متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : معارف اسلامی

عنوان : نقش فضايل و رذائل در ادراك از منظر قرآن و سنت

دانشگاه باقر العلوم «علیه السلام»

دانشکده: معارف، فلسفه و کلام اسلامی

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته: مدرّسی معارف اسلامی(اخلاق)

عنوان :

نقش فضايل و رذائل در ادراك از منظر قرآن و سنّت

استاد راهنما:

دکتر امير ديواني

استاد مشاور:

دکتر محمدمهدی گرجيان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

کلیات…………………………………………………………………………….. 1

(مفاهيم) و متغيّرها…………………………………………………………….. 3

پيش‌فرض‌هاي پژوهش………………………………………………………….. 3

اهداف پژوهش…………………………………………………………………… 3

سؤالات پژوهش…………………………………………………………………. 3

الف) سؤالات اصلي…………………………………………………………….. 3

ب) سؤالات فرعي………………………………………………………………. 4

ضرورت تحقيق……………………………………………………………………. 4

پيشينه تحقيق…………………………………………………………………… 5

بخش اول: ادراک و شناخت……………………………………………………. 8

فصل اول: مفهوم شناسی ادراک……………………………………………. 9

«معناي لغوي»………………………………………………………………….. 10

تعريف شناخت و معرفت……………………………………………………….. 12

(ادراك) علم و معرفت از منظر قرآن و روايت…………………………………… 13

اختلاف شناخت‌ها زمينه‌ساز تفاوت ايدئولوژي­ها ……………………………….14

امكان شناخت…………………………………………………………………… 15

فصل دوّم: اهميّت و لزوم ادراك از منظر قرآن و روايات……………………….. 17

الف) قرآن مجيد………………………………………………………………….. 18

ب) روايات معصومين……………………………………………………………. 21

فصل سوّم: مبادي ادراك (معرفت یا شناخت)………………………………… 24

راه‌هاي شناخت…………………………………………………………………..26

الف) راه حسّ (معرفت حسّي)……………………………………………….. 26

محدوديت‌ها و ويژگي‌هاي چهارگانه شناخت حسّي………………………… 27

برخي آيات و روايات مربوط به ابزار شناخت حسّي…………………………. 28

آيات……………………………………………………………………………….. 28

روايات…………………………………………………………………………….. 28

ب) راه عقل و خرد (معرفت عقلاني) ………………………………………….29

مشخصات شناخت عقلی……………………………………………………… 29

برخي از آيات و روايات مربوط به شناخت عقلي……………………………. 30

آيات………………………………………………………………………………. 30

روايات……………………………………………………………………………. 30

حقيقت عقل……………………………………………………………………. 32

ج) راه دل و قلب (معرفت شهودي و اشراقي)……………………………….. 32

زمينه شناخت اشراقي………………………………………………………… 36

مكانيزم شناخت عرفانی يا همان ادراك و معرفت از راه دل……………….. 37

د) راه وحي (معرفت و ادراك وحياني)……………………………………….. 42

بخش دوّم: فضائل و رذایل در قرآن و روایات معصومینE…………………….

فصل اوّل: مفهوم‌شناسي فضايل و رذايل………………………………….. 46

الف) لغت………………………………………………………………………. 47

واژة فضائل…………………………………………………………………….. 47

واژة رذايل……………………………………………………………………… 47

ب) در اصطلاح………………………………………………………………… 47

ملاك و معيار تشخيص فضائل و رذايل اخلاقي……………………………… 48

«سودگرايي»………………………………………………………………….. 48

«قصد انجام وظيفه»………………………………………………………….. 49

«نوع دوستي»………………………………………………………………… 49

«تبيين ديدگاه اسلام دربارة معيار فضايل و رذايل»………………………… 50

فصل دوّم: بررسي مسئلة «فضيلت و رذيلت» در قرآن و روايات……………54

دورنمايي از «فضايل و رذايل اخلاقي» در قرآن و روايات……………………. 55

فضائل…………………………………………………………………………… 55

الف) فضائل اخلاقي عام……………………………………………………… 56

ب) فضايل اخلاقي ايماني……………………………………………………..56

ج) فضايل اخلاقي اجتماعي……………………………………………………56

رذايل…………………………………………………………………………….. 57

«ارتباط بين عمل و حوادث عالم»……………………………………………. 58

روش قرآن در بيان فضايل و رذايل……………………………………………… 58

«هشدارهاي قرآن»……………………………………………………………. 59

راه‌هاي تحصيل فضائل و دفع رذائل……………………………………………. 59

بخش سوّم: نقش فضائل و رذائل در ادراك………………………………….. 61

فصل اوّل: كليات……………………………………………………………….. 62

«علّت حجاب دل» ………………………………………………………………64

شكوفايي عقول هدف اصلي انبياء‌ از تهذيب نفوس بشر…………………. 65

تأكيد قرآن و روايات بر بُعد شناختي انسان…………………………………. 66

كاركرد فضائل و رذايل بر قوة ادراك…………………………………………….. 67

الف) کارکرد رذایل……………………………………………………………… 67

ب) کاركرد فضائل………………………………………………………………… 67

«علوم اشراقي و شهودات عرفاني» …………………………………………68

حكمت، نوعي از شناخت و بصيرت قدسي…………………………………. 70

عدم اختصاص علوم اشراقي به انبياء فقط…………………………………… 72

«اندكي سالكان طريق در عين امكان براي همه»…………………………… 74

فصل دوّم: رذايلي كه بر ادراك تأثير مي‌گذارند……………………………….. 78

عدم وصول به مقصد با مركب گناه و نافرماني حقّ ………………………….79

قلب مريض………………………………………………………………………. 80

رذايلي كه بر ادراك تأثير مي‌گذارند (از ديدگاه قرآن و روايت)……………….. 81

1- كفر حجاب قلب……………………………………………………………… 81

2- تكبّر حجاب نفس…………………………………………………………….. 82

3- گناه «اعمال سيئه» زنگار دل………………………………………………. 84

تيره شدن روح به وسيله گناه ………………………………………………….85

گناه باعث محروميّت آدمي از رزق…………………………………………….. 87

4- اثر اعراض از ذكر خدا ………………………………………………………….87

5- هواپرستي مانع حكمت ……………………………………………………..89

6- ناديده گرفتن حقّ اهل‌بيت7 باعث نقص علم……………………………… 91

7- طول امل و ذهاب عقل………………………………………………………. 91

8- حرص و آز و دنيازدگي مانع حضور ملائكه در قلب…………………………. 92

9- محبّت دنيا مانع بزرگ معرفت……………………………………………….. 93

10- شرك باعث پيدا نكردن راه راست…………………………………………. 94

11- نفاق سبب عدم فهم………………………………………………………. 94

12- تكذيب آيات الهي و جدل در آيات الهي مانع گشايش درهاي آسمان…95

13- ظلم علّت محروميّت از هدايت الهي…………………………………….. 95

13- دروغگويي…………………………………………………………………… 96

14- عشق و نفرت سدّ معرفت و ادراك …………………………………………97

15- پرخوري و حرام‌خواري مانع فطانت و زيركي در ادراك……………………. 98

16- اغواء شيطان مانع فهم صحيح و القاء شیطان باعث سهو و نسیان……99

17- ميل به باطل………………………………………………………………… 100

18- لجاجت و تعصّب بي‌جا مانع تفكّر، استدلال و حقّ‌بيني………………. 101

19- بهانه‌جويي باعث قساوت قلب…………………………………………… 101

20- غفلت، گمراهي جان………………………………………………………. 102

21- شقاوت و محروميّت از علم………………………………………………… 103

22- فسق موجب گمراهي ومانع شناخت حقايق………………………….. 103

23- ترك عمل موجب از دست دادن علم ………………………………………104

24- تن‌پروري و راحت‌‌طلبي موجب محروميّت از معرفت ……………………..105

25- فضائل اخلاقي پائين حجاب از امّ‌الفضائل………………………………… 105

26- منع ديگران از علم، باعث سلب علم از خود عالم ……………………..105

27- حسّ‌گرايي افراطي مانع رسيدن به علوم غيبي………………………… 106

28- تقليد كوركورانه مانع تفكّر و انديشه………………………………………..106

29- غضب موجب تباهي عقل…………………………………………………. 107

30- دون همّتي مانع پيگيري اهداف بلند……………………………………… 107

31- فرار از جنگ موجب مهر بر قلب و عدم فهم………………………………. 108

32- زياده‌گويي و پرحرفي و پريشاني و آشفتگي قلوب مانع از ديدن حقايق..108

فصل سوم: فضائلي كه بر ادراك اثر مثبت مي‌گذارند………………………… 110

فضايل……………………………………………………………………………… 111

«فضائلي كه بر ادراك تأثير دارند.»………………………………………………. 111

مقصود از رزق در قرآن مجید……………………………………………………… 113

1- ايمان و تقوا شكوفاگر فطرت………………………………………………….. 114

2- عمل فضيلت‌مندانه كليد شناخت…………………………………………… 117

4- زهد و بي‌رغبتي به دنيا ماية حكمت……………………………………….. 119

5- اخلاص ماية جوشش حكمت………………………………………………… 121

6- ذكر مدام الهي باعث بينايي چشم دل……………………………………… 123

7- استغفار و توبه سبب بارش رزق الهي……………………………………… 124

مقصود از رزق در روايات معصومين……………………………………………….124

8- القاي ملك باعث فزوني فهم …………………………………………………125

9- پند پذيري و عبرت گيري موجب بينايي…………………………………….. 125

10- استمداد از خداوند باعث بصيرت……………………………………………. 125

11- نوافل سبب قرب الهي و ديدن و شنيدن از نوعي ديگر…………………… 126

12- طهارت قلب راه نيل به مراحل برتر قرآن……………………………………. 127

13- خوف الهي سبب نوعي علم………………………………………………. 128

14- خلوت كردن يا شاغل زدايي زمينة كسب فيض الهي……………………. 129

15- دعا كليد رحمت……………………………………………………………… 130

16- صبر زمينة نور و صفاي باطن…………………………………………………130

17- حسن خلق سبب زيادي در رزق………………………………………….. 131

18- شكر نعمت باعث زيادت در علم و معرفت…………………………………. 131

19- حسن نيّت …………………………………………………………………….131

20- شرح صدر سبب هدايت…………………………………………………….. 132

21- پيروي از صاحب وحي شهود آور و موجب عقلانيّت………………………. 132

22- همّت بلند شرط رسيدن به كمالات بالا…………………………………… 132

23- مشورت و مشاوره باعث فزوني عقل………………………………………. 133

24- تواضع مزرعة حكمت ………………………………………………………….133

25- دعوت به حق راهي براي وصول به حقيقت علم و بصيرت ……………….134

26- حديث اهل‌بيت صيقل قلوب، زمينه ساز معرفت برتر ………………………134

27- مجاهده در راه خدا، راه رسيدن به مسير حق…………………………….. 135

28- اتباع حقّ، سبب كمال عقل………………………………………………….. 135

29- غلبه بر هوا و هوس، سبب ظهور نيروي عقل…………………………….. 135

30- خودشناسي و معرفت نفس باعث علم به ديگران……………………….. 136

31- لقمة حلال سبب نور قلب…………………………………………………….. 136

32- گرسنگي و كم‌خوري علّت تابش نور حكمت بر قلب……………………… 137

33- حفظ زبان كليد حكمت………………………………………………………… 137

34- عبوديت حق سبب رسيدن به مقام يقين…………………………………. 138

35- حركت بسوي خدا و توجه به دوستي خداوند باعث رفع حجوب……….. 138

36- تفكّر باعث نورانيت……………………………………………………………. 139

جمع­بندی……………………………………………………………………………. 140

فهرست منابع……………………………………………………………………… 157

چکیده:

از آنجايي كه دغدغة بشر در طول اعصار دستيابي به اصيل‌ترين و ناب‌ترين معارف بوده است تا بتواند تيشه بر ريشة همة جهالت­ها بزند و خود را از بند اسارت جهالت برهاند. این پایان نامه بر آن است تا بتواند راهی را برای دستیابی بشر به ادراكاتی مصون از خطا معرفي نمايد. از آنجايي كه در روايات معصومين: و آيات قرآن كريم در مورد تأثير فضايل و رذايل اخلاقي بر شناخت و ادراك، اشاراتي به صورت مستقيم و  غير مستقيم وارد شده است این تحقیق بر آن است كه اين نقش و تأثيرگذاري را در اين پژوهش بررسي نمايد.

برخي قائلند كه گناه حجابي بر ديدگان انسان ايجاد مي‌كند كه مانع از ديد صحيح مي‌شود و يا  اصلاً ديده را كور كرده و آدمي را از ديدن بسياري از حقايق بازمي‌دارد. آيا اين ادّعا صحيح مي‌باشد؟

آيا گناه مي‌تواند در نوع نگاه و نگرش انسان و بالطبع ادراك آدمي اثر بگذارد؟

آيا آدمي مي‌تواند با رعايت تقوا به مدارجي دست يابد كه ديگران از آن محرومند؟

بر فرض جواب مثبت به اين تأثيرگذاري، آيا مي‌توان ديگران را هم نسبت به اين تأثيرگذاري متقاعد نمود؟ يا دست كم به تأمّلي جدي در اين مسئله وادار كرد؟

آيا در بررسي علل و عوامل اُفت تحصيلي دانشجويان و طلاب و محصّلين مي‌توان عواملي همچون، گناه و يا رذايل اخلاقي را به عنوان يكي از فاكتوري‌هاي تأثيرگذار در اين امر به حساب آورد؟

آنچه كه از آيات و روايات استفاده مي‌شود اين است كه نافرماني از خداوند و گناه كه حركت در خلاف مسير كلّ نظام هستي مي‌باشد باعث دگرگوني در عقل و خرد و حسّ تشخيص آدمي مي‌گردد. در حقيقت دگرگوني و ناموزوني حسّ تشخيص و ادراك آدمي، معلول بيماري خاصّي است كه همانند بيماري‌هاي جسمي بر مزاج و يا روح انسان مسلّط مي‌گردد.

گرايش به گناه، نوعي بيماري رواني محسوب مي‌شود كه در روح آدمي اثر منفي گذاشته و باعث دگرگوني در نحوة انديشة او و اعوجاج در دستگاه ادراك مي‌گردد. از منظر قرآن و روايات در اثر تكرار گناه آدمي به حالت خاصي مي‌رسد كه ديگر زشتي‌ها را نمي‌بيند و آن را امري طبيعي قلمداد مي‌كند و آرام و آرام فاعل گناه خود به شكل گناه درمي‌آيد. و بر اثر آن بر قلب و گوش او مهر مي‌خورد و پرده‌اي در برابر ديدگانش آويخته مي‌گردد و از فهميدن حقايق و شنيدن نصايح، محروم مي‌ماند. ﴿خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ…﴾[1].

با انجام رذايل، زمينة سقوط آدمي فراهم گشته و در انديشه او شبهه و زمينه كج‌فهمي و اعوجاج در بينش ايجاد مي‌شود. و بر عكس؛ با فضيلت‌مندي زمينة ارتقاء فهم و ايجاد بصيرت فراهم گشته و وسعت ديد او زياد مي‌گردد.

کلیات:

در يك تقسيم‌بندي كلّي مي‌توان عوامل مهم تأثيرگذار بر ادراك را به دو عامل دروني و بيروني تقسيم كرد:

عوامل بيروني مي‌تواند مصاديقي همچون شيطان، دوستان گمراه يا خوب، اجتماعات صالح يا ناصالح، دسترسي يا عدم دسترسي به امكانات آموزشي و معلم داشته باشد.

امّا عوامل دروني نيز مثل ملكات و فضايل اخلاقي و رذايل اخلاقي، در نوع شناخت تأثيرگذارند.

البته تأثيرگذاري عمل بر شناخت و ادراك و همچنين اثرگذاري ادراك و شناخت بر عمل يك تأثيرگذاري دوسويه و متقابل است، امّا ما در اين تحقيق فقط يك سوي اين تأثيرگذاري كه همان نقش عمل[1] بر شناخت است را در قالب تأثيرگذاري اعمال خوب يا بد بر شناخت و معرفت مورد مطالعه و دقت نظر بيشتر قرار مي‌دهيم.

اين تأثيرگذاري‌ها را مي‌توان از منظر فلسفي، ديني، روان‌شناختي و يا علوم اجتماعي مورد بحث و پژوهش قرار داد امّا از آنجایی كه ما در اينجا از منظر قرآن و روايات معصومين: آن را مطرح مي‌نمائيم امكان ورود به همة اين رويكردها را به طور مفصّل نداريم و غالب بحث جنبة ديني و از نگاه و منظر قرآن و روايات مي‌باشد.

(مفاهيم) و متغيّرها

معرفت و ادراك عنوان متغيّري است كه در پرتو رفع و دفع رذايل اخلاقي توسعه پيدا مي‌كند و همچنين كسب فضائل اخلاقي باعث تسهيل كسب معارف مي‌شود.

پيش‌فرض‌هاي پژوهش

در اين بحث ما پيش‌فرض‌هاي زير را مفروض مي‌دانيم:

1- انسان موجودي اخلاقي است.

2- انسان تربيت‌پذير مي‌باشد.

3- ظواهر كتاب و سنّت حجّت مي‌باشد.

4- شيوه اكتساب از منابعِ ديني شيوة اجتهادي است.

اهداف پژوهش:

تأثيرات علمي اين پژوهش در علم اخلاق نظري، بسيار وسيع و گسترده مي‌باشد و همچنين در حيطة اخلاق عملي و كاربردي تأثيرات زيادي را به دنبال خواهد داشت.

از دستاوردهاي اين پژوهش مي‌توان به كاربرد اين بحث و نتايج آن در محيط‌هاي – علمي حوزه و دانشگاه – اشاره نمود. و اين گونه نتيجه‌گيري نمود كه: تزكيه مقدّم بر تعليم بوده و عدم التزام به اخلاق ديني يكي از آفات و دلايل اُفت تحصيلي در محيط‌هاي علمي مي‌باشد. و با تهذيب اخلاقي مي‌توان سطح علمي مراكز علمي را بالا برد.

سؤالات پژوهش:

سؤالاتي كه در اين پژوهش به آن پاسخ خواهيم داد به دو گروه سؤالات اصلي و فرعي تقسيم مي‌گردند:

الف) سؤالات اصلي:

آيا فضايل و رذايل در ادراك آدمي نقش دارند؟

نظر قرآن و روايات معصومين: در اين باره چيست؟

ب) سؤالات فرعي:

آيا براي فهم بهتر و بيشتر مسائل و ارتباط دقيق‌تر با عالم هستي، «تقوا» كارساز است؟

آيا مي‌توان گناه را به عنوان يكي از دلايل اُفت تحصيلي در مراكز علمي قلمداد نمود؟

و آيا مي‌شود چنين ادعايي را طرح نمود كه هر كس كه در راه شناخت و معرفت گام برمي‌دارد گريز و گزيري از پاك‌سازي درونِ خويش به عنوان ظرف معلومات ندارد و براي بهتر ديدن بايد فضاي ذهن و جان را از آلودگي‌ها و غبارهاي غفلت و گناه زدود؟

ضرورت تحقيق:

از آنجايي كه همة جهان‌بيني‌ها، از نوعِ شناختِ انسان‌ها از جهان هستي نشأت مي‌گيرند و شناخت‌هاي صحيح و سقيم هستند كه جهان‌بيني‌ها را شكل مي‌دهند و از طرفي هم متون ديني همه اديان الهي و سخنان بزرگان هر ديني بر كسب شناخت و ادراكي بي‌پيرايه تأكيد فراوان دارند لذا براي رسيدن به ايدئولوژي صحيح، بايد، نوع شناخت و ادراك خود را از كجي و اعوجاج مصون بداريم.

از ديرباز بشر به دنبال دستيابي به معرفتي ناب و ادراكي دقيق بوده است تا خود و ديگران را از تاريكي‌هاي جهل و گمراهي برهاند. و به نور ادراك و معرفت دست يابد و در شأن و منزلت به قلة رفيع جايگاه عالمان و عارفان حقيقي برسد. چرا كه قرآن مجيد شأن عالمان را رفيع دانسته و آنان را از جاهلان ممتاز نموده است: ﴿هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ﴾[2].

و در رفعت مقام عالمان مي‌فرمايد: ﴿يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ﴾[3].

امّا رسيدن به ادراكِ ناب و بي‌پيرايه و بدور از خطاء، موانعي بر سر راه خود دارد.

در آيات شريف قرآن مرتبه علم و يقين به عنوان برترين هدف آفرينش ذكر گرديده است. به گونه‌اي كه «عبادت» كه خود در آياتي از كلام الله به عنوان هدف خلقت نام برده شده است[4] خود، زمينه و مقدّمه‌اي براي رسيدن به مقام رفيع و شامخ يقين مي‌باشد: ﴿وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ﴾.[5]

ترغيب آيات و روايات به كسب علم و دستيابي به آن، مستلزم شناسايي و بررسي موانع ادراك و شناخت است و به نوعي به آن الزام مي‌كند.

امّا از پس اين همه تأكيد كه به علم‌اندوزي و رسيدن به معرفت در آيات و روايات است سئوال اساسي اين است كه براي رسيدن به اين معرفت ناب چه موانعي را بايد از سر راه كنار زد و آن موانع كدامند؟

ما در اين پژوهش مي‌خواهيم رذايل را به عنوان يكي از موانع ادراك و معرفت معرفي نموده و به تشريح اين مطلب بپردازيم كه گناه به عنوان مانع بزرگي در راه رسيدنِ به ادراك صحيح مي‌باشد و همچنين اين نكته را بازگو نمائيم كه فضيلت‌مندي مي‌تواند ما را در دستيابي به علوم و شناختي برتر و بالاتر مدد رساند.

پيشينه تحقيق:

براي تحقيق حاضر، دو گونه پيشينه مي‌توان ذكر نمود:

الف) پيشينة بحث كه منظور از آن، ريشه‌دار بودن اين بحث در آيات قرآن مجيد و روايات معصومين: به صورت مستقيم و يا غير مستقيم مي‌باشد. كه در تفاسير و كتب روايي ما انعكاس يافته است.

واژه‌هايي نظير «ختم»، «طبع»، «رين»، «قفل»، «غلاف»، «كنان»، «عمي»، «ضيق»، «غشاوة» و نظاير آن و همچنين واژه‌هايي مثل «علم»، «نور»، «فتح»، «شرح»، و غيره در قرآن مجيد اشاره به اين مطلب در قرآن دارند كه ما در بحث‌هاي آينده در بارة آنها سخن خواهيم گفت.

همچنين در آثار فلاسفة اسلامي و علماي علوم اجتماعي و روان‌شناسان نيز مطالب مفيدي در اين باب مطرح شده است. كه نشان‌دهندة حضور اين بحث‌ها در نزد گذشتگان مي‌باشد.

ب) پيشينة تحقيق و پژوهش كه مقصود از آن بررسي‌هاي محقّقان و پژوهشگران در اين زمينه است كه در سال‌هاي گذشته به صورت رساله‌هاي علمي و پايان‌نامه انجام پذيرفته است.

با توجّه به اهميّت موضوع، تعداد پژوهش‌هاي انجام شده در اين زمينه بسيار محدود بوده و در عين حال هر كدام از آنها نيز با رويكردي خاص طرح شده است كه همين امر سبب مي‌شود كه فضا براي كارهاي جديد در اين زمينه بسيار گسترده باشد.

در اين مجال اشاره‌اي كوتاه به پژوهش‌هاي انجام شده مي‌نمائيم.

1- رساله‌ي دكتراي با عنوانِ «تأثير گناه بر معرفت» با تأكيد بر آراء آگوستين قدّيس كه توسط خانم ميترا «زهرا» پورسينا در سال 1382 ارائه گرديد و بعدها با همين عنوان به صورت كتابي به چاپ رسيده است. اين رساله با راهنمايي آقاي دكتر شهرام پازوكي و مشاورة آقايان دكتر محمّد لگنهاوسن و مصطفي ملكيان – در مركز تربيت مدرّس دانشگاه قم در مقطع دكتري در رشتة فلسفه تطبيقي دفاع گرديده است.

در اين پژوهش، امكان تأثيرگذاري گناه به منزلة مقوله‌اي ديني – اخلاقي بر تحصيل معرفت، از ديدگاه يكي از متفكران مسيحي بررسي شده است.

2- پايان‌نامه كارشناسي ارشد با عنوان «گناه مانع معرفت» كه توسّط خانم فرانك بهمني در سال 1379 ارائه گرديده است. در اين پژوهش نيز گناه به عنوان يكي از امور مهم تأثيرگذار بر خلاّقيت انسان مورد پژوهش قرار گرفته است. اين پايان‌نامه با راهنمايي آقاي مهدوي راد و مشاورة آقاي دكتر قاسم كاكايي، در مركز تربيت مدرّس دانشگاه قم، مقطع كارشناسي ارشد در رشته الهيّات و معارف اسلامي دفاع گرديده است.

3- پايان‌نامة كارشناسي ارشد با عنوان «تأثير گناه بر شناخت» با تأكيد بر ديدگاه علاّمه طباطبايي; توسط آقاي مهدي شكري در سال 1386 ارائه گرديد. اين پايان‌نامه با راهنمايي استاد محمّد حسين‌زاده و مشاورة آقاي دكتر محمّد لگنهاوسن در مؤسسة آموزشی و پژوهشي امام خميني; قم در رشتة دين‌شناسي دفاع گرديده است.

4- پايان‌نامة كارشناسي ارشد با عنوان «موانع شناخت از منظر آيات و روايات» توسط آقاي قربان ابراهيمي ارائه گرديده كه تا لحظه تدوين اين پايان‌نامه متأسفانه نتوانستم آن را تهيه نمايم.

همان گونه كه ذكر گرديد در پايان‌نامه اوّل كه محصول زحمات سركار خانم پورسينا مي‌باشد رويكرد بحث، نظرات و آراء يك كشيش و متفكّر مسيحي مي‌باشد. و پايان‌نامه دوّم كه خانم فرانك بهمني آن را تهيه و ارائه داده‌اند جنبه مانعيّت گناه فقط مطرح شده و به نقش فضائل اشاره‌اي نشده است و پايان‌نامة سوّم كه به زحمت آقاي شكري حاصل شده است تأثير گناه بر شناخت از منظر يكي از مفسّران بزرگ قرآن مطرح شده است.

امّا حقير در اين پژوهش هر چند ناقص اين موضوع را از ديدگاه قرآن و روايات معصومين: طرح نموده و جنبة «مانعيّت رذايل و مُعِدّ بودن فضائل» را براي فهم و ادراك صحيح بررسي مي‌نمايم.

و در عين اعتراف به نقاط قوّت در پژوهش‌هاي انجام شده توسط پژوهشگران بزرگواري كه نامشان را ذكر نموده‌ام، قائلم كه به خاطر اهميّت موضوع و ثمرات فراواني كه مي‌تواند در حوزه انديشه داشته باشد و تأثيرات شگرف اين بحث در امر آموزش و پرورش، كه مي‌توان آن را در علل رشد يا اُفت تحصيلي دانش‌آموزان، دانشجويان و طلاّب جاي داد، تعداد پژوهش‌هاي انجام شده بسيار ناچيز مي‌باشد و بايد در اين زمينه كارهاي بسياري را انجام داد.

[1] – مقصود از عمل در اینجا شامل نیّت عمل نیز می­شود. چرا که فضایل رذایل گاهی بصورت عمل و گاهی به صورت نیّت و قصد خیر یا شرّ ظهور پیدا می­کند. مثلاً خیرخواهی برای بندگان خدا، از فضایلی است که گاهی به صورت عمل و گاهی به صورت نیّت درونی در انسان فضیلتمند وجود دارد.

[2] – قرآن مجيد، زمر، آيه 9: «آيا كساني كه مي‌دانند (خدا را مي‌شناسند) با كساني كه نمي‌دانند (خدا را نمي‌شناسند) يكسانند؟ تنها خردمندانند كه حقايق را درمي‌يابند».

[3] – قرآن مجيد، مجادله، آيه 11: «…خدا مقام اهل ايمان و دانشمندانِ عالم را (در دو جهان) رفيع مي‌گرداند…».

[4] – قرآن مجيد، اَلذّاريات، آيه 56: ﴿وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ﴾: «من جنّيان و آدميان را جز براي اين كه مرا بپرستند نيافريدم».

[5] – قرآن مجيد، الحِجر، آيه 99: «و پروردگارت را بندگي كن تا زماني كه مرگ به سراغت مي‌آيد و جهان غيب براي تو مشهود مي‌شود (به هنگام مرگ و لِقاي ما به مقام يقين مي‌رسي)».

[1] – قرآن مجيد، بقره، آيه 7: «خدا بر دل‌ها و گوش‌هايشان مهر و بر ديدگانشان پرده‌اي افكنده كه فهم حقايق و معارف الهي را نمي‌كنند…».

تعداد صفحه : 184

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :