متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : الهیات 

عنوان :  بررسی ارتباط میان مفهوم زمان در تعزیه و شعار محوری کل یوما عاشورا و کل ارضا کربلا 

دانشگاه آزاد اسلامی 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات 

عنوان :

بررسی ارتباط میان مفهوم زمان در تعزیه و شعار محوری کل یوما عاشورا و کل ارضا کربلا 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چكيده:

يكي از مهم ترين مباحث مربوط به تعزيه بحث زمان و كاركرد آن است. مقوله زمان در تعزيه كه آن را با علم اسطوره اي پيوند مي دهد و او را با تئاتر و يك نمايش بدون جنبه هاي آييني متمايز مي كند. اين پژوهش كوششي است براي شناخت مفهوم زمان در تعزيه و پيدا كردن ويژگي هايي در متون تعزيه كه چگونه از باور زمان اسطوره اي بهره جسته اند و نيز اين باور زمان اسطوره اي از سوي شبيه خوانان و شبيه نويسان و تماشاگران تعزيه باعث چه ويژگي هايي و شگردهايي در روايت متن تعزيه و اجراي آن شده است.

كليدواژه: تعزيه ، روايت ، زمان اسطوره اي

مقدمه

مقدمه

نمايش آييني تعزيه در جامعه اي شكل گرفت و باليد كه نهاد دين و شعائر مذهبي افراد همه ي گروه هاي اجتماعي جامعه را به هم پيوند داده بودند. تعزيه براي مردم مؤمن و متعصب شيعه كه دسته گرداني هاي سينه زني و زنجيرزني را در ايام محرم و صفر راه مي انداختند و در آنها شركت مي كردند، جلوه نو و بديعي در عرصه اعمال مذهبيشان پديد آورد. در اين پديده فرهنگي، روايت واقعه كربلا، با حفظ زمينه مذهبي قدسيانه اش، به صورت بازي و نمايش بيان و اجرا مي شد.

تعزيه در لغت به معناي سوگواري و برپاداشتن مراسم عزاداري به يادبود درگذشتگان است، و در اصطلاح به نوعي نمايش آييني و مذهبي براساس واقعه كربلا و شهادت امامان و وقايع ديگر مذهبي و قصه ها و داستان هاي تاريخي و اساطيري و عاميانه اطلاق مي شود. با تكامل و تحول تدريجي تعزيه خواني در دوره هاي اخير، بعضي از تعزيه ها ي شادي بخش و طنزآميز نيز به آنها افزوده شده است. از اين رو، غم انگيز بودن ديگر شرط حتمي تعزيه به مفهوم كلي آن نيست.

تعزيه در ايران با توجه به سير تكامل و تحولي كه داشته و آنچه برآن گذشته نشان مي دهد كه تنها يك پديده ساده نمايشي مذهبي يا آئيني نيست. بلكه چنان كيفيتي داراست كه همه خصايص يك نمود زنده و فعال و جوشان و ذوقي و مذهبي و ملي و هنري را، با همه ي ويژگي هاي فردي و اجتماعي آن آشكار مي دارد و ارائه مي دهد.

تعزيه درحقيقت اسطوره تاريخي مذهبي است كه در طي گذران سالهاي زيادي و با توجه به شرايط مناسب و اوضاع و احوالي قابل تامل، كم كم رشد كرده تا اين كه قابليت آن را يافته تا برهه اي از زمان خودنمايي كند. و آنگاه مانند هر پديده اجتماعي ديگر در اثر عوامل گوناگون در مسير كم رنگ شدن قرار گرفته است . يكي از ويژگي هاي تعزيه مشاركت فعال تماشاگران آن است كه از ابتدا تا انتهاي تعزيه به صورت فعال مشاركت دارند،نکته ایكه از آرمان هاي مورد توجه بسياري از كارگردانان تئاتر در عرصه هاي بزرگ جهاني تئاتر است؛ هر كارگرداني پيشرو تئاتر برای دستیابی به آن دست به تغييراتی در شيوه هاي اجراي تئاترش زده است تا اين مشاركت تماشاگر و تئاتر را به میزانی حداكثري برساند ( از استانيسلاوسكي گرفته تا ميرهولد وبرشت و  آنتونن آرتو با تئوری “تئاتر شقاوت “ش تا گروه تئاترنان و عروسك و ديگران) براي پي بردن به اين ويژگي درخور دقت و توجه تعزيه يعني مشاركت فعال تماشاگران ؛قبل از هرچیز بايد به مفهوم زمان درشبیه خوانی نگريست وآن را مورد مطالعه قرار داد.

مفهوم زمان در تعزيه ریشه در فلسفه شيعي و شعار اصلی بنیان گزاران وخالقان آیین های عاشورایی ؛ كل يوما عاشورا و كل عرضا كربلا،داردکه موجبات ارتقای شخصیت هایی برآمده از تاریخ به اشخاصی اساطیری را فراهم آورده است ویادآورنظريه ميرچاالياده “تکرار و تناوب زمان اسطوره ای” است.ضمن ا ین که همین شکل از كاركرد زمان در تعزيه است که امکان بهره بردن از تكنيك هايي روايي را براي تعزيه مهيا كرده است . از جمله مانند رجوع به گذشته يا رفتن به آينده و … را درآن پديد آورده است وازاین لحاظ مي توان آن رادر تعزيه هاي مختلف مورد نگاه موشكافانه قرار داد و اين نكته نيز وجود دارد كه بسياري ازمجالس شبیه خوانی در زمان تقويمي معيني اجرا مي شوند كه باعث بهره گيري بيشتر آن ها از مفهوم  ومعنای اساطیری و خاص زمان در تعزیه شده است.

براي اين منظور، در آغاز و فصل يك اين پژوهش، شامل مقدمات و بيان كليات پژوهش و اهداف آن است كه اينك از نظر مي گذرد. در فصل دوم تلاش شده است كه از دل بررسي تاريخي و تحليلي سير تحول تعزيه به مثابه يك پديده فرهنگي و نمايش آييني، شاخص هايي پيدا شود كه در ادامه پژوهش، امكان بررسي مفهوم زمان در تعزيه را مهيا و تسهيل نمايد. شاخص هايي از قبيل ارتباط تعزيه و اسطوره، ويژگيهاي متون تعزيه و كاراكترهاي اسطوره اي كه دارد مورد بررسي خواهد گرفت و مفهوم زمان به ويژه زمان در اسطوره، زمان در روايت به اختصار معرفي خواهد شد.

فصل سوم شامل بررسي كلي و تحليلي زمان در تعزيه است كه بطور مبسوط زمان در روايت تعزيه به عنوان يك متن روايي و نيز زمان در نمايش تعزيه به عنوان يك متن اجرايي مورد بررسي دقيق قرار مي گيرد.در فصل پاياني، يعني فصل چهارم، جمع بندي و نتيجه گيري خواهد شد و ارزيابي فرضيه هاي اصلي مورد بحث اين پژوهش خواهد بود.

 

1-2 بیان مسئله

تعزیه(شبیه خوانی) تنها نمایش آیینی و سنتی ایرانی است که دارای متن مکتوب می باشد. نمایشی مبتنی بر امتزاج حکمت شیعی و بینش اساطیری ایرانیان است و به همین سبب در به کارگیری مفاهیمی چون زمان و مکان از قواعدی برآمده از فرهنگ اساطیری تبعیت می کند که تاثیری به سزا در چگونگی روایت قصص و ارجاعات زمانی (به گذشته، حال و آینده) در مجالس آن نهاده است، تجربه ای که برای اصحاب نمایش که در جست و جوی یافتن راه هایی نو برای تصویرنمودن سرگذشت بشر و پیوند او با راز و رمزهای جهان بر اساس میراث کهن نمایشی هستند که می تواند حاوی نکاتی ظریف باشد. نگارنده در این پژوهش خواهد کوشید تا با توجه به شعار محوری تعزیه نامه ها،” کل یوما عاشورا و کل ارضا کربلا” که بر پیوند وقایع با زمان و مکانی ابدی و ازلی تاکید می ورزد مفهوم زمان را در متون تعزیه که به ویژه پس از ساخته شدن تکیه دولت و دوران قاجار؛ این هنر آیینی از تنوع چشمگیری برخوردار شد و از ساختارهای متنوع بهره گرفت مورد مطالعه  قرار دهد که در پیش برد این مطالب بر اساس نظریه میرچاالیاده (تناوب و تکرار دوام حضور: این سه خصیصه زمان حادویی – دینی، متفقا، معنای ناهمگنی زمان تجلی قدرت و زمان تجلی قداست را با دیرند دنیوی، روشن می کنند و نیز آنات  یا ثانیه های تجلی قداست، هر سال تجدید می شوند و از این لحاظ که دیرندی با ساختاری قدسی(اما به هر حال دیرند) به شمار می روند، می توان گفت که پیوستگی و استمرار دارند و به هم متصلند و در طول سال ها و قرون، “زمان” یگانه و واحدی به حساب می آیند. اما این مانع از آن نیست که همان آنات و ثانیه های تجلی قداست، به ظاهر، به هر چندگاه، تکرار شوند، و از ان نظر می توان آن ها را به مثابه “مدخل و دهانه ای” زودگذر و “برق آسا” بر زمان کبیر تصور کرد که به آنات خارق عادت از جادویی – دینی، امکان می دهند تا دیرند دنیوی رخنه کنند. معانی تناوب و تکرار، در اساطیر و فرهنگ عامه، جای شامخی داند. انسان ابتدایی از رهگذر هر عمل آیینی و درنتیجه به واسطه هر کار معنی دار، به زمان اساطیری راه می یابند؛ می توان بهره جست. زیرا می توانشورا نیز جست  به زمان اجرای تناوبی تعزیه در یک زمان تقویمی خاص اشاره کرد و نیز این نگاه اساطیری را می توان در نوع روایت شبیه نویسان از واقعه ی عاشورا  و دیگر داستان های مذهبی  نیز جست و جو کرد.

1-3 پرسش پژوهش

چه ارتباطی میان مفهوم زمان در تعزیه و شعار محوری کل یوما عاشورا و کل ارضا کربلا وجود دارد؟

با توجه به تنوع  مجالس تعزیه و تنوع روایات در آن ارجاعات زمانی در این مجالس به کدامین طرق انجام می پذیرد؟

آمیزش حکمت شیعی و اندیشی اساطیری ایرانیان چه تاثیری بر تبیین مفهوم زمان در مجالس تعزیه داشته است؟

1-4 فرضیه های پژوهش

فرضیه اصلی: تلقی شبیه نویسان از مفهوم زمان مبتنی بر اندیشه اساطیری است.

فرضیه فرعی: در شبیه خوانی ما با زمان اساطیری روبه رو هستیم و به همین سبب اتفاقات در آن همواره از طراوت برخورداند و می توانند در همه زمان ها جاری و ساری باشند.

1-5 اهداف و ارزش پژوهش

ارائه پیشنهاداتی مبتنی بر تجارب پیشین در ادبیات نمایشی ایران زمین برای نمایشنامه نویسان

شناسایی اصول و قواعد حاکم بر مجالس شبیه خوانی در زمینه روایت و ارتباط آن با مفهوم زمان

1-6 سابقه وپیشینه پژوهش

در سابقه و پيشينه اين پژوهش، نمي توان اثري چاپ شده يا پايان نامه اي كه مرتبط با اين موضوع باشد يافت ولي در حيطه تعزيه اولین سندهای مکتوبی که بحث در باب شبیه‌خوانی را باز نموده‌اند مربوط به خارجیانی می‌شود که از دوران صفویه به بعد پا به کشور ما گذاشته‌اند و با برخورد با پدیده‌ی تعزیه، مشاهدات خود را در قالبی مکتوب ثبت کرده‌اند و در خلال آن با شرح جزئیات دقیق مشاهداتشان، گاها تعزیه را به عنوان پدیده‌ای اجتماعی در بستر جامعه‌ی آن زمان بررسی و تحلیل نموده‌اند و بعضا در برخی از نوشته‌ها تعزیه را با تئاتر غربی مقایسه نموده‌اند. اولین سند مشاهده‌ی تعزیه (البته به شیوه‌ی ابتدایی) مربوط به سالامونز و وان‌گخ می‌شود که در سال ۱۷۳۹ در کتابش به ثبت رسیده است. قریب یک قرن بعد یعنی در سال ۱۸۳۰ مقارن با سلطنت فتحعلی‌شاه الکساندر خودتسکو اولین کسی است که دست به جمع‌آوری نسخه‌های تعزیه می‌‌زند و منابع پژوهش تعزیه را فراهم ‌می‌آورد. خوتسکو در ۱۸۵۲ دو مجلس از آنرا در جنگ شهادت و کامل شده‌ی آنرا در مجموعه‌ای با نام ن‍م‍ای‍ش‍ن‍ام‍ه‌ه‍ای‌ ای‍ران‍ی‌ ب‍رگ‍زی‍ده‌‌ی تع‍زی‍ه‌ه‍ا(۱۸۷۸) گردآوری می‌نماید و نسخه‌های اصلی را به کتابخانه‌ی پاریس می‌سپرد. پس از او بسیاری از خارجیان و کمی متاخرتر پژوهشگران ایرانی در این راه گام نهادند

مهدی فروغ شاید اولین ایرانی بود که در سال ۱۳۲۹ موضوع پایان‌نامه‌ی دکتریش در دانشگا کلمبیا را تعزیه انتخاب کرد. فروغ در داستان قربانی دادن حضرت ابراهیم در نسخ تعزیه و میستر( نمایش‌نامه‌های سرگذشت مسیح )را مورد مطالعه تطبیقی قرار داد.

بهرام بیضایی در کتاب همیشه ماندگار نمایش در ایران که در سال۱۳۴۴ تلاش نمود برای اولین بار اطلاعاتی جامع در باب تعزیه جمع‌آوری کند. پرویز ممنون در رساله دکتری خود در رشته‌ی تئاتر دانشگاه وین در سال۱۳۴۶ دوباره تعزیه را مورد مطالعه‌ی آکادمیک قرار داد و سیر تاریخی تعزیه و شیوه‌ی اجرا و بازی تعزیه را بررسی نمود. در سال ۱۳۵۵ همایش بین المللی تعزیه در حاشیه‌ی جشن هنر شیراز به دبیری علمی پیتر چلکوفسکی برگزار گردید که حاصل آن، کتاب مجموعه مقالات تعزیه: آیین و نمایش در ایران بود که توسط چلکوفسکی در سال ۱۳۵۸ به انگلیسی چاپ و در سال ۱۳۶۷ توسط داوود حاتمی به فارسی برگردانده شد. یکی دیگر از پژوهشگرانی که در باب تعزیه دست به تحقیق و بررسی زده، صادق همایونی است که از در سال ۱۳۵۳ با چاپ کتاب تعزیه وتعزیه‌خوانی در این عرصه گام گذاشت و در ادامه توانست این اثر را در سال ۱۳۶۸ به کتاب تعزیه در ایران ارتقا دهد.

عناصری درکتاب درآم‍دی‌ ب‍ر ن‍م‍ای‍ش‌ و ن‍ی‍ای‍ش‌ در ای‍ران(۱۳۶۶)‌ برای پژوهش در موضوع نمایش‌های سنتی و مشخصا تعزیه تلاش دارد متدولوژی پژوهشی ارائه ‌نماید. او در کتاب ت‍ع‍زی‍ه‌: ن‍م‍ای‍ش‌ م‍ص‍ی‍ب‍ت(۱۳۶۵) ‌به معرفی ۳۳ مجلس معروف تعزیه می پردازد و ترجمه کتاب ف‍ه‍رست ت‍وص‍ی‍ف‍ی‌ ن‍م‍ای‍ش‍ن‍ام‍ه‌های‌ م‍ذه‍ب‍ی‌ ای‍ران‍ی(۱۳۶۸) و گردآوری و تصحیح چهل مجلس شبیه‌خوانی در مجموعه‌ای به نام جنگ تعزیه از مدینه، تا مدینه(۱۳۸۱) از دیگر فعالیتهای او در زمینه‌ی تعزیه است. جمشید م‍ل‍ک‌پ‍ور در کتاب ادبیات نمایشی در ایران (۱۳۶۳) به نوعی و در کتاب س‍ی‍ر ت‍ح‍ول‌ م‍ض‍ام‍ی‍ن‌ در ش‍ب‍ی‍ه‌خ‍وان‍ی‌(۱۳۶۶) تلاش نموده است زوایایی از تعزیه بخصوص وجوه نوشتاری، ادبی و دراماتیک آنرا بشکافد. وی در کتاب درام اسلامی: تعزیه (۱۳۸۳)  سعی میکند که تعزیه را به عنوان تنها درام اسلامی به مخاطبین انگلیسی زبان خود معرفی نماید.

پايان نامه هايي كه تعزيه را مورد پژوهش قرار داده شده است مي توان از پايان نامه كنش فهم مخاطب در تعزيه با رويكرد هرمنوتيك، دانشجو: اقدس نيك نفس و استاد راهنما: محمدجواد صافيان دانشگاه هنر اصفهان؛ بررسي نشانه شناسي موسيقي ايراني در نمايش تعزيه، دانشجو: صادق رشيدي و استاد راهنما: فرزان سجودي؛ بررسي تاثيرات شيوه هاي اجرايي تعزيه در تئاتر معاصر ايران، دانشجو: داود زارع و استاد راهنما: سعيدكشن فلاح؛ مفهوم فضا در نمايش هاي سنتي ايراني با تاكيد بر تعزيه و تخت حوضي، دانشجو: مجتبي رفيعي و استاد راهنما: مسعود دلخواه.

1-7 روش تحقیق

پژوهش حاضر كه از نوع تحقيقات نظري به شمار ميرود با روش توصيفي تحليلي انجام گرفت هاست. به عبارتي تمامي داده ها و اطلاعات موجود به روش كتابخانه اي گردآوري و سپس با استدلال هاي قياسي و استقرايي مورد تحليل قرارگرفته اند  .در اين فرايند با استناد به معتبرترين منابع داخلي و خارجي اعماز مقالات، كتب و بعضا ًرساله هاي دانشگاهي با بهره گيري از فيش و يادداشت برداري هاي متعدد، اطلاعات لازم استخراج و در نهايت مورد تحليل و تفسير قرارگرفته اند. از سويی ديگر با بهره گيري از مباني نظري و فرضيه ها، داده هاي موجود تحليل شده اند كه درنهايت نتايج تحليل ها به قوام نظري فرضيه ها و مباني نظري آنها افزوده است. البته قابل ذكر است كه در تحقيقات توصيفي تحقيقي ضرورتي براي فرضيات وجود ندارد، اما با توجه به ساختار و محتواي پژوهش حاضر نگارنده ترجيحاً فرضيات بنياديني را به جاي پيش فرض ها مطرح كرده است.

تعداد صفحه : 110

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :