دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی

عنوان : تصاوير ادبي  تقوا در خطبه­ هاي نهج البلاغه

دانشگاه بوعلی سینا

دانشکده ادبيات و علوم انساني

گروه آموزشي زبان و ادبيات عربي

 

 

پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد در رشته زبان و ادبيات عربي

 

عنوان:

 

تصاوير ادبي  تقوا در خطبه ­هاي نهج البلاغه

 

 

استاد راهنما:

دکتر سيد حسن فاتحي

 

 

استاد مشاور:

دکتر مرتضي قائمي

 

20 اسفند 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

چكيده:

          نهج‌البلاغه از جمله غني­ترين و أثرگذارترين منابع اسلامي است که حاوي درياي بيکراني از معاني ژرف و ناب الهي است. اين کتاب، پس از قرآن کريم و کلام نبوي، بهترين راهنما براي پرورش انسان و هدايت اوست. امام علي (ع) مباحث مختلف ديني، فکري، اخلاقي، اجتماعي و … را در زيباترين نوع بيان و با شيوه اي هنرمندانه براي مخاطب خويش بيان داشته و با استفاده زيبا و بجا از تصوير- پردازي­هاي ادبي به انتقال مفاهيم و تبيين اغراض ديني پرداخته و اثر گذاري کلام خويش را دوچندان نموده است. در اين ميان، تقوا از جمله واژگان مهم و کليدي در نهج‌البلاغه است که امام به شيوه­هاي بياني مختلف و متنوع به تصويرگري آن پرداخته است. از ديدگاه امام، تقوا اساسي ترين شرط رستگاري و برجسته ترين معيار کمال و سعادت آدمي است. در اين راستا امام با تبيين دقيق شاخصه­هاي تقوا و بيان ويژگي­هاي متّقين و فرجام نيک آنان در قالب تصاويري حسي، مجسم و خيال انگيز که سرشار از حرکت، حيات و پويايي هستند، ضمن تشويق به متّصف شدن به اين صفت نيکو، معاني را از راه حس، فکر، وجدان و روان به خواننده منتقل کرده است. اين تصاوير برگرفته از زندگي آدمي هستند و از هماهنگي وانسجام بي نظيري برخوردارند و در آن‌ها، واژگان و عبارت­ها با چنان دقّتي گزينش شده‌اند، واقعيت­هايي که علاوه بر ايفاي نقش تصويرگري، موسيقي دل انگيزي را نيز رقم زده‌اند. تابلوهاي تصويري ترسيم شده توسط امام از وسعت و عمق بينش، دقّت و ظرافت، طرح­هاي ابتکاري و رنگ آميزي متنوع برخوردارند. ضمناً تصويرگري در کلام امام به خودي خود، هدف نيست، بلکه هدف، تحقق غرض ديني و انتقال پيام ديني به کمک تصاوير ادبي است؛ اين ويژگي مهم‌ترين وجه تمايز تصاويرادبي امام (ع) است.

اين پژوهش بر آن است که با بررسي تصاوير هنري تقوا در نهج البلاغه، علاوه بر شناساندن جايگاه تقوا و ارزشهاي والاي آن، بخشي از زيبايي­ هاي حيرت انگيز ِ آفرينش‌هاي هنري کلام امير بيان را تبيين نمايد.

واژه­هاي کليدي: امام علي، نهج البلاغه، تقوا، تصاوير ادبي

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………… 3

1-2 بیان مسأله…………………………………………………………………………………………………… 4

1-3 سوالات پژوهش…………………………………………………………………………………………… 5

1-4 فرضیه های پژوهش………………………………………………………………………………………. 6

1-5 اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………. 6

1-6 روش پژوهش……………………………………………………………………………………………… 6

1-7 پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 6

فصل دوم: معرفی شخصیت امام علی وبیان مفاهیم وتعاریف

2-1 شخصیت امام علی(ع)…………………………………………………………………………………… 11

2-2 بلاغت امیر المؤمنین(ع)  ……………………………………………………………………………….. 14

2-3 معرفی نهج البلاغه………………………………………………………………………………………… 17

2-3-1 خطابه……………………………………………………………………………………………………. 19

2-3-2 جایگاه خطابه………………………………………………………………………………………….. 19

2-3-3 تاریخچه خطابه………………………………………………………………………………………… 21

2-3-4 فواید خطابه…………………………………………………………………………………………….. 22

2-3-5 علی (ع) بزرگترین خطیب تاریخ………………………………………………………………….. 23

2-4- تقوا واهمیت آن………………………………………………………………………………………….. 24

فصل سوم: بررسی وتحلیل تصاویر ادبی تقوا در نهج البلاغه

3-1 تصویر……………………………………………………………………………………………………….. 29

3-2 خیال…………………………………………………………………………………………………………. 29

3-3 تشبیه………………………………………………………………………………………………………… 32

3-3-1 تشبیه  تقوا در نهج البلاغه……………………………………………………………………………. 33

3-4 استعاره………………………………………………………………………………………………………. 46

3-4-1 استعاره تقوا در نهج البلاغه………………………………………………………………………….. 48

3-5 کنایه…………………………………………………………………………………………………………. 60

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

3-5-1 کنایه تقوا در نهج البلاغه……………………………………………………………………………… 62

3-6 مجاز…………………………………………………………………………………………………………. 76

3-6-1مجاز تقوا در نهج البلاغه……………………………………………………………………………… 77

فصل چهارم: نتیجه گیری ومنابع

4-1نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………….. 85

منابع………………………………………………………………………………………………………………… 91

1 مقدمه

يکي از جلوه­هاي زيبا و شگفت انگيز نهج‌البلاغه فصاحت و بلاغت آن است. ساختار جملات، استفاده دقيق و مناسب کلمات، آهنگ دلنشين و موزون و بلاغت کم نظير و شايد بي نظير نهج‌البلاغه موجب شده است حتي پس از گذشت 14 قرن باز هم کسي کتابي هم رديف آن نياورد. نهج‌البلاغه اثر ادبي بي نظيري است که حضرت علي مفاهيم ناب آن را در بهترين قالب و صورت بيان کرده است. تأمل در نهج‌البلاغه و درک نکات بلاغي آن، راز زيبايي نهج‌البلاغه را براي انسان نمايان مي سازد. هر خواننده تيزهوش، با تأملي اندک درمي يابد که امام چه زيبا توانسته است بسياري از وجوه و ظرايف علم بلاغت را، چه در بحث معاني وچه در مباحث علم بيان، در نهج‌البلاغه مخصوصاً در خطبه­ها به بهترين و زيباترين شکل در جهت کمک به فهم مخاطب از مسايل ديني به کارگيرد.

موضوع تقوا يکي از موضوعاتي است که امام علي (ع) با دقّت وظرافت خاصي به آن پرداخته است. در نهج‌ البلاغه امام علي سعي کرده است با جملاتي گيرا و جذّاب مخاطب را جذب کند؛ به اين معنا که دنيا با همه زرق و برق­ها ممکن است آن­ها را بفريبد و تنها چيزي که ممکن است انسان­ها را در برابر دنياي فاني مصون دارد، داشتن تقواست. با نگاهي گذرا به نهج‌ البلاغه مي­توان پي برد که امام، تقوا را بهترين وسيله براي نجات انسان معرفي مي کند.

تقوا برکات فراواني به ارمغان مي آورد به خصوص در نهج‌البلاغه که دومين منبع معارف اسلامي به شمار مي رود، مسئله تقوا و آثار آن به نحو گسترده مطرح شده است به گونه اي که کمتر خطبه­اي را مي‌توان يافت که در آن از تقوا و پرهيزگاري سخني به ميان نيامده باشد.

امام، تقوا را حالتي معنوي و روحاني دانسته است که حافظ و نگهبان انسان است و ترس از خدا را در وجود انسان تثبيت مي کند. از اينجا مي­توان پي برد که تقوا به معني ترس نيست؛ بلکه يکي از آثار تقوا اين است که خوف را ملازم دل قرار مي دهد. « همانا تقواى الهى، دوستان خدا را از انجام محرّمات باز مى­دارد، و قلب­هايشان را پراز ترس خدا مى سازد; چنان كه شب هاى آنان با بى­خوابى و روزهايشان با تحمل تشنگى و روزه دارى سپرى مى گردد»( دشتي، 1383: 154).

بهره­گيري هنرمندانه از صور خيال يکي از جذاب­ ترين و لطيف ترين أشکال بيان است و هر صاحب سخني را در جايگاهي والا قرار داده و تأثير سخنان او را در ميان مخاطبان افزايش مي­دهد، به طوري که مدت­ها سخنانش بر سر زبان­ها جاري مي­گردد. امام علي در سخنانش در نهج‌البلاغه از انواع صور خيال بهره برده است.

سخنان علي بن ابي طالب در اين کتاب در سه باب آمده است:

باب اول: خطبه­ها واوامر، باب دوم: نامه­ها و رسايل وصايا و باب سوم: کلمات قصار، حکمت آميز و مواعظ.

با مطالعه منابع ديني و روايي  درمي­يابيم خطابه­هاي علي(ع) فراوان بوده و سيد رضي از اين ميان 239 خطبه را نقل کرده که جنبه ادبي قوي­­تري داشته است. با اين وجود بخش عظيمي از نهج‌البلاغه را خطبه­ها در برمي­گيرد و در اين خطبه­ها از موضوعات گوناگوني سخن به ميان آمده است. موضوع تقوا يکي از موضوعات بسيار مهم در نهج‌البلاغه است که علي(ع) تأکيد بسيار زيادي بر آن دارد.

پژوهش حاضر در سه فصل نگاشته شده است که فصل اول شامل کليات است: در کليات تحقيق به مسائلي از قبيل تعريف مسأله، فرضيات، اهداف پژوهش، روش انجام تحقيق، سابقه و ضرورت آن پرداخته شده و در فصل دوم با معرفي شخصيت (جايگاه)امام علي، بلاغت و خطبه­هاي ايشان و ديدگاه اسلام در مورد تقوا مورد بررسي قرار مي گيرد.فصل سوم که از لحاظ ادبي حائز اهميت بالايي است، شامل تجزيه و تحليل و بررسي تصاوير ادبي تقوا در خطبه­هاي نهج‌البلاغه مي­باشد.

1-2 تعريف مسأله

کتاب گرانسنگ نهج‌البلاغه از نظر محتوايي حاوي موضوعات متنوعي چون علوم نظامي، کلام، فلسفه، اقتصاد، تاريخ، جامعه شناسي، روان شناسي، سياست، عدالت، ديانت، اخلاق و غيره مي­باشد که دلالت بر جامعيت و شموليت اين کتاب دارد. البته نهج‌البلاغه صرفاً يک کتاب ديني يا سياسي يا اخلاقي نيست؛. بلکه يک اثر ادبي ممتاز است که تأثير در خور توجه و بسزايي در تحول نثر ادبي بر جاي گذاشته است. با توجه به فنون نثر ادبي نه تنها در دوره خود بلکه در همه دوره­ها از نظر ادبي، فني و بلاغي در مرتبه والايي قرار دارد؛ به طوري که ابن ابي الحديد دانشمند بزرگ معتزلي درباره سخن آن حضرت فرموده «کلامُه دونَ کلامِ الخالقِ وفوقَ کلامِ المخلوقِ.»

يکي از ابعاد وجودي امير مؤمنان علي (ع) شخصيت ادبي ممتاز ايشان است که از طريق کتاب نهج‌البلاغه و ديگر سخنان برجاي مانده از آن حضرت براي ما به يادگار مانده است. نهج‌البلاغه در کنار معاني و مفاهيم ژرف و ارزشمند خود از ويژگي­هاي فني وادبي نيز بهره­اي وافر برده و در آن مفاهيم و مضاميني بلند با تصوير پردازي هاي زيباي ادبي به گونه­اي جذاب بيان شده است ؛ به طوري که نه تنها درگذر زمان، پويايي، تأثير گذاري و ماندگاري خويش را حفظ کرده، بلکه روز به روز لطافت،زيبايي و نفوذ آن آشکارتر گشته و تشنگان حقيقت و زيبايي را مسحور خويش ساخته است.

از آنجا که تقوا در شکل‌دهي به جهان‌بيني يک فرد نقش مهمي ايفا مي‌کند، از جمله موضوعات اساسي و مهم نهج‌البلاغه مي باشد که امام علي (ع) از جهات مختلف به آن پرداخته است وبا توجه به گستردگي موضوع واهميت والاي آن به طور عميق وبا بياني هنرمندانه، خلاقيت وابتکاري بي­نظير و با بهره گرفتن از صور گوناگون بلاغي به تبيين و ترسيم تقوا و آثار آن پرداخته و ويژگي­هاي متّقيان، و نهي از دلبستگي به دنيا و متعلقات آن واهميت دادن به تقوا به عنوان تنها سپر انسان در مقابل انحراف و شرک و نفاق را به تصوير کشيده است . از اين رو شناخت و معرفي شيوه­هاي تصوير پردازي امام علي (ع) در باره تقوا زواياي فراواني از هنر نمايي ادبي ايشان را روشن مي­سازد و باعث مي­شود زيبايي­هاي اين کتاب سترگ بيشتر مورد بهره برداري استفاده کنندگان قرار گيرد. از جمله مواردي که در مقوله تقوا در نهج‌البلاغه مورد بررسي قرار مي­گيرد، کميت و کيفيت استفاده از ابزارهاي بياني در تصوير سازي، خلاقيت و ابتکار در خلق تصاوير و تناسب بين موضوعات و تصاوير مربوط به آن مي­باشد تا هنر تصوير پردازي امام علي (ع) در معرفي و تبيين تقوا و آثار آن براي مخاطب روشن گردد.

تعداد صفحه : 105

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :