شهريار به موسيقي علاقمند بود و خود سه تار مي نواخت. در اوقات فراغت غالباً خط مي نوشت. قرآني را نيز به خط خود به يادگار گذاشته است. به قرآن و ديوان حافظ عشق مي ورزيد.» (عليمحمدي،81 13: 17)

آثار:

آثار بر جاي مانده ازاين شاعر شامل دو جلد ديوان اومي باشد که در قالب هاي گوناگون غزل، قصيده رباعي، دوبيتي، قطعه، مثنوي، چهار پاره،مسمط، طبع آزمايي کرده است. برجسته ترين وزيبا ترين اشعار شاعر درغزليات وبخشي از اشعار مکتب شهريار نشان داده مي شود،آثار ترکي شهريار شامل منظومۀ «حيدربابايه سلام»مي باشد.

«درحيات شعري شهريار سه دوره مشخص يا مشخص تر است: 1.دورۀ جواني او که با عشق (عشق ملموس انساني )در گير است.در اين دوره شهريار غزل هاي پرشور عاشقانه مي سرايد.2.دوره اي که از آشناييش با افسانۀ نيما ، آغاز مي شود وبه ارتباط عميق تر با شعر نيمايي منجر مي شود 3.دورۀ آخر که به سالهاي پختگي وپيري شاعر مربوط مي شود در اين دوره گرايش به نوعي عرفان در شعر شهريار آشکار است در اين دوره شهريار بسياري از غزلهاي غير عاشقانه خود را مي سرايد.»(منزوي ،1372: 19)

 قوي ترين عاطفه در شعر شهريار عشق است که مي توان گفت به سه شکل تصوير مي شود عشق فردي ومجازي که حاصل تجربۀ شاعر است وبسياري ازغزليات شاعر مراحل  مختلف اين عشق رااز ديدارها تا هجران وفراق ودر نهايت شکست وي را نشان مي دهد.عشق به مردم واجتماع وعشق الهي وعرفاني واعتقادات ديني که در قالب سرودن اشعاري با مضامين ديني وعرفاني ترسيم مي شود.

دربخش مکتب شهريار اشعاري به سبک آثار نيمايوشيج مانند افسانه سروده شده اشت ودر واقع اشعار رمانتيکي شهريار در اين قسمت است که مهمترين آن ها شامل منظومه هايي با عنوان «دو مرغ بهشتي»، «هذيان دل»ومثنوي «افسانۀ شب» مي باشد.

«دومرغ بهشتي» ستايش شهريار از نيما وشرح ديدار دو شاعر است منظومه اي است با قالب نامشخص که هربند آن  داراي هفت مصراع است و مصراع هاي دوم،چهارم وششم مقفا هستندومصراع ديگرآزاداست.

شکل گرايي (formalist):

«شکل گرايي مکتبي است در نقد که در فاصله سال هاي 1915- 1917 در روسيه به وجود آمد. بنيانگذاران آن اعضاي دو انجمن مطالعات زبان شناسي در مسکو و پتروگراد بودند که با يکديگر همکاري نزديک داشتند. هدف پايه گذاران اين مکتب يافتن پايه هاي علمي براي نقد ادبي بود. آن ها ديدگاههاي تاريخي، سياسي، جامعه شناسي يا روان شناسي را در نقد رد مي کردند.» (مير صادقي، 1376: 173)

از جمله برجسته ترين چهره هاي اين مکتب زبان شناسان و اديباني مانند بوريس آخن باوم، شکلوفسکي، ياکوبسن، توماشفسکي و تينيانوف بودند.

«صورتگرايي از بطن نمادگرايي پديد آمده بود و به مخالفت با آراي نماد گراياني برخاسته بود که به جنبه هاي زيبايي شناختي متون ادبي مي پرداختند و از احساس خود براي تعيين خوب و بد استفاده مي کردند و همين ها بودند که اين دسته از متخصصان و پيروان پژوهش هاي ادبي را صورتگرا مي ناميدند تا به طعنه نشان دهند که آن ها درکي از محتوا ندارند و تنها به ظواهر مي پردازند.» (صفوي، 1383: 53)

«فرماليست هاي روسي موضوع اصلي و مرکز کار خود را متن يا به عبارت بهتر آنچه در متن بازتاب يافته شناختند و هر گونه چشم اندازي که خارج از متن مطرح شود در مرتبه دوم اهميت قرار دادند. تأکيد آنان بر گوهر اصلي و ادبي متن بود يعني خود متن را در نظر مي گرفتند و مي کوشيدند تا اجزاء سازندۀ دلالت معنايي متن را از شکل و شالوده آن استنتاج کنند و به هدف شناخت آنچه در اثر بازتاب يافته است دست يابند. براي اين کار به استقلال پژوهش ادبي تأکيد مي کردند يعني صرفاً براي آن نتايج نظري و ادبي اعتبار قائل مي شدند که از بررسي خود اثر به دست آمده باشد و نه از بررسي زمينه هاي تاريخي پيدايش اثر يا شناخت شخصيت و منش رواني مؤلف» (احمدي، 1375، ج1: 43)

درواقع نظريات شکل گرايان ازعقايدسوسور زبان شناس معروف نشأت مي گرفت ازنظر سوسور زبان نظامي از نشانه ها مي باشد که بايد يه روش همزماني يعني در مقطع معيني از زمان مورد بررسي قرار بگيرد ونه در جريان تحول تاريخي آن،بنابراين صورت گرايان نيز هرنوع ديدگاه تاريخي،سياسي و…رادرنقدرد مي کردند.

تعداد صفحه : 163

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :