متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : علوم اجتماعی

عنوان : تعزیه و نقش آن در تبلیغ وارتباطات دینی مردم ایران

 

 

دانشگاه سوره

دانشکده فرهنگ و ارتباطات

پایان نامه تحصیلی مقطع کارشناسی ارشد تبلیغ و ارتباطات فرهنگی

 

عنوان پایان نامه :

تعزیه و نقش آن در تبلیغ وارتباطات دینی مردم ایران

 

استاد راهنما :

دکتر امید علی مسعودی

 

استاد مشاور :

دکتر حسین طوسی معتمد

  

اردیبهشت 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چكیده:

 

تعزیه نمونه بارز نبوع نمایشی ایرانیان است كه ردپای آن هنوز هم در استان‌های مختلف از شمالی ترین شهرهای خراسان و آذربایجان تا جنوبی ترین شهرهای سیستان و اهواز از پهنه کویر تا حاشیه های زاگرس و البرز و از دریای خزر تا خلیج فارس، در ایام محرم دیده می‌شود.تعزیه هنری است كه به نوعی درون خود از تمام هنرها وام گرفته است. در تعزیه علاوه بر آئین های مذهبی هنرهایی همچون، نمایش، ادبیات، موسیقی و هنرهای تجسمی را نیز می‌توان مشاهده كرد.

در این پژوهش تعزیه به عنوان یكی از اصیل ترین و پرسابقه ترین هنرهای اسلامی در چهارچوب هنرهای ارتباطی بررسی و مطالعه شده است و به نقش بازیگری، مکان نمایش، رخت و لباس، حیوانها، اكسسوار، موسیقی و كارگردانی تعزیه پرداخته شده و تأثیر این هنر نمایشی- سنتی در تبلیغات و ارتباطات مدرن تعقیب می‌شود تا بتواند نقش آفرینی خود را در عصر ارتباطات و در جامعه امروز ایران اسلامی بار دیگر فراهم كند.

در این پژوهش ازروش های تركیبی گردآوری اطلاعات از جمله مصاحبه، ‌مشاهده، فرهنگ شفاهی در مصاحبه، تئاتر و فرهنگ تصویری استفاده شده است و مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته است تا تعزیه به عنوان هنرچندلایه وفرامتنی وآمیخته با انواع هنرها که هر یک به نوعی وام دار ادبیات است، بتواند با گذری به نقش آن در تبلیغ و ارتباطات دینی این مرز و بوم، زمینه حضور آن را در ذهن مخاطب فراهم كند.

 

کلید واژه ها: تعزیه، تبلیغات دینی، ارتباطات دینی، مردم ایران

 

فصل اول- كلیات

1- 1 – مقدمه

2- 1- بیان مسئله

3- 1- اهداف تحقیق

4-1- ضرورت و اهمیت تحقیق

 

1- 1 -مقدمه

ارتباطات و اطلاعات ابزاری مهم برای تصمیم گیری، تعامل بین انسانی، هویت بخشی و هویت ستاندن، جهت دهی به افکار و اندیشه ها و ابزاری برای سلطه است و نقش هنرهای آیینی سنتی از جمله هنر ماندگار و اصیلی همانند تعزیه كه هنر ارتباطی اسلامی ایرانی محسوب می‌شود به دلیل عمق مطلب و تأثیرگذاری آن بر مخاطب بیش از پیش می‌تواند بر فکر و ذهن و روح و حتی جسم بیننده اثرگذار باشد و و در این میان خود تعزیه خوان هویداست كه گویی یک وسیله ارتباط جمعی زنده است.

با به وجود آمدن زندگی شهری در قرن بیستم و پیدایش هنرهای تصویری و رسانه های دیداری مانند سینما و تلویزیون سلیقه مردم این سرزمین تغییر كرده و هنرهای سنتی از جمله تعزیه وادار به عقب نشینی شده و برای بقای خود شكل و محتوای هنری خود را در رسانه، سینما و تئاتر مدرن یافتند تا تعزیه نیز در هما تز راه خود را در هنر تئاتر و سینما جست و جو كند.

تعزیه و تعزیه خوانی نمایش آیینی مذهبی ایرانیان است. این هنر نه از عربستان و عراق كه خاستگاه دین مبین اسلام است به ایران آمده، نه از فرنگستان، ایران تنها كشور اسلامی است كه نمایش تعزیه را به مقیاس جهانی آفرید.

ایرانیان شیعه در ساختن تعزیه و به نمایش درآوردن واقعه های كربلا و حدیث مصایب سیدالشهدا به سنت نمایش‌های آئینی ایرانیان قدیم و شیوه اجرای مناسك و آئین های آنان و پاره ای از عناصر اسطوره ای و حماسی سازنده نمایش‌های آئینی نظر داشته اند.

تعزیه از نظر لغت به معنی اظهار همدردی، سوگواری و تسلیت است (شهیدی،1380:ص 62). ولی به عنوان شکلی از نمایش ریشه در اجتماعات و مراسم یاد کرد شهادت امام حسین (ع) در ایام محرم دارد و در طول تکامل خود بازنمایی محاصره و کشتار صحرای کربلا محور اصلی آن بوده و هیچ گاه ماهیت مذهبی اش را از دست نداده است.

مضمون تعزیه رویارویی دو نیروی خیروشر، اهورایی و اهریمنی است كه در ظاهر نیروی شر پیروز می گردد، ولی پیروزی واقعی و باطنی از آن نیروهای اهورایی و خیر می باشد.

نمایش مصایب در تعزیه خوانی چنان شور و غوغایی در درون مومنان پدید می‌آورد كه رشته های پیوندشان را با زندگی دنیوی می گسلد و آنان را به فضای قدسی پر رمز و رازی كه تجلی‌گاه روح مقدسان و نیاكان است می برد.

تعزیه خوانی درراستای مسجد و منبر و دور از قلم و عمل و نفوذ دستگاه رسمی مذهبی ایران در میان توده مردم شكل گرفت.

تعزیه خوانی بر مردم جامعه های سنتی – مذهبی گذشته و گروه های مذهبی سنت گرایی امروزی بیش از هر شكل دیگر مناسك و شعایر مذهبی توانسته تاثیر بگذارد. تعزیه خوانان با به نمایش در آوردن وقایع كربلا در احساسات مذهبی و روان جمعی عامه مردم را در برابر رخدادهای حزن آور كربلا بر می انگیزانند و از این طریق فلسفه حق جویی و از خود گذشتگی شهیدان حماسه آفرین تاریخ تشیع را همچون نمونه برتر در ذهن و خاطر آنان زنده نگه می دارند.

تعزیه(شبیه‌خوانى) نمایشى آیینى است، نمایشى منظوم و موسیقایى كه از دل عزادارى‌هاى شیعیان ایرانى بر پیشواى سوم خود برآمده و اعتقادها و چگونگى نگرش ساكنان سرزمین بزرگ ایران را باز مى‌تاباند. در این نمایش می توان پیوند اعتقادها، اساطیر و آیین‌هاى باستانى ایران زمین را با اعتقادات اسلامى به روشنى مى‌توان مشاهده كرد و چهره پهلوانان اساطیرى را در قهرمانان و شخصیت‌هاى تاریخ صدر اسلام، كه مجالس تعزیه حول محور ایشان شكل مى‌گیرد، بازشناخت. این نمایش همچون تمامى نمایش‌هاى آیینى و هنرهاى مقدس نمایشى، نمادین است. نمایشى كه درگیرى ابدى خیر و شر و اهورا و اهریمن را در هیئت اولیا و اشقیا به تصویر مى‌كشد. نمایشى كه عوام آن را ساختند و خواص ـ گاه به‌ناچار ـ به حمایت و بركشیدنش برخاستند.

 

2- 1- بیان مسئله

هنر ارتباطی آئینی تعزیه نمایش مذهبی مردم ایران زمین چندی است که دراثربرخورد بازندگی شهرنشینی ومدرنیزاسیون به عقب نشینی وادار شده اما تاثیر خود را در تئاتر وسینمای مدرن ایران داشته است به طوری که کارگردانان تاثیرگذار سینمای کشور چه در زمینه تئاتر وسینما الگوپذیری خودرا از آن در آثار خود نشان داده اند. مسلما نگاه به آیین ها و سنتهای گذشته و تاثیر آن بر رسانه ها می تواند عمل نابی به شمار اید.

با توجه به اینکه نمایش تعزیه به عنوان نمایش آئین شیعیان که در فضایفرهنگی – ارتباطی جامعه ایران بسیار پر رونق بوده امروز به تحول خود نزدیک شده است، باید به ویژگی ها وشاخص های آن از جمله زیبایی شناسی و تکنیک های اجرایی، شکل موسیقی، نقش تماشاگر و بازیگر در اجرا پرداخت تا قدمی در شناخت این آیین ارتباطی و احیای پر صلابت آن برداشته شود.همچنین در این تحقیق علاوه بر شناخت تعزیه بر دریافت آن درسینما و تئاتر اشاره می کنیم و قابلیت های اجرایی وظرفیت های نکنیکی آن را در هنرهای ارتباطی معاصرمورد ارزیابیقرار خواهیم داد. از این رو با بررسی و تحلیل عوامل مرتبط با تعزیه، این سنت مورد کا رعلمی قرار می گیرد، باشد که در جهت معرفی آن بتوان قدم های موثری برداشت.

جابر عناصری درپژوهش های خود توانسته است نسخه های این سنت آیینی را جمع آوری کرده و در کتاب نمایش ونیایش در ایران به این مراسم پرداخته است،اما در مورد نقش تعزیه در هنرهای ارتباطی و همچنین مقوله زیباشناسی این مراسم آئین کار پژوهشی مبسوطی دیده نمی شود که پژوهشگر با اتکا به داده های  اطلاعاتی تصویری این جستجوی علمی را در جهت کاربرد این آیین ادامه می دهد.(عناصری،1366)

 

3- 1- اهداف تحقیق

الف. اهداف علمی: شناختن نمایش مذهبی تعزیه از منظر ارتباطی وتبلیغی

ب. اهداف کاربردی: شناسایی منطق زیباشناسی . تکنیک های اجرایی تعزیه برای بهره گیری در ارتباطات فرهنگی و ارتباطی معاصر

 

4-1- ضرورت و اهمیت تحقیق

از ضرورت های خاص انجام این تحقیق عبارتند از: ثبت و حفظ آئین های کهن سرزمین مان و بازشناخت  آن برای اجرایی شدن آن در هدایت ارتباطات و تبلیغات فرهنگی فردای کشور،به منظور جلوگیری از ورود هنرهای ارتباطی بیگانه كه سبب بی رونقی فضای فرهنگی كشور می شود.

همچنین با اشاره به تاثیر پیشرفت تکنولوژی و کم شدن استقبال مردم ازتعزیه باید گفت: هجوم رسانه های تکنولوژیک، وجود زندگی شهرنشینی و دورانی که تعزیه در ایران محدود و ممنوع شده است، همچنین تغییر سلیقه های انسان­ها در شهرهای بزرگ دلیل بر کم شدن استقبال از تعزیه است که در این خصوص باید با ایجاد شرایط مدرن­تر بستری فراهم شود تا فلسفه و تکنیک و شکل ساختار و اجرایی تعزیه خودش را در غالب سینما، تلویزیون و تئاتر مدرن پیدا کند. بدیهی است كه برای ایجاد فضایی آماده جهت شكوفایی این پدیده فرهنگی یكی از مهمترین اقدامات می تواند انجام تحقیق و پژوهش در این عرصه و شناسایی جامع این هنر و مخاطبان آن باشد. علاوه بر این موارد به لحاظ سنت و آیین نباید تعزیه را رها كرد چرا که به هر حال یک جلوه از فرهنگ این دیار است و در آثار سفرنامه‌های اروپاییان مطرح شده ‌و نظیر بخشی از آثار باستانی ما است. زاویه دیگر مورد تایید، نگاه هنری و ادبی است که نمی‌توان از تعزیه گذشت و ما هزاران متن تعزیه داریم. و در نهایت به لحاظ مذهبی است که باید تمام توان فرهنگی جامعه را بسیج نمود تا تعزیه بازسازی شود.

پژوهش «تعزیه و نقش آن در تبلیغ و ارتباطات دینی مردم ایران» در 5 فصل طبقه بندی شده است كه درون مایه اصلی كار همراه با پژوهش ها، یافته ها و تفاسیر در فصل 4 پیگیری و تشریح می گردد.

در روند پیگیری پژوهش و در فصل اول به كلیات پرداخته می شود. در این فصل ضمن تعریفی از هنر تعزیه و تعزیه خوانی به بیان مسئله، اهداف و اهمیت تحقیق پرداخته شده و سعی بر این بوده است تا پیوندی با تبلیغات و ارتباطات دینی مردم ایران در عصر حاضر برقرار شود. در فصل دوم به پیشینه تحقیقاتی تعزیه پرداخته می شود و با بهره گرفتن از كتاب شناسی تعزیه، منابع موجود از هنر تعزیه از دوره صفویه تا عصر حاضر پیگیری می شود. در فصل سوم روش تحقیق به همراه انواع داده‌ها و چگونگی روش گردآوری و تحلیل اطلاعات بررسی شده است. فصل چهارم كه شاكله اصلی پژوهش را تشكیل می‌دهد در 13 بخش طبقه بندی شده است. در این فصل به عناصر موجود در تعزیه شامل بازیگری از لحاظ نقش و اجرا، مكان نمایش تعزیه، لباس ها، اكسسوار به صورت مفصل پرداخته می شود. همچنین با ذکر چکیده مباحث مطرح شده در گروه کانونی، استفاده از نظرات کارشناسان و علما، و تمرکز بر روی آثار كارگردانان سینما و تئاتر كشور وتجزیه و تحلیل ارتباطات و تبلیغات دینی عصر حاضر و نوع پیوند آن با تعزیه، نقش این پدیده در عرصه تبلیغات و ارتباطات اسلامی بررسی می‌شود. فصل پنجم نیز به خلاصه پژوهش، نتایج و پیشنهادات اختصاص یافته است.

فصل دوم- مبانی نظری وپیشینه تحقیق

1-2- مقدمه

2-2 -تاریخچه تعزیه و ارتباطات فرهنگی آن در جامعه ایران

3-2- پیشینه تحقیق

4-2- مبانی نظری تحقیق

5-2 سوالات تحقیق

 

 

 

 

 

 

1-2-مقدمه

در این فصل ابتدا به بررسی مباحث و نظریه های مورد استفاده تحقیق (مختصری از معرفی و تاریخچه تعزیه وارتباطات فرهنگی موثر از این هنر) و سپس به پیشینه تحقیق( معرفی مختصرتحقیقات مشابهی که سابقا در این زمینه صورت گرفته است) پرداخته شده است.

در پایان این فصل نیز سوالات اصلی و فرعی تحقیق آورده شده اند.

 

2-2 – تاریخچه تعزیه و ارتباطات فرهنگی آن در جامعه ایران

برای شناخت بهتر تعزیه ابتدا به مفهوم و چگونگی پیدایش تعزیه پرداخته می شود:

1-2-2 –  تعریف

تعزیه در لغت به معنای سوگواری و بر پاداشتن مراسم عزاداری به یادبود در گذشتگان است، و در اصطلاح به نوعی نمایش آیینی و مذهبی بر اساس واقعه کربلا و شهادت امامان و وقایع دیگر مذهبی و قصه ها و داستانهای تاریخی و اساطیری و عامیانه اطلاق می شود.(شهیدی،1380: ص61)

2-2-2 –  پیدایش و پیشینه تعزیه

در چگونگی پیدایش تعزیه و نخستین تعزیه خوانیها در ایران، نویسندگان و پژوهشگران ایرانی و غیر ایرانی بسیار سخن گفته اند. دراغلب کتابها و مقاله های مربوط به تعزیه و تاریخ هنر و نمایش و آثار همانند دیگر، به اجمال یا تفصیل درباره این موضوع بحث و گفتگو شده است. حتی برخی از پژوهندگان نیز مطالعات و تحقیقات خود را به جنبه های تاریخی تعزیه اختصاص داده و تک نگاشته های محققانه و سودمندی در این زمینه نوشته اند. با توجه به مستندات موجود بیشتر این نوشته ها و آثار به صورت اشارات و اظهارنظرهای پراکنده و نقل قولهای تکراری و احیاناً متناقض و بر اساس حدس و گمان و احتمال است؛چنانکه برخی تاریخ پیدایش تعزیه را مربوط به اواسط یا اواخر دوره صفویان و بعضی به دوره زندیان و گروهی به اوایل عهد قاجار می دانند. حتی بعضی از نویسندگان و تاریخ نگاران مراسم سوگواری و دسته گردانیهای دوره دیلمیان را که گویا گهگاه با شبیههی صامتی نیز همراه   دسته های عزاداری بوده است، آغاز تعزیه پنداشته اند. (همان منبع : ص62)

به هر حال، با همه این مطالعات و تحقیقات هنوز هم جای یک بررسی و پژوهش منظم و مستند همچنان خالی است. بدیهی است، با توجه به محدودیت های موجود در نگارش این نوشته نمی توان از تاریخ پیدایش این نمایش مذهبی آیینی، به ویژه ریشه ها و علل تاریخی، مذهبی، فرهنگی، هنری و اساطیری آن به تفصیل سخن گفت؛ از این رو خلاصه و چکیده فرضیه ها و آراء ونظرها را درباره پیدایش تعزیه در زیر می آوریم و همراه آن به نقاط ضعف و قوت هر یک از آنها نیز اشاره خواهد شد.

تعداد صفحه : 222

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.