متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : علوم اجتماعی

گرایش : جامعه شناسی

عنوان : بررسي عوامل اجتماعي و رواني مؤثر بر ميزان مصرف  خودسرانه دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج

دانشگاه یاسوج

دانشکده‏ ادبيّات و علوم انساني

گروه علوم اجتماعي

پايان نامه کارشناسي ارشد رشته‏ علوم اجتماعي گرايش جامعه ‏شناسي

عنوان:

بررسي عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف  خودسرانه دارو در بين شهروندان 18 تا 55 سال شهر ياسوج

استاد راهنما:

دکتر سيروس احمدي

استاد مشاور:

دکتر مريم مختاري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول: کليات تحقيق

1-1- مقدمه………………………………………… 1

1-2- بيان مسأله……………………………………. 2

1-3- اهميت و ضرورت تحقيق……………………………. 4

1-4- اهداف تحقيق…………………………………… 4

1-4-1 هدف اصلي…………………………………….. 5

1-4-2 اهداف فرعي ………………………………….. 6

1- 5- کاربرد نتايج تحقيق………………………………… 6

فصل دوم: پيشينه و مباني نظري پژوهش

2-1- مقدمه…………………………………………….. 7

2-2- پيشينه‏ي تحقيق…………………………………. 7

2-2-1- پيشينه‏ي داخلي……………………………….. 8

2-2-2- پيشينه‏ي خارجي……………………………….. 11          

2-2-3- نقد و بررسي تحقيقات انجام گرفته……………….. 13

2-3- مباني نظري……………………………………. 14

2-3-1- مقدمه………………………………………. 14

2-3-2- دارو  ……………………………………… 14

2-3-3- مصرف و رفتار مصرف‏کننده ………………………. 15

2-3-4- مصرف دارو ………………………………….. 16

2-3-5- عوامل مؤثر بر مصرف ………………………….. 17

2-3-5-1- نظريه اقتصادي مصرف………………………….. 17

2-3-5-2- نظريه جامعه‏شناختي مصرف………………………. 19

2-3-5-3- نظريه‏هاي روانشناختي مصرف…………………….. 22

2-3-5-3-1- تأثير نگرش بر رفتار ………………………. 22

2-3-5-3-2- نظريه عمل معقول ………………………….. 23

2-3-5-3-3- نظريه رفتار برنامه‏ريزي‏شده …………………. 24

2-3-5-3-4- نظريه هنجار اجتماعي ………………………. 25

2-3-5-3-5- مدل آگاهي گريگوري و دي‏لو…………………… 25

2-3-5-3-6- نظريه آگاهي چالمرز ……………………….. 25

2-3-5-3-7- تئوري فستينگر در زمينه‏ي تضاد شناختي…………. 25

2-3-5-3-8- نظريه‏ يادگيري…………………………….. 26

2-3-5-3-9- مدل اجتماعي- رفتاري آندرسن…………………. 27

2-3-5-3-10- مدل اجتماعي-رفتاري کروگر………………….. 27        

2-3-5-3-11- سلامت عمومي  …………………………….. 28

2-3-5-3-12- نظريه واقعيت درماني گلاسر …………………. 29     

2-3-5-3-13- مدل باور سلامتي ………………………….. 30 

2-4- چهارچوب نظري …………………………………. 31     

2-5- مدل نظري تحقيق ……………………………….. 33

2-6- مدل تحليلي تحقيق ……………………………… 34

2-7-  فرضيه‏هاي تحقيق……………………………….. 35

فصل سوم: روش‏ شناسي تحقيق

3-1- مقدمه………………………………………… 36                    

3-2- روش تحقيق…………………………………….. 36               

3-3- جامعه‏ي آماري تحقيق…………………………….. 37

3-4- واحد آماري……………………………………. 37     

3-5- حجم نمونه و روش محاسبه‏ي آن……………………… 37 

3-6- شيوه‏ي نمونه‏گيري……………………………….. 38

3-7- تعاريف نظري و عملياتي متغيرها ………………….. 38     

3-7-1 تعاريف نظري مفاهيم …………………………… 39         

3-7-2 تعاريف عملياتي متغيرها………………………… 40 

3- 8- ابزار تحقيق………………………………….. 41       

3- 9- سنجش روايي ابزار تحقيق………………………… 42

3- 10- سنجش پايايي ابزار تحقيق………………………….. 44

3- 11روش‏هاي تجزيه و تحليل داده‏ها ……………………. 45

فصل چهارم: تجزيه و تحليل اطلاعات

4-1- مقدمه…………………………………………….. 46 

4-2- تجزيه و تحليل توصيفي…………………………… 46         

4-3- تجزيه و تحليل استنباطي…………………………. 59      

4-3-1- آزمون‏هاي همبستگي…………………………….. 59

4-3-2- تحليل رگرسيون دو متغيره………………………. 63    

4-3-3- تحليل رگرسيون چند متغيره……………………… 66      

4-3-4- تحليل مسير………………………………….. 68   

4-3-4-1- دياگرام تحليل مسير………………………….. 70

فصل پنجم: نتيجه‏ گيري و پيشنهادات

5-1- خلاصه‏ پژوهش…………………………………… 71       

5-2- بحث و نتيجه‏گيري……………………………….. 73

5-3- راهکارها و پيشنهادات ………………………………. 75        

5-3-1- پيشنهادات تحقيقي………………………………….. 75    

5-3-2- پيشنهادات کاربردي……………………………. 76       

5-4- محدوديت‏ها و مشکلات پژوهش……………………. 76

فهرست منابع  ……………………………………… 79   

پيوست‏ها……………………………………………….. 84 

چکیده:

پيشرفت علم پزشکي و صنعت داروسازي و ارائه‏ي داروهاي متنوع در سال‏هاي اخير، انقلابي در دانش پزشکي و امر درمان بوجود آورده است، اما همراه با اين تکامل، پديده‏ي ديگري نيز در کشورها و بويژه کشورهاي جهان سوم بوجود آمده که همان روي آوردن بيش از حد مردم به داروها و مصرف غيرعلمي و غيرپزشکي آن است. ميزان مصرف دارو در ميان افراد، گروه‏ها و جوامع مختلف نرخ متفاوتي دارد، و برخي از جوامع با مسايل و مشکلات مهم‏تري در زمينه‏ي مصرف دارو مواجه هستند. در ايران نيز از جمله مسايل دارويي مورد بحث در طي سال‏هاي اخير، مصرف زياد دارو بوده است و بر حسب مستندات ميزان مصرف دارو در ايران فراتر از حد استاندارد جهاني است. ميزان مصرف دارو در يک کشور تابع متغيرهاي متعددي است و مصرف دارو هميشه بر اساس الگوهاي علمي نياز پزشکي صورت نمي‏گيرد. هدف از اين پژوهش بررسي تأثير عوامل اجتماعي- رواني بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج است. طبق آمارها‏ي موجود 15 تا 20 درصد از ايراني‏ها به طور خودسرانه و بدون مشورت پزشک دارو مصرف مي‏کنند. در اين مطالعه که به صورت توصيفي و تحليلي انجام گرفته است، 400 نفر از شهروندان 18 تا 55 ساله‏ي شهر ياسوج از طريق نمونه‏گيري تصادفي- چندمرحله‏اي انتخاب شدند که شامل 200 زن و 200 مرد بودند. ابزار گردآوري اطلاعات در اين پژوهش، پرسشنامه بوده است که با بهره گرفتن از اعتبار سازه به روش تحليل عاملي و با بهره گرفتن از سنجش همساني دروني به روش آلفاي کرونباخ و کودر- ريچاردسون تعيين پايايي گرديد. نتايج حاصل از اين بررسي نشان داد که بين متغيرهاي سطح تحصيلات، ميزان آگاهي از شيوه‏ي صحيح مصرف، ميزان آگاهي از پيامدهاي مصرف و ميزان سلامت عمومي با ميزان مصرف خودسرانه‏ِي دارو ارتباط معناداري وجود دارد. نتايج حاصل از تحليل رگرسيون چندمتغيره نشان داد که مجموع اين عوامل مي‏توانند 19/0 از وقوع متغير وابسته (مصرف دارو) را تبيين کند. با توجه به نتايج بدست آمده فرهنگ‏سازي و بالابردن سطح اطّلاعات و آگاهي مردم در زمينه‏‏ي مصرف دارو و همچنين سرمايه‌گذاري براي سلامت و توسعه فعّاليت‏هاي ارتقاي سلامت، امري ضروري به نظر مي‏رسد.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

بشر از گذشته‏ي دور با مشکل درد و آلام مواجه بوده و همواره سعي در برطرف کردن اين مشکل داشته است. بر اساس مستندات تاريخي از حدود 7000 سال قبل، انسان‏ها از داروهاي گياهي و طبيعي براي مقابله با بيماري‏ها يا حفظ سلامت خود استفاده مي‏کرده است، اما امروزه با پيشرفت علم و فنّاوري و گسترش مرزهاي دانش، شاهد شيوه‏هاي گوناگوني از مصرف دارو هستيم. اين شيوه‏ها علاوه بر مصرف خوراکي، مصارف موضعي، مصارف استنشاقي، مصارف جلدي، مصارف تزريقي و… را شامل مي‏شود (اردکاني،331:1384). هريک از اين شيوه‏هاي مصرف دارو در کنار خاصيت اثربخشي و فوايد درماني خود، عوارض و  مضرّاتي را نيز به همراه خواهد داشت که ضروري است به هنگام مصرف به آن توجه شود. اما علاوه بر اين، کاربرد دارو در انواع مختلف خدمات درماني، از نظر اجتماعي- فرهنگي نيز داراي ابعاد مختلفي است که مي‏توان از مسايلي چون سوءکاربردهاي دارويي، خودمصرفي دارو، نظام‏هاي دارويي کشور و همچنين مصرف زياد دارو نام برد(محسني،302:1385).  

پيشرفت علم پزشکي و صنعت داروسازي و ارائه‏ي داروهاي متنوع در سال‏هاي اخير، انقلابي در دانش پزشکي و امر درمان بوجود آورده است، اما همراه با اين تکامل، پديده‏ي ديگري نيز در کشورها و بويژه کشورهاي جهان سوم بوجود آمده که همان روي آوردن بيش از حد مردم به داروها و مصرف غيرعلمي و غيرپزشکي آن است. مصرف بي‏رويه و غيرمنطقي دارو امروزه به مثابه يک مشکل بزرگ درآمده است که پيامدهاي آن عوارض اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و بهداشتي خود را در بخش وسيعي از جامعه نمايان کرده است(نيکزاد، 1378: 1). در حال حاضر غيرمنطقي بودن مصرف دارو از جمله مشکلات موجود در ايران محسوب مي‏شود که مسايل مختلفي در اين زمينه قابل بررسي است، عدم رعايت ضوابط علمي و تحويل داروي بدون نسخه از سوي برخي داروخانه‌ها و بالا بودن قلم‌هاي دارويي در نسخه‌هاي تجويزي از سوي پزشکان از مهمترين آنهاست و نشان‌دهنده‏ي غيرمنطقي بودن فرآيند تجويز و مصرف دارو در کشور است(ديناروند،1388: 15). از سوي ديگر  ناآگاهي جامعه و فرهنگ و باورهاي غلط رايج در ميان مردم نيز عامل ديگري براي مصرف بي‏رويه دارو محسوب مي‏شود

مصرف دارو، بحثي است که با کليه جوانب فرهنگي، اجتماعي، اعتقادي و مذهبي مردم در ارتباط است. مصرف منطقي و صحيح دارو از يک سو متوجه تجويزکنندگان دارو مي‏گردد و از سوي ديگر خوددرماني يا مصرف نابجاي دارو را در نزد بيمار منع مي‏کند. افزايش مصرف دارو به جهت عوارض جانبي، خطرات مرگ و مير و همچنين هزينه‏هاي بسيار سنگين بودجه‏ي دارويي دولت، شرکت‏هاي بيمه و توده‏ي عمومي مردم از مسايل مهم جامعه به حساب مي‏آيد)دواتي، 1386: 451). با توجه به اينکه در دهه‏ي اخير مصرف دارو به صورت بي‏رويه در کشور افزايش يافته است و مطالعات انجام شده حاکي از عدم وجود الگوي صحيح مصرف در اين زمينه‏ي مي‏باشد، لذا انجام بررسي‏ و مطالعات همه‏جانبه و کامل در اين زمينه ضروري به نظر مي‏رسد. در همين راستا سعي شده است تا عوامل اجتماعي- رواني مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج مورد بررسي قرار گيرد.

2-1- بیان مسأله

  ميزان مصرف دارو در يک کشور تابع متغيرهاي متعددي است که از آن جمله مي‏توان رشد بهداشت، قوانين و واردات دارو، برخورد جامعه‏ي پزشکي و مردم با دارو، تبليغات و امکان رقابت شرکت‏هاي متعدد در بازار دارويي را ذکر کرد. بدين ترتيب مصرف دارو هميشه بر اساس الگوهاي علمي نياز پزشکي صورت نمي‏گيرد (فلاح،1376: 5). استفاده از دارو به عنوان يک حلقه‏ از زنجيره‏ي درمان بيماري اجتناب‏ناپذير است، اما متخصصان علوم پزشکي بر اين باورند که اثر بخشي دارو مستلزم اين است كه تجويز دارو و مصرف آن، بايد تحت نظر پزشك و به صورت اصولي و نه به صورت خودسرانه، باشد (Hogerzeil. 1995:6). ميزان مصرف دارو در ميان افراد، گروه‏ها و جوامع مختلف نرخ متفاوتي دارد، و برخي از جوامع با مسايل و مشکلات مهم‏تري در زمينه‏ي مصرف دارو مواجه هستند. در ايران نيز از جمله مسايل دارويي مورد بحث در طي سال‏هاي اخير، مصرف زياد دارو بوده است و بر حسب مستندات ميزان مصرف  دارو در ايران فراتر از حد استاندارد جهاني است.

بر اساس برآوردهاي موجود، سالانه بيش از 300 ميليون نسخه دارويي به داروخانه‏هاي کشور ارائه مي‏شود. از طرف ديگر مطالعه‏ي آمار داروهاي مصرفي در کشور نيز بيانگر آن است که متوسط اقلام دارويي در هر نسخه در ايران 5/3 مي‏باشد که با متوسط پذيرفته‏شده‏ي جهاني که حدوداً  7/1 مي‏باشد، اختلاف فاحشي را نشان مي‏دهد[1]. همچنين تحقيقات انجام شده در کشور نشان مي‏دهند 10 تا 15 درصد مجموع داروهاي کشور به‌صورت خودسرانه و بدون مشورت با پزشک مصرف مي‏شود. در اين ميان قرص استامينوفن کدئين پرفروش‏ترين و پرمصرف‏ترين دارو است. طبق آمارها، در ايران سالانه حدود 3 ميليارد قرص استامينوفن کدئين مصرف مي‏شود و اگرچه وزارت بهداشت از تمامي دانشگاه‏هاي علوم پزشکي کشور درخواست کرده تا ممنوعيت فروش اين گروه از داروهاي بدون نسخه را به داروخانه ‏هاي تحت پوشش دانشگاه خود اعلام کند اما تا به حال تغيير چشمگيري مشاهده نشده و همچنان استامينوفن کدئين و آموکسي سيلين جزء پرفروشترين داروها هستند(سلامت، 1388: 6).

در طول سال‏هاي گذشته، مصرف دارو از نظر کمي بين 5 تا 8 درصد و به لحاظ ريالي بين 20 تا 40 درصد، رشد داشته است. علت افزايش کمي به دلايل متعددي نظير ورود داروهاي جديد به بازار، فعاليت بيشتر پزشکان و روش‏هاي تحقيق علمي‏تر مربوط مي‏شود و افزايش ريالي نيز به علت ورود داروهاي گران قيمت به بازار و افزايش قيمت داروهاي توليد داخل بوده است. سهم داروهاي توليد داخل از نظر کمي در سال 1387 به 97 درصد رسيده است و با سهم بيشتري نسبت‏ به سال‏هاي قبل، بيشتر داروهاي توليد داخل به فروش رفته است، اما از نظر ريالي سهم داروهاي توليد داخل، 65 درصد بوده است، به عبارت ديگر  تقريباً 3 درصد داروهايمان از نظر تعداد وارداتي  است اما از نظر ريالي، 35 درصد بازار دارويي، متعلق به آنهاست(ديناروند، 1388: 15).

    طبق آمارهاي ارائه شده در زمينه‏ي مصرف دارو، شهر ياسوج نيز که به عنوان جامعه‏ي آماري پژوهش حاضر در نظر گرفته شده است، از الگوي مصرفي کل کشور پيروي مي‏کند. طبق آمار معاونت دارو و درمان دانشگاه علوم پزشکي ياسوج، سرانه مصرف دارو در استان کهگيلويه و بويراحمد، بالاتر از ميانگين کشوري است و ميانگين اقلام دارويي در هر نسخه 03/3 است که تقريباً دو برابر استاندارد جهاني است. مصرف آنتي بيوتيک هاي تزريقي نيز در استان نسبت به کل کشور بسيار بالاست بطوري که در سال 1389، 53 درصد از بيماران در استان، آنتي بيوتيک تزريقي مصرف کردند(خبرگزاري مهر، 1390). طبق آمار معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي ياسوج، ميانگين مصرف دارو به ويژه داروهاي تزريقي در استان، نسبت به ميانگين کشوري 10 درصد بيشتر است. همچنين هم اکنون آمپول “دگزامتازون” که يک داروي “کورتيکواستروئيد” مي باشد مقام اولِ مصرف، در استان را دارد و پس از آن، “استامينوفن کدئين”، شربت “ديفن هيدرامين” و آمپول “سفترياکسون” بيشترين مصرف را در استان داشته‏اند.

گروه دارو و درمان يک مثلث است که سه ضلع آن را پزشک، داروساز و بيمار تشکيل مي‌دهند و هر کدام از اين اضلاع درست عمل نکند همه خواص نظام دارو و درمان زير سؤال مي‌رود. از نظر مسئولان و صاحبنظران امر دارو و درمان برخي از مسايل موجود در کشور همچون در دسترس بودن انواع مسکن‏ها، تجويز زياد اقلام دارويي توسط پزشک، باورهاي غلط شکل گرفته در ميان مردم و همچنين مصرف خودسرانه‏ي دارو از سوي مردم بر مصرف زياد دارو تأثير زيادي مي‏گذارد(واقفي، 1388)[1].

 با اين تفاصيل مسئله‏ي اساسي تحقيق حاضر اين است که ميزان مصرف دارو را به توجه به مصرف خودسرانه‏ي دارو مورد بررسي قرار داده و نشان دهد ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو در شهر ياسوج تحت تأثير چه متغيّرهاي اجتماعي و رواني قرار دارد؟

3-1- ضرورت انجام پژوهش

بخوبي روشن است که ترکيبي از بهداشت عمومي، پيشگيري، درمان‏بخشي آسان و سهولت مراجعه در نظام مراقبت‏هاي بهداشتي اوليه، سياست درستي براي هزينه‏هاي عمومي مربوط به بهداشت و سلامت، در جوامع در حال‏توسعه مي‏باشد. هزينه‏هاي ملي دارويي، همچون نسبتي از هزينه‏هاي کلي سلامت در جوامع در حال‏توسعه، از 7 درصد به 66 درصد تغيير يافته است. از اينرو، وجود داروهاي اساسي و تدارک کافي و به موقع آن، که جزء اصول مراقبت‏هاي اوليه بهداشتي[1] نيز مي‏باشد، از اهمّيت و ضرورت خاصي برخوردار است. تلاش در جهت يک نظام دارويي کارآمد و منطقي يکي از اهداف مهم و اوّليه همه مراکز بهداشتي- درماني دنيا بوده و بهسازي شيوه‏هاي مصرف دارو و گام نهادن به سوي جامعه‏اي با مصرف بي‏خطر، منطقي و با کيفيت درباره‏ي داروها، محور اقدامات و توصيه‏هاي سازمان جهاني تندرستي (WHO) است(krishnaswamy.2006:140).

دارو به عنوان يک کالاي راهبردي، مشمول يارانه و به عنوان يک نياز اساسي عامّه‏ي مردم، از ارزش و اهمّيت ويژ‏ه‏اي برخوردار است. سالانه ميليون‏ها دلار صرف خريد انواع مواد مختلف و جنبي لازم براي ساخت و تهيه دارو مي‏شود؛ اما با اين وجود همچنان در بسياري از موارد با کمبود اقلام دارويي در کشور مواجه هستيم. طبق آمارهاي موجود، ايران به لحاظ مصرف دارو، جزو بيست کشور نخست دنياست و در آسيا بعد از چين مقام دوم مصرف دارو را دارد(محبوبي، 1388: 34). ميانگين رشد مصرف دارو در ايران حدود 5/11% است، در حالي که اين رقم، در کشورهاي درحال توسعه 7% و در کل جهان 9% گزارش شده است(همشهري، 1388: 1).

يکي از حوزه‏هايي که انسان‏ها در طول زندگي خود محتاج آن هستند، خدمات پزشکي و دارويي است و بنابراين الگويي که بيانگر اقتصاد و اعتدال در به کارگيري منابع پزشکي و دارويي باشد از ضرورت‏هاي ملي محسوب مي‏شود. در دنياي امروز، جوامع پيشرفته براي به‏کارگيري هر فرآورده و استفاده از آن در فرآيندهاي اجتماعي، روش‏هايي استانداردشده و هدفمند يا به اصطلاح « دستورالعمل‏هاي استانداردشده»  به کار مي‏بندند. در شاخه‏ي پزشکي نيز هر جامعه‏اي متناسب با موقعيت اجتماعي و اقتصادي خود، دستورالعمل‏‏هاي ملي درمان را تدوين و به اجرا در مي‏آورد(قهرماني، 1384: 173). در حال حاضر فرآيندهايي که در بهداشت و درمان ايران رايج است فاقد استانداردهاي ملي منطبق‏شده با زيرساخت‏هاي اجتماعي و اقتصادي است.

مسلماً بي‏توجهي به مصرف منطقي داروها مي‏تواند پيامدهاي نامناسبي چون نارضايتي بيمار، طولاني شدن و شدت بيماري، ايجاد عوارض جانبي خطرناک و بستري شدن در بيمارستان، کمرنگ شدن ارتباط پزشک و بيمار و نهايتاً افزايش هزينه‏هاي درماني براي افراد و دستگاه‏هاي دولتي، و مهمتر از همه مشکل هميشگي کمبود دارو در کل کشور را در برداشته باشد (laing ,1990: 102). بر اين اساس، مصرف خود سرانه‏ي دارو نيز آثار و تبعات متعددي دارد. مصرف خودسرانه‏ي دارو از بعد جسماني باعث مقاومت باكتريايي، مسموميت، و حتي مرگ مي‏شود(عباسي، 1383: 54)، از بعد اقتصادي باعث هدر رفتن هزينه و افزايش سرانه‏ي مصرف دارو مي‏گردد و از بعد اجتماعي، باعث كمبود دارو و اختلال در درمان نيازمندان مي‏شود (WHO. 2004).

    يکي از مهمترين عللي که مي‏توان درباره‏ي مصرف بي‏رويه دارو در کشور ذکر کرد، کمبود اطّلاعات در هر دو گروه تجويز‏کننده و مصرف‏کننده‏ي دارو است( قهرماني،1384: 174). در کشور ما بخش عظيمي از منابع بهداشتي و درماني صرف تهيه و تدارک داروهاي اساسي مورد نياز در جامعه مي‏شود، با وجود آنکه تأمين اعتبارات مالي و تهيّه و توليد فرآورده‏هاي دارويي از اولويّت‏هاي اصلي برنامه‏هاي بخش بهداشت و درمان است اما به دليل مشکلات موجود در تجويز دارو، فرهنگ مصرف دارو و عدم آگاهي جامعه از پيامدهاي مصرف بي‏رويه دارو، جامعه‏ي بيماران همچنان با مشکلاتي چون کمبود دارو يا تهيه‏ي داروي مورد نياز مواجه هستند(احمدي، 1386: 421). رفع اين معضلات در گرو برنامه‏ريزي آموزشي و بالابردن سطح آگاهي نسبت به امر دارو مي‏باشد. اما طراحي، تدوين و اجراي صحيح اين برنامه‏ها تنها در کنار ارزيابي و پويش‏هاي لازم پيرامون موضوع امکان‏پذير خواهد بود، از سوي ديگر با توجه به کم بودن و جامع نبودن بررسي‏هاي انجام شده در کشور، انجام مطالعات و بررسي‏هاي جامع در اين زمينه ضروري به نظر مي‏رسد.

نکته‏ ديگري که حائز اهمّيّت است اين است که اگرچه سلامت و بيماري و رفتارهاي مرتبط با آن، با جنبه‏هاي اجتماعي بسياري همراهند، اما کمتر از نقطه‏نظر جامعه‏شناسي بررسي شده‏اند. بيماري‏ها در چهارچوب فرهنگي هر جامعه‏اي به گونه‏اي متفاوت تعريف شده و اجتماعات گوناگون براي مقابله با بيماري‏ها روش‏هاي خاصي به کار مي‏بندند، ارزش‏هاي اجتماعي و عادات هر گروه، تأثير قاطعي بر درک علل بيماري، تعبير و تفسير بيماري‏ها و روش‏هاي درمان آنها دارند و عوامل فرهنگي مي‏توانند بر کيفيت ادراک و پاسخگويي به انواع دردها مؤثّر باشند. از طرفي بسياري از مسايل و مشکلات مرتبط به نظام پزشکي و درماني، مسايلي اجتماعي بوده و ضروري است از اين دريچه مورد توجه قرار گيرند(مظلومي، 1383: 3).

از دهه‏ي 1990 توجه ويژه‏اي به بخش دارو مبذول گرديده و تحقيقات زيادي در راستاي شناسايي عوامل مؤثّر بر خوددرماني و مصرف خودسرانه‏ي دارو انجام، و راهكارهاي متعددي براي مقابله با آن ارائه شده‏اند(Mycek& Harvey.2000). انجام تحقيقات اجتماعي يا تحقيقات بين‏رشته‏اي مانند مطالعات پزشکي – اجتماعي نيز مي‏تواند گام مؤثّري در جهت اطّلاع‏رساني و آگاه‏سازي درباره‏ي شيوه‏ي صحيح مصرف و جلوگيري از مصرف بي‏رويه دارو بوده و در شکل‏گيري فرهنگ صحيح مصرف دارو تأثيرگذار باشد. در همين راستا در پژوهش حاضر سعي شده با تأکيد بر عوامل رواني- اجتماعي، عوامل مؤثّر بر ميزان مصرف خودسرانه‏ي دارو بررسي شده و راهکارهايي به منظور بهينه‏سازي مصرف دارو ارائه گردد.

[1] . Primary Health Care (PHC)

1. روزنامه‏ سلامت، 28 آذز 1388، گفتگو با دکتر واقفی (دبير انجمن داروسازان)

[1] . به گزارش شبکه‏ خبر، 5 شهريور 1388

تعداد صفحه : 123

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :