دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته تکنولوژي آموزشی

عنوان : بررسی تأثیر آموزش به شیوه نمایش خلاق بر تفکر انتقادی و پیشرفت درسی دانش آموزان در درس علوم اجتماعی سوم ابتدایی

                                                      دانشگاه آزاد اسلامی

     واحد کرمانشاه

          دانشکده تحصیلات تکمیلی

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته تکنولوژي آموزشی( M.A )

عنوان

بررسی تأثیر آموزش به شیوه نمایش خلاق بر تفکر انتقادی و پیشرفت درسی دانش آموزان در درس علوم اجتماعی سوم ابتدایی

استاد راهنما

دکتر فرامرز ملکیان

شهریور 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                         صفحه

چکیده1
فصل اول: کلیات پژوهش2
1- مقدمه _3
2- بیان مسأله4
3- اهميت و ضرورت پژوهش9
1-4- اهداف پژوهش11
1-5- فرضیه های پژوهش12
1-6- تعاريف مفهومي و عملياتي13
فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش18
پيش درآمد فصل دوم19
2-1- نمایش خلاق19
2-1-1- نمایش19
2-1-3- اهداف نمايش خلاق22
2-1-4- آموزه هاي نمايش خلاق23
2-1-5- اصول نمايش خلاق24
2-1-6- مباني نظري نمايش خلاق27
2-1-7- انواع بازي28
2-1-8- بازي و تئاتر  _43
2-2-1- تعريف تفكر انتقادي44
2-2-2- ماهيت تفكر انتقادي45
2-2-3- اهميت برخورداري از تفكر انتقادي46
2-2-4- چگونگي و نحوه تعامل هنر و تفكرانتقادي براي كودكان47
2-2-5- هنر به عنوان محتوا و كنش در فكرپروري كودكان54
2-3- پيشرفت درسي55
2-3-1- نظريه هاي برنامه درسي  براي پيشرفت درسي56
2-3-2- عوامل موثر در پيشرفت تحصيلي59
2-43- پيشينه پژوهش65
2-5- جمع بندي فصل دوم69
2-6- مدل مفهومي پژوهش71
فصل سوم: روش شناسی پژوهش75
پيش درآمد فصل سوم_________________________________76
3-1- روش پژوهش76
3-2- طرح پژوهش76
3-4- متغير هاي مورد مطالعه78
3-5- ابزار پژوهش79
روايي و پايايي ابزار پژوهش80
3-7- جامعه آماري81
3-8- روش تجزيه و تحليل اطلاعات81
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها82
پيش در آمد فصل چهارم83
4-1- آمار   _83
جمع بندي106
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری108
پيش درآمد فصل پنجم109
5-1- خلاصه پژوهش109
5-2- بحث و تفسير نتايج111
5-3- نتيجه گيري117
5-4- محدوديت هاي پژوهش119
5-5- پيشنهادات  _119
منابع   __122
پیوست132


 

 

چکیده:

این پژوهش با هدف بررسی تاثير آموزش به شیوه‌ی نمایش خلاق بر پیشرفت درسی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی انجام گرفت. روش پژوهش شبه  تجربی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه آزمايش و گواه بود. برای دستیابی به این هدف، نخست یک نمونه 40 نفری به شیوه نمونه‌گیری در دسترس از میان دانش‌آموزان دختر پایه سوم ناحيه يك شهرستان کرمانشاه انتخاب شد. این افراد در پیش‌آزمون که شامل آزمون استاندارد تفکر انتقادی واتسون و گلیزر و آزمون معلم ساخته پیشرفت درسی بود که پایایی آن در اجرای مقدماتی و اصلی به ترتیب 74% و87% به دست آمده است، شرکت کردند.در مرحله بعد، این عده به دو گروه 20 نفری تقسیم شدند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه و با روش آموزش به شیوه نمایش خلاق، و گروه کنترل به شیوه معمول مدارس (سخنرانی) به فراگیری درس تعلیمات اجتماعی پرداختند. در پایان آموزش هر دو گروه در پس‌آزمون شرکت کردند. هم‌چنین به منظور تحلیل داده‌ها از روش آمار استنباطی – آزمون نرمال بودن کلموگروف و آزمون ناپارامتری من ویتنی uاستفاده شده است و نیز پردازش‌های آماری لازم بر روی نمره‌ها با بهره گرفتن از برنامه نرم‌افزاری spss (نسخه 18 ) انجام گردید نتایج بدست آمده در همه موارد نشان داد که آموزش به شیوه نمایش خلاق بر افزایش مهارت‌های تفکر انتقادی شامل استنباط،  شناسایی مفروضات، مؤلفه استنتاج، مؤلفه تعبیر و تفسیر، ارزشیابی و پیشرفت درسی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی تأثیر دارد.  تفکر انتقادی و پیشرفت درسی کودکان را مورد تأیید قرار داد.

کلیدواژه‌ها: نمایش خلاق، استنباط،  شناسایی مفروضات، مؤلفه استنتاج، مؤلفه تعبیر و تفسیر، ارزشیابی و پیشرفت درسی.

مقدمه

امروزه شیوۀ تعلیم و تربیت از رویکرد سنتی و حافظه‌محور به سمت رویکرد تعلیم و تربیت تأملی و تفکرمحور جهت‌گیری کرده است. جان ديويي ماهيت تفكر انتقادي را «قضاوت معلق» يا «ترديد سالم» تعريف مي‌كند. او تفكر انتقادي را شامل بررسي فعال، پايدار و دقيق هر عقيده يا دانش مي‌داند ( لطف‌آبادي، 1384: 45). «سازمان روان‌شناسي آمريكا» در زمينة ماهيت تفكر انتقادي بيان داشته است: «ما تفكر انتقادي را اين گونه درك مي‌كنيم كه بايد قضاوت خودساخته و هدف‌مندي باشد كه به تفسير، تحليل، ارزيابي و استنباط منجر شود.» (هاشميان، 1380: 142).  بنابراين، آموزش تفكر انتقادي شامل ايجاد عمدي جو جديدي است تا شاگردان بتوانند فرايندهاي فكري خود را تعويض يا اصلاح كنند، يا آن را دوباره بسازند. در این میان « وساطت هنر در آموزش تفکر انتقادی به کودکان» موضوعی است که، با در نظر گرفتن برخی مبانی نظری تفکر انتقادی، ضرورت خود را تبیین می‌کند.

هم‌زمان با طرح موضوع یادشده دو سؤال مطرح می‌شود: نخست چگونگی وساطت هنر (نمایش خلاق)، راهکارها و پیشنهادات احتمالی؛ دوم وضعیت کنونی و میزان واسطه‌گري هنر در برنامۀ آموزش تفکر انتقادی به کودکان. این پژوهش ضمن اشاره به موارد مطرح شده، تبیین ضرورت مسئله را بیشتر مدنظر قرار می‌دهد؛ زیرا نگارنده معتقد است ، به رغم بهره مندي از روش‌ها و محتوای اقدامات هنری، «ضرورت» وساطت هنر را، که به استفادۀ آگاهانه‌تری از این واسطه منجر می‌شود، به اندازۀ کافی کندوکاو نکرده است. هم‌چنین ممکن است در روند بیان این ضرورت این تلقی ایجاد شود که مطلب در پی آن است تا بگوید «هنر» زاییدۀ تفکر و مبنای خردورزی، پایۀ استدلال، خلاقانه‌ترین و برترین انتقادهاست.

يكي از راه‌هاي اساسي آموزش موفق تفكر انتقادي آن است كه به طور هم‌زمان به شيوه‌اي تدريجي تفكر شاگردان زير سؤال قرار گيرد و از آن‌ها در ايجاد شيوه‌هاي جديد حمايت شود. در مراحل ابتدايي آموزش تفكر انتقادي به شاگردان، معلم مجرب از درگيري بيش از حد دانش‌آموزان با موارد پيچيده اجتناب مي‌ورزد. در عوض توجه خود را به آموزش قالب‌هاي بنيادي رشتة مربوط، مانند واژه‌ها، مفاهيم، مشكلات و روش‌ها معطوف مي‌دارد و به تهية راه‌هاي كلي براي سازمان‌دهي دانش مربوط و پرسش در آن زمينه مي‌پردازد.

بسياري از معلمان، ايجاد مدل‌هاي تجسمي را براي درك فرايندهاي فكري خود بسيار مفيدتر از تمرين‌هاي نوشتاري و شفاهي مي‌دانند. اين طرز تفكر، كاملاً مطابق با نظرية پياژه است كه در آن يادگيري پيش از آن كه به حالت مطلق درآيد، به صورت تجربة واقعي شروع مي‌شود (حبيبي‌پور، 1385: 68). فراگيري تفكر انتقادي، شامل توسعة فرايندهاي فكري از طريق سير كردن در ماوراي نگرش‌ها و تصورات خودمحور و تجربة حسي بي‌واسطه است. توانايي‌هاي تصميم‌گيري براي دست زدن تجربيات جديد و تجسم امكانات فراتر از تجربيات آني شخص، از عناصر مهم تفكر انتقادي به حساب مي‌آيند. شاگرداني قادر به تفكر انتقادي خواهند بود كه بتوانند تصور و برداشت خود را از واقعيت دست كم به طور موقت كنار بگذارند و به واقعيت‌هاي جايگزين ديگر بينديشند. اين همان انتقال از تجربة عيني به درك يا فهم امور انتزاعي است.

از سویی دیگر، نمایش خلاق ترکیبی از تئاتر و تعلیم و تربیت است. توانایی‌های بلاقوۀ انسان را به فعل درمی‎آورد و تفکر در آن شهودی و هم منطقی است. در آزمایشگاه نمایش خلاق آدم‎ها بحران‎ها را می‎آزمایند، نگرش‌ها و توانایی‌های خود را محک می‌زنند، زندگی را در محیطی امن تمرین می‎کنند و به طور فی‎البداهه به آن عکس‏العمل نشان می‎دهند. از آن جا که در این نوع نمایش فشار اجرا در کار نیست، بچه‌ها در مراحل رشد از آن تجربه می‎آموزند و بزرگ‎سالان برای مشکلات خود راه‏حل پیدا می‏کنند.

بر خلاف سایر درس‏ها، درس نمایش خلاق امتحان و رتبه‏بندی ندارد. به همه فرصت ابراز وجود می‏دهد. درست و غلط در آن مطرح نیست. فعالیتی جاری، نمادین و برانگیزاننده است که در زمان حال روی می‎دهد و بداهه‌سازی در این نوع نمایش اهمیت خاصی دارد (ریچ، 1384: 30). که این ویژگی‌های نمایش خلاق می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد تفکر انتقادی و موجب پیشرفت درسی دانش‌آموزان در کلاس را فراهم گرداند. بنابراین پژوهش حاضر به بررسی نقش آموزش به شیوه‌ی نمایش خلاق در درس اجتماعی بر پیشرفت درسی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی می‌پردازد.

 

2-بیان مسأله

تفکر انتقادي در پی دقیق‌ترساختن ذهن کودکان است و به آنان می‌آموزد که چگونه فکر کند ( ناجی، 1387: 36). در این برنامه، «فرایند تفکر پردازش اموری است که کودکان درباره جهان به حواس‌شان یاد می‌گیرند» (همان: 31) و گفت‌وگو در فرایند تفکر فعالیتی الزامی است. هم‌چنین کمک به کودکان، برای این که خودشان برای خودشان فکر کنند، مفهوم تفکر انتقادی برای کودکان و حیات‌بخشی مجدد تفکر جامعۀ جهانی تلقی شده است.

 

از سوی دیگر پیشرفت عبارت است از رسیدن به هدف‌هایی که افراد برای خود در نظر می‌گیرند (هادزیما[1]، 2005). در روان‌شناسی، موفقیت به پاسخ یا عملی گفته می‌شود که به گونه‌ای به هدف برسد، ولی در تعلیم و تربیت و در موقعیت‌های تحصیلی، موفقیت به درجه‌ای از کارایی اطلاق می‌شود که فرد به فراخور توانایی‌هایش به رضایت ناشی از پیشرفت‌های خود رسیده باشد. در مقابل موفقیت تحصیلی اغلب اصطلاح افت یا اتلاف نیز مطرح می‌گردد که می‌توان آن را، عدم موفقیت در تحصیل، وقوع ترک تحصیل و یا ترک تحصیل زودرس، تکرار پایه و دروس، نسبت نامناسب میان سال‌های تحصیل فراگیر و سال‌های مقرر آموزشی، کیفیت نازل تحصیلات و آموخته‌های متعلم در مقایسه با آن چه که باید باشد، کسب محفوظات به جای معلومات که در اندک زمانی یه فراموشی سپرده می‌شود، نرسیدن نظام آموزشی به اهداف اصیل خود، و حتی بیکاری فارغ‌التحصیلان یک مرکز آموزشی یا عدم تناسب تحصیلات آنان با نیازهای کاری و شغلی در جامعه نامید (ابدی و زمانی، 1388: 32).

پیشرفت درسی یکی از مهم‌ترین معیارهایی است که در بررسی توانایی دانش‌آموزان برای اتمام تحصیلات و رسیدن به مرحله فارغ‌التحصیلی نقش قابل توجهی را ایفاء می‌کند. این مفهوم یکی از مهم‌ترین پارامترهایی است که در پیش‌بینی وضعیت آتی فراگیران از لحاظ کسب صلاحیت و مهارت‌های علمی و عملی لازم مورد استفاده قرار می‌گیرد ( سنایی‌نسب و همکاران، 1391: 244).

بنابراین مسأله اصلی پژوهش حاضر و مشکل مهمی که پژوهش حاضر در پی تبیین آن می‌باشد این می‌تواند باشد که در ايران علي‌رغم كوشش‌هاي فراواني كه براي اثربخشي مدارس انجام مي‌پذيرد، هم‌چنان ضعف مدارس در زمينه پیشرفت تحصیلی و تفکر انتقادی مورد انتقاد جدي قرار دارد . نتايج نازل علمي حاصل از شركت دانش‌آموزان ايراني در مطالعات بي‌ المللي تيمز و پرلز و هم‌چنين اتلاف آموزشي در انواع متعدد خود كه هر ساله بر نظام آموزشي كشور تحميل مي‌شود، اين سؤال جدي را مطرح مي‌كند كه چه عواملي بر بروز اين مسائل و گسترش نابرابري‌هاي آموزشي تأثير دارد و چگونه مي‌توان با مهار آن‌ها، محيط آموزشي را همراه با نشاط و تجربه موفقيت‌آميز براي دانش‌آموزان ساخت. ابعاد اين دشواري‌ها در دوره ابتدایی می‌تواند مشکلات جدی آموزشی و تربیتی را برای دوره‌های بعدی تحصیلی دانش‌آموزان به وجود آورد.

حال برای ایجاد چنین محیطی و یکی از بهترین روش‌ها برای رسیدن به اهداف گفته شده بالا استفاده از بازی و نمایش در کلاس‌های درس رسمی است. از آن جا که همۀ انسان‌ها گرایش به بازی نمایشی دارند، این نمایش نظر به پرورش توانایی‌های همۀ مردم دارد، بازیگر خاصی را تربیت نمی‌کند بلکه همگانی است. همه را به توانایی‌های بازیگری خود آگاه می‌کند. فرایندی از شدن است. فرایندی برای خلاقیت و توانایی حل مسأله است، که همه به آن نیاز دارند از کودکان در کودکستان‌ها تا دانش‌آموزان، شهروندان عادی، افراد دوزبانه، کسانی که دچار چالش‌های درونی هستند، بیماران روانی و نیز زندانیان و در یک کلام همۀ مردم از فرایند جستجوی آموزشی / هنری نمایش خلاق سود می‌برند (آقاعباسی، 1388: 27).

به گفته چمبرز (1392): «آموزگاری که از نیاز کودکان به بازی آگاه است و در برنامۀ آموزشی خود امکانات آن را فراهم می‌آورد، به راستی معلمی داناست. چنین به نظر می‌رسد که امکانات آموزشی برای فعالیتی از این نوع بی‌‌پایان است. آموزگاری که از ارزش‌ها و روش‌های نمایش خلاق آگاه است یکی از انعطاف‌پذیرترین و خلاق‌ترین ابزار‌های موجود در حرفۀ آموزگاری را با خود به کلاس می‌برد» ( ص: 66)

نمایش خلاق ، شکلی از وانمود بازی است. یک تجربۀ سازمان یافته است که با دقت طراحی می‌شود و به اجرا در می‌آید. کودکان به وسیلۀ نمایش خلاق، صحنه، رویداد، مشکل یا واقعۀ برخاسته از ادبیات کودکان مورد بحث قرار می‌گیرد، هم‌چنین به وسیلۀ خود آن‌ها طراحی وارزشیابی می‌شود. گرچه در اجرای نمایشی خلاق که کودکان در آن نقش آفرینی می‌کنند، کم و بیش از تکنیک‌های نمایشی استفاده می‌شود، اما این فعالیت را نمی‌توان به معنی سنتی آن « نمایش» خواند. در این جا سناریو هرگز مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. بیشتر اوقات لباس ضرورتی ندارد، لوازم و دکور کوچک‌ترین نقشی ندارد. در اجرای نمایش خلاق نقطه‌نظر تماشاچی احتمالی در نظر گرفته نمی‌شود بلکه، تنها نقطه نظر اجراکنندگان نمایش مورد توجه است. اهمیت نمایش خلاق در فرآوردۀ نهایی آن نیست، بلکه اهمیت آن در رضایت‌بخش بودن حاصل کار است. مهم‌ترین نکته در نمایش خلاق، مراحل انجام دادن کار است. مراحل آفرینش نمایش سازمان یافته، مرکز ثقل این فعالیت است و برد آموزشی آن از این مرحله سرچشمه می‌گیرد (چمبرز، 1392: 67).

برنامه‏های نمایش خلاق بر رها شدن در دنیایی از بازی‎های حرکتی، شعر و ترانه و بازی‌های نمایشی است، در بازی‌های حرکتی، هدف‎هایی مانند رسیدن به رشد و خلاقیت ذهنی و جسمی در مسیری از ساده به پیچیده دنبال می‌شود. در تمرین‎هایی مثل بازی‎های نمایشی، مهارت‎های رفتار شناختی که با هدف درک روشن‌تر فرد از خود، به خصوص جنبه‌های پنهان مانده ( از جمله استعدادها، خواسته‌ها و عواطفی که همیشه به راحتی خود را نشان نمی‌دهند) و نیز درک بهتر دیگران و محیط و یا پس زدن بعضی عوامل مزاحم درونی راه بروز توانایی‎های نهفته در شخص را می‎بندند از آن جمله می‎توان به رشد مهارت‌های لازم برای کار گروهی اشاره کرد. به طوری که فرد با مهارت‌ و تسلط بیشتری در جمع و با جمع کار می‌کند، زندگی، شادی، رقابت و همکاری می‌کند. از جهتی دیگر این بازی‌های نمایشی عرصه‌ای برای برون‌ریزی هیجان‌ها است آن چه در نمایش همواره مدنظر است، که یکی از نیازهای زیستی انسان است، زیرا عواطف، غرایز و نیروهای درونی ما چنان زایش و انباشتگی پرباری دارند که فعالیت‌های عادی زیستن نمی‌تواند آن‌ها را به خوبی آزاد کند و تعادل لذَت‌بخش و آرام کننده‌ای بسازد و این کار نمایشی با رهاسازی فرد در دنیایی از شعر و ترانه، حرکت، بازی و نمایش مانند فعالیت‌های دیگری هم‍‎‌چون ورزش، تفریح، آثار هنری، هم‌صحبتی ( که به خصوص زن‌ها از آن بهره می‌برند) از جمله بسترهای لذَت‌بخش رهاسازی هیجان‌ها است و این برنامه نمایشی در محدوده ماهیت و تعریف سهمی از این نقش را برآورده می‌کند ( امرایی، 1389: 130).

از سوی دیگر نظريه‌هاي شناختي، فراشناختي و ساختن‌گرايي، از تقويت و پرورش تفكر انتقادي در فرايند آموزش حمايت مي‌كنند (شعباني، 1382: 55).  نظريه‌پردازان شناختي، به شاگردان در فرايند يادگيري هم‌چون پردازش‌كنندگان فعال اطلاعات مي‌نگرند؛ كساني كه تجربه مي‌كنند و براي حل مسائل به جست‌وجوي اطلاعات مي‌پردازند، در ساختار ذهن خود آن چه را كه براي حل مسائل جديد مفيد تشخيص مي‌دهند به كار مي‌گيرند و به جاي اين كه به طور انفعالي تحت تأثير محيط قرار گيرند فعالانه انتخاب، تمرين، توجه يا چشم‌پوشي مي‌كنند. به همين دليل، شناخت‌گرايان موقعيت يادگيري را يكي از مهم‌ترين عوامل در فرايند يادگيري مي‌دانند.

[1].Hadzima

 

تعداد صفحه : 143

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :