متن کامل پایان نامه دانشگاه تهران مقطع کارشناسی ارشد علوم اجتماعی گرایش مردم شناسی  با عنوان :

بررسی و مقایسة نوآوری‏های شغلی درمیان

عشایر اسكان یافتة شهرستان مُهر

(مورد مطالعه: روستای كریم ‏آباد)

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه تهران دانشكده علوم اجتماعی

دانشكدة علوم‏ اجتماعی

 

پایان‏ نامه جهت دریافت

كارشناسی ‏ارشد رشتة علوم ‏اجتماعی

 (مردم‏ شناسی)

 

 

بررسی و مقایسة نوآوری‏های شغلی درمیان

عشایر اسكان یافتة شهرستان مُهر

(مورد مطالعه: روستای كریم ‏آباد)

 

 

استاد راهنما:

دكتر عسكری خانقاه

 

 

استاد مشاور:

دكتر رفیع‏فر

 

 

نگارش:

داتشگاه تهران

دانشكدة علوم اجتماعی

در چارچوب ارزیابی مرحلة تحقیقاتی مقطع كارشناسی‌ارشد دانشجویان دانشگاه تهران‏، آقای *به شمارة دانشجویی * در رشتة علوماجتماعی گرایش مردمشناسی، پایان‌نامة خود  را  به  ارزش 4 واحد  در نیمسال دوم سال تحصیلی 1383-1382  تحت عنوان بررسی و مقایسة‌ نوآوری‌های شغلی در میان عشایر اسكان‌یافتة شهرستان مهر (مورد مطالعه: روستایكریم‌آباد) اخذ و ثبت نام نموده و  در حضور هیأت  داوران  به  شرح ذیل، مورد  دفاع قرار گرفته و موفق به اخذ  درجة عالی  با  نمرة  18 گردید.

 

محل امضاءرتبة علمی

نام  و  نام خانوادگی

 

استاد
دكتر اصغر عسكری خانقاه

استاد راهنما

دانشیاردكتر جلال‌الدین رفیع‌فر

استاد مشاور

دانشیاردكتر منصور وثوقی

استاد داور

دانشیاردكتر ناصر فكوهی

مدیر گروه آموزشی

دانشیاردكتر اعظم راورد‏راد

معاون تحصیلات‌ تكمیلی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چكیده

موضوع این رساله، بررسی و مقایسة نوآوری‌های شغلی در میان عشایر اسكان‌یافتة‌ شهرستان مهر (مورد مطالعه: روستای كریم‌آباد) است كه با توجه به ماهیت پژوهشی این موضوع، اطلاعاتی را درمورد ویژگی‌های جغرافیایی و انسانی شهرستان مهر جمع‌آوری كرده‌ایم، در این تحقیق كه تحقیقی كیفی و میدانی است برای نیل به اهداف اصلی آن از روش‌های مردم‌شناختی از جمله مشاهده، گفتگوهای غیر رسمی و مصاحبه، مطالعة اسناد مدارك و ابزارهایی مانند عكس‌برداری و اینترنت سود برده‌ایم.

در این پژوهش سعی ما بر آن است كه رابطة عشایر مورد مطالعه را با یكجانشینان اطراف مورد مطالعه قرار دهیم و نیز فعالیت‌ها و مشاغل این عشایر را دو دورة قبل و پس از اسكان با یكدیگر مقایسه نمائیم.

این تحقیق شامل 7 فصل به این شرح می‌باشد: در فصل اول به ارائة طرح تحقیق پرداخته‌ایم. در فصل دوم ویژگی‌های جغرافیایی و انسانی شهرستان مهر و عشایر مورد مطالعه بیان شده است. فصل سوم تحقیق به فعالیت‌های اقتصادی و مشاغل عشایر مورد مطالعه قبل از اسكان و نیز ویژگی‌های این فعالیت‌ها و مشاغل عنوان شده است. فصل چهارم، دلایل اسكان این عشایر از دهة60  به بعد و زمینه‌ها و ریشه‌های اسكان از دهه‌های اول قرن حاضر (از زمان رضاخان) شرح داده شده است. در فصل پنجم، تحولات كلی این عشایر آمده است. در فصل ششم، فعالیت‌های اقتصادی و مشاغل پس از اسكان همراه با ویژگی‌های آن ذكر شده است و در فصل هفتم، تفاوت یكجانشینی این عشایر با روستائیان منطقه به لحاظ مشاغل اصلی (دامداری و كشاورزی) بیان شده است.

اساسی‌ترین نتایج این تحقیق (بر اساس تئوری كاركردگرایی) این بوده است كه ساخت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی همراه با تحولات اقتصادی ناشی از اسكان تغییر یافته است.  از مهمترین تغیرات سیاسی می‌توان به این موراد اشاره نمود: از میان رفتن اقتدار سنتی افرادی كه از سن بیشتری برخوردارند و افزایش كنترل و نظارت دولت مركزی بر عشایر. تغییرات فرهنگی كه همراه با اسكان آنان رخ داده است، یكی پایین بودن سطح اطلاعات روز در میان بزرگسالان است كه به ناتوانی تولید و تبادل اطلاعات در میان آنها منجر شده است و دیگری بروز افكار جدید و متضاد با بزرگسالان در میان نوجوانان و جوانان است. عمده‌ترین تغییرات اجتماعی می‌توان از كاهش اهمیت و نقش همسایگی وحسن همجواری، كم‌رنگ شدن یگانگی و وحدت و از میان رفتن سادگی زندگی به مانند گذشته در میان آنها نام برد.

واژگان كلیدی: عـشـایـر، عـشـایـر كـوچـنــده، عـشـایـر اسكان‌یافته، ایـل، طـایـفـه، یـیـــلاق، قـشـــلاق، بـنـكـوه

ـ فـهـرسـت مـطـالـب

صفحه

فـصـل اول : كـلـیـات 11
1ـ 1ـ  مـقـدمـه12
2ـ 1ـ طـرح مسئـلـه14
3ـ 1ـ سئوالات تحقیق19
4ـ 1ـ  اهـمـیـت و ضرورت تـحـقـیـق20
5ـ 1ـ اهداف تحقیق22
6ـ1ـ زمان پژوهش23
7ـ1ـ ابهامات و مشكلات تحقیق23
8ـ1ـ انگیزة تحقیق24
9ـ1ـ ابزار تحقیق24
10ـ 1ـ  روش تـحـقـیـق24
1ـ 10ـ 1ـ تكنیك های تحقیق31
1ـ 1ـ 10ـ 1ـ مـشـاهـده 31
2ـ 1ـ 10 ـ 1ـ  مـصـاحـبـه32
3ـ 1ـ10 ـ 1ـ  مـطـالـعـه اسـنـاد و مـدارك33
4ـ 1ـ10ـ 1ـ  عـكـس33
11ـ 1ـ چـارچـوب نـظـری34
1ـ 11 ـ1 ـ نـظـریـة كاركردگـرایـی34
1ـ 11ـ1 ـ نـظـریـة نوآوری38
12ـ 1ـ پـیـشـیـنـه تحـقـیـق43
13ـ1ـ مفاهیم و اصطلاحات47
فـصـل دوم : میدان تحقیق51
1ـ 2ـ  اسـتـان فـارس52
2ـ 2ـ شـهـرسـتـان مُهر55
1ـ2ـ 2ـ مـوقـعـیـت جـغـرافـیـایـی55
2ـ 2ـ 2ـ جـغـرافـیـای انـسـانـی58
1ـ2ـ2ـ2ـ تعداد و سیر تحول جمعیت طی چهار دوره سرشمـاری58
2ـ2ـ2ـ2ـ تـوزیـع جـمـعـیـت60
3ـ2ـ2ـ2ـ تـراكـم جـمـعـیـت63
4ـ2ـ2ـ2ـ وضـعـیـت سـواد63
‌5ـ2ـ2ـ2ـ تـركـیـب سـنـی و جـنـسـی65
3ـ2ـ2ـ اقـتـصـادی و انـرژی65
3ـ2ـ عـشـایـر67
1ـ3ـ2ـ‌وضعیت‌موجود در‌جامعة‌عشایری‌براساس‌سرشماری137770
2ـ3ـ2ـ سـرشـمـاری عـشـایـر كـوچـنـده سال 137772
3ـ3ـ2ـ توزیع‌جمعیت6ساله‌وبیشترعشایری‌كشوربرحسب‌وضع‌سواد72
4ـ3ـ1ـ آمـار دام مـتـعـلـق بـه عـشـایـر72
5ـ3ـ2ـ اراضـی زراعـی مـتـعـلـق بـه عـشـایـر72
6ـ3ـ2ـ‌آمارجمعیتی‌عشایرداوطلب‌اسكان‌برحسب‌محل‌موردنظربرای‌اسكان73
7ـ3ـ2ـ آمار جمعیتی عشایر بر حسب  علاقه به اسكان یا كوچ73
8ـ3ـ2ـ جـامـعـه مـورد مـطـالـعـه (روستای كریم آباد)75
فـصـل سوم : فعالیت‏ها و ویژگی‏های اقـتـصادی عشایر مورد مطالعه قبل از اسكان84
1ـ 3ـ فعالیت‏های اقتصادی84
1ـ 1ـ 3ـ صـنـایـع دسـتـی و فـرش بـافـی86
2ـ 1ـ 3ـ بـافـت سـیـاه چـادر91
3ـ 1ـ 3ـ تـولـیـد مـحـصـولـات مـخـتـلـف لـبـنـی92
4ـ1ـ3ـ فـعالـیت‏های‏مـبتنی بـر نـگهـداری، پرورش، چـرا دام‏هـا94
2ـ3ـ ویـژگـی‏هـای فعالیت های شـغـلـی و اقـتـصـادی96
1ـ2ـ 3ـ اقـتـصـاد نـیـمـه خـود كـفـا و تـقـریـبـاً خـود كـفـا97
2ـ2ـ 3ـ اقـتـصـاد بـسـتـه مـعـیـشـتـی97
3ـ2ـ3ـ تـولـیـد بـرای مـصـرف98
4ـ2ـ 3ـ تكنـولوژی ابتدائی در تهیـه و ساخـت مـحـصـولات99
5ـ2ـ 3ـ نـوع مـعـیـشـت غـالـب مـبـتـنـی بـر دامـداری99
6ـ2ـ 3ـ زنـدگـی اقـتـصـادی پـر مـشـقـت99
7ـ2ـ 3ـ رابـطـة كـاری خـانـوادگـی99
فـصـل چهارم : دلایـل و ریشه‌های اسـكـان101
1ـ4ـ خـلـع سـلاح و اسـكان عـشـایـر ایـران105
2ـ4ـ اصـلاحـات ارضـی108
3ـ4ـ  مـلـی كـردن جـنـگل هـا و مـراتـع110
4ـ4ـ نـفـوذ سـاختـار شـهری111
5ـ 4ـ بسط نهاد‌های فرهنگی جدید112
6ـ4ـ عـدم تـوانـائـی مـالـی ، دسـت دادن دام هـا و فقر اقتصادی113
7ـ4ـ دلایـل شـخـصـی114
فـصـل پنجم : تـحـولات عـشـایـر مورد مطالعه پـس از اسـكـان116
1ـ5ـ تغییر رفتارهای گروهی117
2ـ5ـ گسترش ارتباطات119
3ـ5ـ تغییر اشكال معیشتی120
4ـ5ـ روابط جدید با دستگاه‌های دولتی123
5ـ5ـ نیازهای جدید124
6ـ5ـ افزایش نرخ با سوادی125
1ـ 6ـ 5ـ بالا رفتن سطح آگاهی افراد127
2ـ 6ـ 5ـ تأثـیر بر پایـگاه اجتـماعی افـراد128
3ـ 6ـ 5 ـ مهاجرت128
4ـ 6ـ 5 ـ ایجاد هنجارهای اجتماعی و الگوهای رفتاری جدید129
5ـ 6ـ 5 ـ تحول در ملاك های ازدواج129
6ـ 6ـ 5 ـ شكاف میان دو نسل130
فـصـل ششم: فعالیت‏ها و ویژگی‏های اقتصادی پس از اسكان عشایر روستای كریم‏آباد131
1ـ 6ـ فعالیت‏های اقتصادی132
1ـ1ـ 6ـ دامـداری و فـعـالـیـت هـای وابـسـتـه132
2ـ1ـ6ـ صنایع دستی134
3ـ1ـ 6ـ بـاغـبـانـی136
4ـ1ـ 6ـ فـعـالـیـت در شـركـت هـای صـنـعـتـی139
5ـ1ـ 6ـ پـرورش زنـبـور عـسـل140
6ـ1ـ 6ـ مـشـاغـل خـدمـاتـی142
7ـ1ـ 6ـ كـشـاورزی143
2ـ6ـ ویژگی‏های اقتصادی144
1ـ2ـ6ـ خانواده به عنوان اصلی ترین واحد تولید144
2ـ2ـ6ـ  گـسـتـرش خـانـواده‏هـای هـسـتـه‏ای و مـسـتـقـل145
3ـ2ـ6ـ نوع معیشت غالب بر دامداری146
فـصـل هفتم : تفاوت یكجانشینی عشایر با یكجانشینی روستایی در شهرستان مُهر147
1ـ7ـ كشاورزی148
1ـ نوع محصول تولید شده148
2ـ كشاورزی به عنوان یك شغل و فعالیت اقتصادی149
3ـ سابقة كشاورزی متفاوت149
2ـ7ـ دامـداری150
1ـ سـابـقـة دامـداری150
2ـ دامداری به عنوان شغل و فعالیت اصلی151
3ـ نوع دام‏ها152
4ـ نوع تغذیة دام‏ها153
ـ نتیجه‏ گیری155
ـ فـهـرسـت مـنـابـع161

 

ـ فهرست عكس‏ها

شمارة عكسموضوع عكس
عكس شمارة (1)كوچ عشایر قشقایی27
عكس شمارة (2)چهرة یك مرد قشقایی27
عكس شمارة (3)زوج كهنسال عشایری در شهرستان مُهر28
عكس شمارة (4)خانوادة عشایری در زیر سیاه چادر29
عكس شمارة (5)استفاده از چادرهای جدید در میان عشایر35
عكس شمارة (6)سیاه‌چادر درمیان‌عشایرمنطقه به‌مانندگذشته كارایی‌چندانی ندارد36
عكس شمارة (7)قبرستان تاریخی فال56
عكس شمارة (8)آسیاب آبی خوزی56
عكس شمارة (9)حمام وراوی57
عكس شمارة (10)استودان‏های خوزی57
عكس شمارة (11)بخش انرژی شهرستان مُهر66
عكس شمارة (12)پالایشگاه در حال ساخت67
عكس شمارة (13)تابلو روستای كریم‏آباد75
عكس شمارة (14)نمای كلی روستای كریم‏آباد78
عكس شمارة (15)نمایی از یك خانه در روستای كریم‏آباد80
عكس شمارة (16)نمایی از درون یك خانه در روستای كریم‏آباد82
عكس شمارة (17)راه‏سازی به روستا82
عكس شمارة (18)لوله‏كشی آب به روستا با سرمایه و هزینة روستائیان83
عكس‏های شمارة

(19 و 20)

درچند سال اخیر امكاناتی به روستائیان اختصاص یافته است كه از آن جمله می‏توان به برق و تلفن اشاره نمود83
عكس شمارة (21)دام‏های عشایری85
عكس شمارة (22)طرح فرش عشایری و وسائل بافت آن87
عكس شمارة(23)فرش عشایری88
عكس شمارة(24)بافت جاجیم91
عكس شمارة (26)سیاه‏چادرهای مورد استفاده در میان عشایر92
عكس شمارة(27)تهیة كشك در میان عشایر روستای كریم‏آباد93
عكس شمارة(28)زن عشایری در حال تهیة ماست94
عكس شمارة (29)كودك عشایری در حال چرای دام‏ها95
عكس شمارة(30)چوپانان عشایری96
عكس شمارة (31)دبستان ابتدایی در روستای كریم آباد127
عكس شمارة(32)دامداری در روستای كریم‏آباد132
عكس شمارة(33)دامداری امروزه به مانند گذشته در میان عشایر صورت نمی‏گیرید133
عكس شمارة(34)به دست آوردن كره از شیر گوسفندان برای تغذیه134
عكس شمارة(35)تمامی اعضاء خانواده در بافت فرش كمك می‏كنند135
عكس شمارة(36)فرش یكی ازصنایع معمول در میان عشایر روستای كریم‏آباد136
عكس شمارة(37)باغ مركبات متعلق به روستائیان137
عكس‌های شمارة

(38 و39)

اشتغال عده‏ای از عشایر روستای كریم‏آباد به عنوان باغبان در باغات138
عكس‌شمارة (40)شروع به ساخت پالایشگاه گاز در شهرستان مُهر (پارسیان)140
عكس‌شمارة (41)شروع به كار پالایشگاه گاز عسلویه (پارس جنوبی)140
عكس‏های‌شمارة

(42 و 43)

مشاغل جدید در میان عشایر اسكان یافتة شهرستان مُهر (پرورش زنبور عسل)141
عكس شمارة(44)رانندگی یكی از مشاغل جدید در میان عشایر روستا142
عكس شمارة(45)زمین‏های زیر كشت عشایر143
عكس شماره(46)دامداری در روستای كریم‏آباد151
عكس شمارة(47)دامداری در خانة روستاهای شهرستان مُهر152
عكس شمارة(48)محل نگه‏داری دام‏ها در روستای كریم‏آباد154

 

 

ـ فهرست نقشه‏ها

شمارة نقشهموضوع نقشه
نقشة شمارة (1)نقشة ایران53
نقشة شمارة (2)نقشة استان فارس59
نقشة شمارة (3)نقشة شهرستان مُهر62

 

 

ـ فهرست جداول

شمارة جدولموضوع جدول
جدول شماره (1)تعداد بخش ها ، شهرها و دهستان های كشور برحسب استان و شهرستان در پایان اسفند 138154
جدول شماره (2)ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 134558
جدول شماره (3)ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 135558
جدول شماره (4)ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 136558
جدول شماره (5)ناحیه مورد مطالعه در سرشماری 137560
جدول شماره (6)ویژگی های جمعیتی شهرستان مُهر در سال 138060
جدول شماره (7)توزیع جمعیت بر حسب بخش به تفكیك جنس در سال138061
جدول شماره (8)توزیع جمعیت نقاط روستائی  بر حسب بخش به تفكیك61
جدول شماره (9)توزیع جمعیت نقاط روستایی بر حسب بخش به تفكیك جنس در سال 138061
جدول شماره (10)تعداد آبادی های دارای سكنه شهرستان‏بر حسب بخش و به تفكیك تعداد خانوار61
جدول شماره (11)جمعیت و مساحت به تفكیك بخش در سال 138063
جدول شماره (12)درصد جمعیت 6 ـ 24 ساله در حال تحصیل بر حسب‏گروه‏های عمده سنی به تفكیك نقاط شهری و روستایی به صورت درصد64
جدول شماره (13)درصد باسوادان در جمعیت 6 ساله و بیشتر بر حسب گروه های سنی به تفكیك سن و جنس به درصد
جدول شماره (14)تخمین جمعیت عشایری در كتاب گنج شایگان69
جدول شماره (15)تخمین جمعیت عشایری در كتاب آشنایی با جامعه عشایری ایران70
جدول شماره (16)خانوار و جمعیت ایل ها و طایفه‎های مستقل بیش از  20 خانوار و استان های محل استقرار آنها71
جدول شماره (17)تـوزیـع جـمـعـیـت 6 سـالـه و بـیـشـتـر عـشـایـری كـشـور بـر حـسـب وضـع سـواد71
جدول شماره (18)آمـار دام مـتـعـلـق بـه عـشـایـر72
جدول شماره (19)اراضـی زراعـی مـتـعـلـق بـه عـشـایـر72
جدول شماره (20)آمـار جـمـعـیـتـی عـشـایـر داوطـلـب اسـكـان بـرحـسـب مـحـل مـورد نـظـر بـرای اسـكـان73
جدول شماره (21)آمـارجـمـعـیـتـی عـشـایـر بـرحـسـب عـلاقـه‌بـه اسـكان یـا كـوچ73
جدول شماره (22)جمعیت عشایری در استان های كشور به ترتیب تعداد خانوار ییلاقی و قشلاقی74
جدول شماره (23)تركـیـب سـنـی و جـنسـی روسـتـای كـریـم‌آبـاد77
جدول شماره (24)فعالیت اقتصادی در میان عشایر كریم‌آباد81
جدول شمارة (25)مقایسة ‌خانوارهای‌ كوچ‌رو ایل‌قشقایی در سال‌های 1353و1361103

 

مـقـدمـه

ـ طـرح مسئله

ـ سئولات تحقیق

ـ اهـمـیـت تـحـقـیـق

ـ اهداف تحقیق

ـ انگیزة تحقیق

ـ ابزار تحقیق

ـ جامعة مورد مطالعه

ـ مبهمات و مشكلات تحقیق

ـ زمان پژوهش

ـ روش تـحـقـیـق

ـ چـارچـوب نـظـری

ـ پـیـشـیـنـه تحـقـیـق

ـ مفاهیم و اصطلاحات

1ـ1ـ مـقـدمـه

تاریخ ایران در طول قریب 2500 سال و حتی بیشتر (قریب 2800 سال) و تا زمان سلسله پهلوی، همواره حكومت ایلات و قبایل بوده است. یك ایل، مثلاً قاجار‏ها، روی كار می‏آمدند و پس از مدتی به دلایل مختلف از عرصه حكومت حذف می‌شد و جای خود را به ایل دیگر  می‌دادند. این آمدن و رفتن‌ها پس از استقرار اسلام در میان مردم ایران نیز تداوم یافت تا به عصر پهلوی رسید.

در دوره پهلوی و در زمان حكومت رضاشاه بود كه اولین سلسله حكومتی كه پایة ایلی و قبیله‏ای نداشت در ایران روی كار آمد. با توجه به ساختار اجتماعی و سیاسی و قدرت رؤسای ایلات و قبایل ایران و نیز اینكه اغلب ایلات و عشایر ایران به خصوص در اواخر عصر قاجار مسلح بودند، رضا شاه همواره از قدرت ایلات و حركت آنان نگران بود، تصمیم گرفت كه به اسكان آنان اقدام نماید.

اسكان یك ایل، عشیره و یا یك قبیله به نوعی شكستن ساختار اجتماعی و خرد كردن بافت قدرت در آنان تلقی می‌شد و به این ترتیب دولت می‌توانست آسان‌تر بر ایلات و قبایل غلبه یافته و با سهولت بیشتری آنان را خلع سلاح نموده و آنان را در كل آسان‌تر در كنترل خود درآورد.

طرح اسكان عشایر كه با شیوه زندگی آنها علی‏الاصول، مغایرت فراوانی داشت با مقاومت اغلب آنان مواجه گردید ولی دولت مركزی به تدریج این مقاومت‏ها را در هم شكست و كم و بیش بر قدرت عشایر فایق آمد.

پس از انقلاب اسلامی به رغم آنكه حدود 50 سال از اولین طرح‌های اسكان عشایر و مقامت ایلات و قبایل مختلف می‌گذشت و شرایط در این زمان بسیار تغییر كرده بود، دولت باز هم به دلایل مختلفی كه بیشتر می‌توان به دلایل امنیتی و اقتصادی در آنها در اولویت باشد موضوع اسكان عشایر را در برنامه خود قرار داده كه آخرین آنها نیز لایحة برنامة چهارم توسعه است كه به آن اشاره و پرداخته شده است.

كوچندگی ظاهراً قدیمی‌ترین شیوه‌های زیست در ایران بوده است و به نظر می‌رسد در دورانی بسیار قدیم، قبایل كوچندة عشایری بیشتر جمعیت ایران را تشكیل می‌دادند. اما با توجه به كوچندگی و در حال كوچ بودن این جمعیت به صورت گسترده و دائم، تقریباً تخمین زدن آمار و ارقام مربوط به این جمعیت بسیار مشكل به نظر می‌رسد. با توجه به تغییر و تحولات اخیر در جامعة ایران و حتی با تاثیرپذیری از از تحولات جهانی، تعداد این عشایر كوچنده بسیار كاهش یافته است و امروزه به حدود 2% رسیده است.

با توجه به پتانسیل‌های موجود عشایر كشور در جهت تولید مواد مصرفی و صنایع مورد نیاز مردم و همچنین جاذبه‌های فرهنگی و مردم‌شناسی آنان، تاكنون این ظرفیت‌ها از سوی مسؤولان نادیده گرفته شده به گونه‌ای كه عشایر در حال حاضر دارای مشكلات بی‌شماری هستند.

مطالعه و پژوهش‏های اقتصادی در جوامع سنتی و عشایری كه اساس اقتصادی آن بر پایة دامداری بوده است و امروزه با تغییراتی كشاورزی و سایر مشاغل در كنار آن قرار گرفته‏ است، از جمله موضـوعات مهم در مردم‏شناسی است كه این امر، باب جـدیدی را در مطالعة این جوامع، علاوه بر مردم‌شناسی ایلات و عشایر، گشوده است كه آن مردم‏شناسی اقتصادی عشایر است كه به تجدید نظر در برخی از مفاهیم اقتصادی در میان عشایر می‏پردازد. از جملة این مفاهیم می‏توان به «اقتصاد تأمین بقاء» (طبیبی، 1371 :165) اشاره نمود. چنین اقتصاددانانی كه از نظر وی این اصطلاح را به كار برده‏اند در برخورد با پژوهش‏ها و تحقیق‏های انسان‏شناسانه به این امر واقف گشته‏اند كه نیازهای معنوی نیز در اقتصاد این جوامع بسیار تأثیرگذار هستند.

در مطالعة جوامع عشایری می‏توان پیوستگی میان ارزش‌‏های اقتصادی را با سایر ارزش‏های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را مشاهده نمود و از سویی دیگر نتایج اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را در سیستم تولید و فعالیت‏های اقتصادی مختلف مؤثر دانست.

یكی از مهمترین بحث‏هایی كه در رابطه با عشایر می‌توان عنوان نمود بحث اسكان عشایر است. در گذشته در شهرستان مُهر تعداد عشایری كه قشلاق خود را در این شهرستان می‏گذراندند بسیار فراوان بوده‏اند، اما امروزه فقط تعداد اندكی از این عشایر زمستان‏ها را در این منطقه به سر می‏برند و تعداد آنها سال به سال در حال كاهش است. در شكل وسیع‏تر آن، این مسأله در سایر نقاط نیز قابل مشاهده است.

در قرن نوزدهم جمعیت عشایری بین 25 تا 50 درصد از كل جمعیت ایران را تشكیل می‏داده است. این تعداد در اوائل قرن نوزدهم به 2/30 درصد از كل جمعیت ایران را شامل می‏شده است (صفی‏نژاد، 1375 :41) تعداد كل عشایر ایران در سرشماری سال 1355 به 14 درصد می‏رسد. در آخرین سرشماری عشایر كوچندة كشور این آمار كمتر از 2 درصد بیان شده است (بلوكباشی، 1382 : 39) . این كاهش جمعیت عشایری ایران در این سال‏ها را می‏توان نتیجة مستقیم اسكان عشایر دانست. در تحقیق حاضر سعی بر آن است به جنبه‏های ویژه‏ای از این اسكان در شهرستان مُهر در میان دسته‏ای از عشایر قشقایی بپردازیم.

2ـ1ـ طـرح مـسـالـه

دربند «ی» مادة 30 برنامة چهارم توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اسكان عشایر به عنوان یكی از راه‏حل‏هایی كه می‏تواند برای جمعیت عشایری سودمند و مفید واقع شود، مطرح گردیده است. در این بند اسكان عشایر به این صورت پیشنهاد شده است: «سامان‏دهی اسكان عشایر از نظر اقتصادی، معـیشتی و اشـتغال با حـفظ توانمندی های تولید مسكن، ایـجاد امـكانات زیر بنایی و خدمات رسانی به میزان حداقل پنجاه درصد (50%) از جمعیت عشایر». (مهاجر،1382)

در این بند چنین به نظر می‏آید كه سیاست گام به گام و تدریجی اسكان عشایر به صورتی در نظر گرفته شده است كه برای نیمی از آنها كارایی دارد و از این رو مسائلی مانند مسكن، خدمات عمومی و زیربنایی مد نظر واقع شده است. همچنین باید در نظر داشت كه اینكه به جمعیت اسكان داده شده خدماتی داده شود یك امر است و اینكه اصولاً جمعیت عشایری را به اجبار اسكان دهند یك امر دیگر.

امـا اصـولی‏تریـن سـئوالاتـی كه در رابـطه با ایـن مطلـب قابل بیان می‏باشـد به شـرح ذیل است:

· عشایر كه علی‏الاصول كوچنده و دامپرور هستند، با اسكان و تغییر شیوة زندگی‏شان امكان تداوم زندگی دارند؟

· اصولاً اسكان و یكجانشینی بر تولید و زندگی این گروه تاثیر منفی نمی‏گذارد؟

· اینكه اساساً اسكان و یكجانشینی در كل به سود آنها بوده است و آنها از این امر راضی هستند یا نه؟

نكتة دیگر اینكه طبق قانون نمی‌توان افراد به سكونت در جایی و یا عدم امكان اقامت مجبور ساخت (مگر در موارد استثنایی). در مورد این مطلب باید عنوان شود كه در بین مسیر‌هایی كه عشایر از آنها كوچ می‏كردند، معمولاً برخی از عشایر از مسیر‏هایی عبور می‏كردند كه خسارات و آسیب‏های فراوانی از سوی دام‏های عشایری به مزارع و زمین‏های كشاورزی اطرافشان وارد می‏آوردند كه در بسیاری از موارد باعث نزاع و درگیری این كوچندگان و یكجانشینان آسیب دیده می‏شد.

حال باید پرسید كه آیا عشایر اصولاً علاقه به اسكان دارند؟ به ویژه آنكه بسیاری از آنان سرزمین‏های بسـیار وسیعی را از دسـت می‏دهنـد و به زندگی در زمـین كوچك محدود می‏شوند . لذا باید از آنها در مورد این مسأله تحقیق و بررسی شود و میزان رضایت آنان در مورد اسكان از خلال این گونه تحقیقات حاصل آید.

در این تحقیق سعی خواهد شد با شناخت زمینه‏های سنتی و تاثیرات تحولات جدید بر ساخت‏های سنتی، ساخت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و . . . عشایر مورد بررسی واقع شود. همچنین آنچه در این جا حائز اهمیت جلوه می‏كند، میزان و نوع پذیرش این تحولات از سـوی این عشایر، طی این تحولات و نوآوری‏ها و در طول زمان و روند اسكان آنان است.

همچنین برای بررسی بهتر سعی خواهد شد مقایسه‌ای میان اوضاع و احوال عشایر و ایلات در زمینه‌های مختلف صورت پذیرد و قواعـد[1] كلـی زندگی آنها قبل و بعد از اسكان مورد بررسی واقع شود. به دلیل آنكه كلیة جنبه‌های زندگی عشایـر، همراه با یكجانشـین شدن آنان دستخوش تغییر شده به گونـه‌ای، صورت‌های مختـلف زندگی آنها نیز متحول شد، شناخت این تغییر و تحولات می‌تواند ما را با زندگی و روند نوآوری، پیشـرفت و توسعة عشایر آشنا سازد. مهمترین مسأله‌ای كه در اینجا می‌تواند مورد شناسایی واقع شود، میزان و نوع رابطه‌ای است كه ایلات و عشایر با روستانشینان و شهرنشینان اطراف خود دارند. به دلیل متفاوت بودن فرهنگ زندگی و معیشت عشایر و ایلات با شهر نشینان و روستائیان، تلاقی و برخورد این دو فرهنگ و این دو دسته در نوع خود بسیار حایز اهمیت است، هرچند كه ممكن است دیگر امروزه نتوانیم عشایر و ایلات یكجانشین را در فرهنگی خارج از فرهنگ روستایی جای دهیم، اما به دلیل متفاوت بودن پایه‌های اولیه و اساسی فرهنگی این اقوام و این دسته‌ ها و آداب و رسوم و نوع معیشت و دیگر زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی این دو دسته، باز هم، تفاوت‌های عمیقی در سراسر زندگی آنان قابل مشاهده است، یكی از اساسی‌ترین مباحث تحقیق، پرداختن به این جنبه‌های مختلف زندگی عشایر و ایلات یكجانشین با روستاهای اطراف و نوع برخورد و تماس این دو دسته با یكدیگر خواهد بود كه با این وجود بسیاری از ابهامات مختلف برای ما روشن خواهد شد.

در زندگی روزمره ما، آنچه كه بیش از هر عامل دیگری در شكل دادن به جنبه‏های مختلف آن تاثیر دارد فرهنگ است. فرهنگ درون یك جامعه یك جریان تاریخی است كه از نسل‏های پیشین به ما رسیده است و جنبه تاریخی بودن آن كاملاً محرز است، زیرا دائماً در حال حركت است و پیوسته در حال دگرگون ساختن خود‌، اعضایش، محیطش و سایر فرهنگ‏هایی كه با آنها در ارتباط است از آنجا كه چنین دگرگونی هایی باعث تغییرات در روابط اجتماعی بین انسان‌ها می‌گردند بررسی آنها امری ضروری است.

«همة جوامع در هر زمان و در هر حال در كشاكش نسبی تنش‌های مخصوص خود هستند هر جامعه را می‌توان به صورت صحنة رویارویی و تأثیرات متقابل دو نیرو فرض كرد. یكی نیرویی كه مردم را به طرف تغییر می‌كشاند دیگری نیرویی كه آنان را به حفظ وضع موجود وامی‌دارد نیروی اول تلاش می‌كند كه برای استقرار خود توازن نیروی دوم را به هم بزند و دومی سعی دارد، تا اولی را از رسیدن به مقصود باز دارد. از آن جا كه گرایش به تغییر، اصل بنیادین فرهنگ است همیشه نیروی نوآور با كنار زدن تدریجی یا سریع نیروهایی كه حافظ وضع موجود هستند جایی برای خود باز می‌كنند و موجب تغییر می‌گردد» (فاستر، 1378: 45).

هم چنین «بررسی های انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی حاكی از آن است كه عوامل مختلفی چون اختراعات، اكتشافات، نوآوری‌های (مادی یا ایدئولوژیكی)، افزایش جمعیت، تحولات اكولوژیكی، جنگ، تماس فرهنگ‌ها و غیره همگی در تغییرات فرهنگی دخالت دارند، روی هم رفته عوامل تغییر و تحول یا داخلی‌اند یا از خارج سرچشمه گرفته و در نتیجه تماس بین جوامع به فرهنگ های دیگر راه می‌یابند اصولاً تجربه نشان داده است كه جوامع دارای تكنولوژی پیشرفته، دیگر جوامع را تحت تأثیر قرار می‌دهند» (امان‌الهی، 1362: 103).

بنابراین می‌توان گفت انقلاب تكنولوژیكی جریانی است كه از دو قرن پیش تاكنون، تغییرات عمیقی در جامعه غربی و در دنیا بوجود آورده است، جریان صنعتی شدن، رشد شهرنشینی، افزایش تولید و سرعت در وسایل ارتباطی و حمل و نقل و غیره، تنها تظاهرات خارجی یا پدیده‌های ظاهری انقلاب صنعتی محسوب می‌گردند و در حقیقت مجموعة حیات اجتـماعی و انسـانی از این انقـلاب مـتأثر گردیـده اسـت. زنـدگی خـانـوادگـی، زندگـی مذهـبی، ادبیات، هنر، پوشاك و غیره همه و همه عمیقاً و سریعاً در مدت زمان بسیار كوتاهی دستخوش دگرگونی قرار گرفته‌اند و امروزه نیز انقلاب تكنولوژیك ادامه دارد.

عشایر ایران از جمله اقشار مختلف ایران هستند كه در چند دهه اخیر به دلایل فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی گوناگون در میان آنها تغییرات و نوآوری‌های شدیدی در زمینه‏های مختلف به وقوع پیوسته است كه زندگی آنان را دگرگون كرده است. با اشاعة نوآوری‌ها و ورود تكنولوژی‌‌های مدرن كه پس از اجرای اصلاحات ارضی و وقوع انقلاب اسلامی رخ داد، از جمله گسترش وسایل ارتباط جمعی، ابزار و وسایل تكنولوژیكی، تأسیس مدارس نوین، احداث جاده‌ها، تأسیس ادارات دولتی و انتقال قدرت به دولت، تغییراتی عمده در حوزه‌های مختلف پدیدار گشته است .

تغییر و تحولاتی كه در زندگی عشایر ایران به صورت كلی شكل گرفته است، همزمان با چندین عامل اساسی بوده است كه برگرفته از دلایل سیاسی است كه توسط حكومت‌ها رخ داده است. از مهمترین این دلایل به قدرت رسیدن رضاخان است كه با طرح اسكان عشایر، تحولاتی را در رابطه با عشایر ایران به وجود آورد كه این مسئله تنازعاتی را میان عشایر با دولت مركزی شكل داده بود.

در زمان پهلوی دوم، هر چند كه دوباره تا حدودی رؤسا و خوانین عشایر توانستند نظام‏های ایلی را دوباره به وجود آورند، اما اصلاحات ارضی در این زمان در جنبه‏های متفاوتی تحولات عشایر را دامن می زد. اصلاحات ارضی به دلیل تغییر در تقسیم‌بندی زمین‏های مالكان بزرگ كه از خوانین شهرستان بودند، با زیر و رو كردن ساخت‌های سنتی همراه شد كه همین امر تنازعاتی را برای خوانین، اربابان و مالكان عمده با دولت مركزی به همراه داشت. روی هم رفته این تنازعات در زندگی عشایر تغییرات عمیقی را شكل داده بود. در آخرین مرحله نیز همزمان با انقلاب ایران در سال 1357 هجری خورشیدی تغییرات بی‌سابقه‏ای در ایلات و عشایر ایران به وجود آمد كه بیشتر این تحولات برخواسته از نیازهای عشایر نیز ادعاهای مسؤولین انقلاب در توجه به مناطق محروم بود.

ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 257 صفحه به همراه عکس ها

قیمت : 14700 تومان

—-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

  *

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :