دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ

گرایش : تاريخ اسلام

عنوان : بررسی نقش و آثار فتح مكه در پيشبرد اسلام

دانشگاه آزاد اسلامی

       واحد تهران مركز

دانشكده ادبيات و علوم انساني

پایان نامه کارشناسی ارشد(M.Sc) رشته تاريخ اسلام

عنوان:

بررسی نقش و آثار فتح مكه در پيشبرد اسلام

استاد راهنما:

دکتر محمد سپهري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

چکیده…………………………………………………………………………………………………… 1

مقدمه……………………………………………………………………………………………………. 2

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- بیان مسأله……………………………………………………………………………………….. 6

2-1- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………. 6

3-1- پيشينه تحقيق…………………………………………………………………………………… 7

4-1- جنبه جديد بودن………………………………………………………………………………. 9

5-1- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………….. 9

6-1- سؤالات تحقیق…………………………………………………………………………………. 10

7- 1- فرضیه ها………………………………………………………………………………………. 10

8-1- ساماندهي تحقيق………………………………………………………………………………. 10

9-1-روش تحقيق…………………………………………………………………………………….. 11

10-1- روش گردآوري اطلاعات…………………………………………………………………. 11

فصل دوم: موقعيت و جايگاه مكه و كعبه قبل از اسلام

1-2- موقعيت جغرافيايي جزيره العرب………………………………………………………….. 22

2-2- موقعيت جغرافيايي مكه……………………………………………………………………… 23

3-2- موقعيت اقتصادي مكه………………………………………………………………………… 24

4-2- مكه در ادوار گذشته …………………………………………………………………………. 28

5-2- كوههاي اطراف مكه…………………………………………………………………………… 28

6-2- دره هاي اطراف مكه………………………………………………………………………….. 29

7-2- چگونگي بوجود آمدن خانه كعبه…………………………………………………………… 43

1-7-2- حل مشكل………………………………………………………………………………….. 43

8-2 چگونگي بوجود آمدن مسجد الحرام و اهميت آن……………………………………….. 44

9-2- جايگاه كعبه نزد ملت ها…………………………………………………………………….. 44

1-9-2- اعراب………………………………………………………………………………………… 44

2-9-2- ايرانيان……………………………………………………………………………………….. 45

3-9-2- يمني ها………………………………………………………………………………………. 45

4-9-2- روميان……………………………………………………………………………………….. 46

10-2- جايگاه كعبه نزد اديان مختلف……………………………………………………………. 47

1-10-2- يهود………………………………………………………………………………………… 47

2-10-2- نصارا……………………………………………………………………………………….. 47

3-10-2- هندو………………………………………………………………………………………… 48

4-10-2- صابئين……………………………………………………………………………………… 48

5-10-2- چرا كعبه را كعبه ناميدند………………………………………………………………… 49

6-10-2- نام هاي كعبه در قرآن…………………………………………………………………… 50

7-10-2- چرا مكه را بكه ناميدند………………………………………………………………….. 52

8-10-2- علت نام گذاري مكه به ام القري……………………………………………………… 53

9-10- ويژگي هاي كعبه در قرآن…………………………………………………………………. 54

10-2- قسمتهاي مقدس كعبه………………………………………………………………………. 58

1-10-2- ملتزم………………………………………………………………………………………… 58

2-10-2- مستجار…………………………………………………………………………………….. 58

3-10-2- شاذروان……………………………………………………………………………………. 58

40-10-2- حطيم……………………………………………………………………………………… 59

5-10-2- حجر اسماعيل…………………………………………………………………………….. 59

6-10-2- ناودان رحمت…………………………………………………………………………….. 59

7-10-2- مقام ابراهيم………………………………………………………………………………… 60

8-10-2- پرده كعبه…………………………………………………………………………………… 60

9-10-2- اركان كعبه…………………………………………………………………………………. 61

10-10-2- ركن حجرالاسود……………………………………………………………………….. 61

فصل سوم: مكه در دوران اسلامي

1-3-  مكه از ظهور اسلام تا هجرت……………………………………………………………… 64

2-3- تاريخ پيامبر اسلام (ص) (ولايت، بعثت، دعوت)……………………………………… 66

1-2-3- كودكي و نوجواني…………………………………………………………………………. 66

2-2-3- كليد شخصيت محمد(ص) در نوجواني و جواني…………………………………… 66

3-2-3- جواني………………………………………………………………………………………… 67

4-2-3- ازدواج……………………………………………………………………………………….. 67

5-2-3- آغاز رسالت…………………………………………………………………………………. 68

6-2-3- دعوت خصوص- پنهاني و تبليغ عملي………………………………………………. 68

7-2-3- انذار خويشاوندان و دعوت آشكار…………………………………………………….. 69

8-2-3- دعوت عمومي و آغاز صف بندي موحدان و مشركان در مكه…………………… 69

9-2-3- علل مخالفت با اسلام…………………………………………………………………….. 70

10-2-3- اقدامات مشركان…………………………………………………………………………. 70

11-2-3- شگردهاي مسالمت آميز………………………………………………………………… 71

12-2-3- نيرنگ هاي مردم فريب و مجمع تهمت هماهنگ………………………………… 71

13-2-3- اقدامات عليه بنيان فكري نهضت…………………………………………………….. 71

14-2-3- اقدامات عليه حاميان نهضت…………………………………………………………… 72

15-2-3- انزواي سياسي و محاصره اقتصادي …………………………………………………. 73

16-2-3- توفيق دعوت در مكه و زمينه هاي هجرت به مدينه………………………………. 74

17-2-3- آخرين توطئه و هجرت پيامبر(ص) به مدينه………………………………………. 74

3-3- هجرت و نقش ديني، اجتماعي و سياسي آن……………………………………………. 75

1-3-3- تاسيس ملت و گسترش اسلام………………………………………………………….. 76

2-3-3- وحدت جامعه در سايه پيوند معنوي افراد……………………………………………. 77

3-3-3- همزيستي مسالمت آميز در قالب نخستين قانون اساسي………………………….. 78

4-3- ماهيت جنگ هاي پيامبر (ص)…………………………………………………………….. 78

1-4-3- تدابير جنگي………………………………………………………………………………… 79

2-4-3- جريان نفاق و منافقان…………………………………………………………………….. 80

3-4-3- صلح حديبيه………………………………………………………………………………… 82

4-4-3- بركات صلح حديبيه………………………………………………………………………. 89

5-4-3- اعلام جهاني رسالت………………………………………………………………………. 89

5-3- ايمان به راه راستين (مباهله)………………………………………………………………… 90

1-5-3- فتح مكه پايان قدرت سياسي مشركان در حجاز……………………………………. 90

2-5-3- چاره جويي قريش………………………………………………………………………… 93

3-5-3- دستور بسيج………………………………………………………………………………… 94

4-5-3- به دام افتادن جاسوس…………………………………………………………………….. 96

5-5-3- حركت به سوي مكه………………………………………………………………………. 97

6-5-3- تاكتيك جالب ارتش اسلام………………………………………………………………. 100

7-5-3- عباس ابوسفيان را از ميان اردوگاه مسلمانان مي برد……………………………….. 101

8-5-3- ابوسفيان در حضور پيامبر………………………………………………………………… 101

9-5-3- مكه بدون خونريزي تسليم مي شود…………………………………………………… 102

10-5-3- ابوسفيان رهسپار مكه مي گردد……………………………………………………….. 104

11-5-3- نيروهاي نظامي اسلام وارد شهر مي شوند………………………………………….. 105

12-5-3- شكستن بتها شستشوي كعبه…………………………………………………………… 106

13-5-3- ورود سپاه اسلام به مكه و پرچمداري علي (ع)…………………………………… 107

14-5-3- بت شكني علي (ع) در فتح مكه……………………………………………………… 108

15-5-3- پيامبر عفو عمومي اعلام مي كند………………………………………………………. 109

16-5-3- بلال اذان مي گويد………………………………………………………………………. 109

17-5-3- پيامبر با خويشاوندان خود سخن مي گويد…………………………………………. 110

18-5-3- سخنان تاريخي پيامبر در مسجدالحرام………………………………………………. 111

19-5-3- جنايتگران دستگير مي شوند…………………………………………………………… 113

20-5-3- زنان مكه با پيامبر بيعت مي كنند……………………………………………………… 113

21-5-3- بتخانه هاي مكه و حوالي آن ويران مي شود……………………………………….. 114

 

فصل چهارم: نقش فتح مكه در توسعه اسلام

1-4- موانع و مخالفين گسترش اسلام……………………………………………………………. 118

2-4- عوامل گسترش اسلام………………………………………………………………………… 118

3-4- فتح مكه، همان فتح مبين و فتح قريب…………………………………………………… 120

1-3-4- كساني كه بعد از فتح مكه به اسلام روي آوردند……………………………………. 121

2-3-4- تاثيرات فتح مكه در توسعه و تثبيت اسلام…………………………………………… 123

4-4- نقش يهوديان و ديگر اديان و نگاه قبائل و موضع گيري آنها در قبال فتح مكه….. 128

1-4-4- تحركات هوازن در مقابل اسلام و لشكركشي پيامبر(ص) به حنين……………… 128

2-4-4- غنايم جنگ و كشتگان……………………………………………………………………. 130

3-4-4- فتح آخرين سنگر مشركان(طائف)…………………………………………………….. 130

4-4-4- تسليم شدن مالك بن عوف……………………………………………………………… 132

5-4-4- تقسيم غنايم…………………………………………………………………………………. 132

6-4-4- لشكركشي به شام(غزوه تبوك)…………………………………………………………. 133

7-4-4- گسترش اسلام در جزيره العرب در سال نهم و دهم………………………………. 135

8-4-4- آخرين سرايا………………………………………………………………………………… 137

9-4-4- وسعت و موقعيت جغرافيايي اسلام پس از فتح مكه تا رحلت پيامبر (ص)….. 139

5-4- نتیجه گیری……………………………………………………………………………………… 140

منابع …………………………………………………………………………………………………….. 143

 

چکیده:

پس از هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه ندای اسلام در محدوده شبه جزیره عربستان، گستره قابل ملاحظه ای پیدا کرد و با پیروزی های تاریخی مسلمین بر کفار و مشرکین، حوزه اثر اسلام در    محدوده ی این شبه جزیره بیشتر نیز می شد و لازم بود تا پیامبر اکرم (ص) با حضور در مکه یک بار دیگر حضور اسلام را به نمایش بگذارد. لذا در سال ششم هجرت به قصد انجام عُمره مفرده عازم مکه شد که با ممانعت قریش مواجه و در نهایت با انعقاد قرارداد صلحی به نام صلح حُدیبیه، زمینه را برای فتوحات بعدی از جمله فتح مقتدرانه مکه فراهم نمود.

آن چه قابل تأمل است این است که چه عواملی در فتح مکه تاثیر گذار بوده و فتح مکه چه تأثیری در جزیره العرب داشته است؟ بدون شک پیروزی ها و موفقیت های مستمر سپاه اسلام به خصوص در سالهای اخیر مانند صلح حُدیبیه، فتح خیبر و رخدادهای پس از آن و هم چنین پیشجبینی های قرآن و امدادهای غیبی الهی، نقش پیامبر و شخصیت معنوی وی، دارا بودن قوای نظامی مؤثر و پا در رکاب و ایمان و توکل مسلمانان را می توان از عوامل اصلی فتح مکه دانست.

فتح مقتدرانه مکه توسط لشکریان اسلام موجب گردید که این مقطع حساس در تاریخ اسلام به عنوان نقطه عطفی به حساب آید و همواره از آن به عنوان سرمنشاء و خاستگاه بسیاری از فتوحات آتی اسلام یاد گردد. از نظر قرآن، اتمام نعمت بر پیامبر(ص) با این فتح آغاز شده که خود زمینه ساز دست یابی پیامبر(ص) به همه مقاصد بعثت و اهداف پیامبری بوده است. پیامبر اسلام (ص) با فتح بدون خونریزی مکه اثبات کرد که اسلام، نه تنها دین خشونت و اجبار نیست بلکه دین رافت و مهربانی است و با عفو عمومی و بخشش همگانی نمونه ای از اخلاق حسنه اسلامی را به نمایش گذاشت. این فتح علاوه بر فتوحات معنوی و اخلاقی، فتوحات فراوان دیگری نیز در پی داشت تا آن جا که جغرافیای اسلامی را که مختص مدینه بود به شکل قابل ملاحظه ای توسعه داد. پیامبر (ص) توانست با این پیروزی بر مکه و حکومت قریش تسلط یابد و اسلام را در آن جا به تثبیت برساند و به دنبال آن و از برکت این فتح، سرزمین های اطرف مکه که در تسلط قبیله هوازن بود مانند سرزمینهای بنی سعد، بنی خشم و بنی هلال را تحت سیطره حکومت اسلامی درآورد.

بنابر آنچه گفته شد، فتح مکه به رهبری مدبرانه پیامبر اکرم(ص) و قدرت بلامنازع لشکر مقتدر اسلام و ایمان و توکل بر خدا و استفاده از تاکتیک غافلگیری مشرکان صورت گرفت که همان منشاء        پیشرفت های بعدی و تمدن اسلامی در شبه جزیره عربستان و حتی در سایر ممالک گردید.

مقدّمه

شهر مكه در عصر جاهليت، مركز تجاري، و از اين رو، مورد توجه بود و از اقصي نقاط عالم براي خريد و فروش بدان مكان مي آمدند. در عين حال، اين شهر براي جهانيان آن زمان، داراي ارج و منزلتي معنوي نيز بوده است. آيات و روايات به روشني بيان مي كنند كه اين شهر مركز معنوي بوده و كعبه ارج و منزلتي خاص نزد اقوام مختلف داشته است. براي مثال، به دو نمونه اشاره مي كنيم:

الف. خداوند می فرماید: «وَ أَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالا وَ عَلَي كُلِّ ضَامِر يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجّ عَمِيق؛ و در ميان مردم براي (اداي) حج بانگ برآور تا (زائران) پياده و (سوار) بر هر شتر لاغري ـ كه از هر راه دوري مي آيند ـ به سوي تو روي آورند.كه حضرت ابراهيم(ع) مأمور به دعوت مردم آن زمان به انجام مراسم حج شده است.

ب. باز خداوند در جای دیگر مي فرمايد: «إِنَّ أَوَّلَ بَيْت وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكاً وَ هُدًي لِّلْعَالَمِينَ.» اين آيه به گفته برخي از مفسّران هم دلالت بر جنبه معنوي كعبه مي كند و هم جنبه مادي آن؛ يعني، واژه «مباركاً» (خيركثير) بر جنبه مادي اشاره دارد و واژه هدي للعالمين بر جنبه معنوي.

رسالت پيامبر(ص) در شهر مكه آغاز شد، شهر مكه، براى ابلاغ و گسترش اسلام از زمينه‏اى برخوردار بود كه مناطق ديگر جهان از آن بى‏بهره يا كم‏بهره بودند.ويژگيهاى اين منطقه از جهات مختلفى مى‏توانست در تكامل و رشد اسلام در ميان مردم مؤثر باشد.

نخستين مسأله، تقدس كعبه نزد اعراب بود.كعبه‏اى كه حضرت ابراهيم(ع) بنا كرد، از قرنها قبل از بعثت، به عنوان خانه و معبدى محترم مورد توجه همگان قرار داشته و تقدس خاصى به مكه مى‏بخشيد، اين تقدس تا جايى بود كه در پناه و پرتو كعبه، مكه شهر امن و امان تلقى مى‏شد .از كتب تاريخى به دست مى‏آيد كه كعبه نزد اكثر ملل جهان از قديم الايام مورد احترام بوده است، ايرانيان صائبى مذهب و آشوريان،كعبه را يكى از خانه‏هاى هفتگانه و معظم جهان مى‏پنداشتند و چون كعبه بسيار قديمى بود برخى آن را خانه «زحل» مى‏دانستند.

دومين مسأله آن كه مكه يك مركز تجارى بود و افزون بر آن كه مكيان اهل تجارت بودند  و هر سال دو مرتبه راهى مناطق شامات و يمن و حبشه براى تجارت مى‏شدند، خود مكه نيز محل رفت و آمد كاروانهايى بود كه از شما به جنوب يا از غرب به شرق مى‏رفتند، از اين رو مكه محل رفت و آمد بسيارى از تجار آن روزگار بود.

سومين مسأله آن كه مكه حرم تلقى مى‏شد. وقتى ابراهيم(ع) به اين منطقه لم يزرع آمد، اقدام به بناى خانه‏اى نمود،  كه «بيت الله الحرام» نام گرفت. ابراهيم(ع) پس از ساختن كعبه دعا كرد تا خدا مكه را شهرى امن قرار دهد. خداوند دعاى او را مستجاب فرمود و آنجا را «حرم امن» قرار داد چنان كه خود خداوند نيز به اين شهر قسم ياد مى‏كند. علاوه بر حرمت مكه، ماههاى حرام عاملى بود تا قبايل در ماههاى مزبور به راحتى و با اطمينان از عدم حمله قبايل ديگر، بتوانند به مكه و بازارهاى اطراف آن بروند

چهارمين مسأله موقعيت جغرافيائى مكه نسبت به جهان آن روز بود. اين شهر در ميان ايران و روم در شرق و غرب، وضعيت ميانه‏اى داشت و بويژه بعدها در گسترش دعوت اسلامى در هر دو سوى جهان نقش مهمى داشت.

ويژگيهاى گفته شده براى شهر مكه، سبب شد تا هم از لحاظ «خبرى» و هم از جهت «عملى» اين شهر نقش مهمى را در گسترش و تمدن اسلام ايفا كند. روشن است كه تكليف‏ پيامبر(ص) ابلاغ اسلام به مردم بود و گسترش خبرى اسلام از اين نقطه به سراسر جهان و مناطق دور افتاده جزيرة العرب، خود عمل به اين وظيفه مهم بود. امن بودن شهر مكه كه عرب به پيروى از ابراهيم(ع)آن را پذيرفته و مراعات مى‏كرد سهمى قابل توجه در كار نشر دعوت اسلامى داشت.

پس از هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه ندای اسلام در محدوده شبه جزیره عربستان، گستره قابل ملاحظه ای پیدا کرد و با پیروزی های تاریخی مسلمین بر کفار و مشرکین، حوزه اثر اسلام در محدوده ی این شبه جزیره بیشتر نیز می شد و لازم بود تا پیامبر اکرم (ص) با حضور در مکه یک بار دیگر حضور اسلام را به نمایش بگذارد. لذا در سال ششم هجرت به قصد انجام عُمره مفرده عازم مکه شد که با ممانعت قریش مواجه و در نهایت با انعقاد قرارداد صلحی به نام صلح حدیبیه، زمینه را برای فتوحات بعدی از جمله فتح مقتدرانه مکه فراهم نمود.

فتح مکه، همان فتح و پیروزی است که به دنبال آن فتوحات زیادی برای پیامبر(ص) و مومنان به دست آمد. از این روست که گاه از آن به مطلق فتح یاد می شود. خداوند در آیات سوره نصر تبیین می کند که پیروزی مکه یک پیروزی و فتح تمام عیار بوده است، زیرا زمینه را برای گرایش توده های مردم فراهم آورده است، بی آن که هراسی از مشرکان مکه و فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آنان داشته باشند. در حقیقت فتح مکه، همان فتح قریب و فتح مبینی است که فتوحات بسیاری را به دنبال داشته است؛ زیرا شرایط را برای یک دگرگونی تاریخی فراهم آورده است و اسلام توانسته به عنوان یک دین با دولت مقتدر در جزیره حجاز خود را تثبیت نماید.

بنابراین در فصل اول بعد از بیان اهمیت موضوع و هدفهای تحقیق به بررسی چند منبع اصلی پرداخته و در پایان واژگان کلیدی تعریف و  تفسیر شده است.

در فصل دوم بعد از بررسی موقعیت شبه جزیره عربستان به تاریخ و جغرافیای مکه از زمان حضرت ابراهیم تا ظهور اسلام اشاره شده و در ادامه جایگاه کعبه نزد ملت ها و ادیان مختلف، بررسی نام ها و ویژگی های کعبه در قرآن ، قسمت های مقدس کعبه و… ذکر گردیده است.

در فصل سوم به مکه در دوران اسلامی از ظهور اسلام تا زمان هجرت و از هجرت تا فتح مکه در سال هشتم هجری اشاره شده و واقعه فتح مکه به روشنی تبیین شده است.

در فصل چهارم نقش و تاثیرات فتح مکه در توسعه و تثبیت اسلام و نقش یهودی ها و دیگر ادیان و نگاه قبائل و موضعگیری آنها و تغییراتی که از فتح مکه تا رحلت پیامبر اکرم(ص) از نظر وسعت و موقعیت جغرافیایی مکه صورت گرفته است را مورد بررسی قرار داده است.

تعداد صفحه : 164

قیمت : 14700تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :
 
 
Categories: تاریخ

3 Comments

Comments are closed.