دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان : بررسی تطبیقی غزل‌های سعدی شیرازی  و غزل‌های كمال خجندی

دانشگاه شیراز 

دانشكده ادبیات و علوم انسانی

 پایان نامه‌ی كارشناسی ارشد در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی

بررسی تطبیقی غزل‌های سعدی شیرازی  و غزل‌های كمال خجندی

 استاد راهنما:

دكتر محمد حسین كرمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

یکی از قالب‌های شعری بسیار مهم در طول تاریخ شعر فارسی برای بیان مضامین مختلف از جمله مضمون‌های عارفانه و عاشقانه قالب شعری، غزل است، که پس از گذراندن دگرگونی‌های بسیار در قرن هفتم به اوج اعتلای خود رسیده است. سعدی یکی از بزرگترین شاعران غزل‌سرای فارسی و بنیان‌گذار مدرسه‌ی بزرگی در غزل‌سرایی در قرن هفتم هجری است که پس از وی شاعران زیادی شاگردان شیوه‌ی غزل‌سرایی وی شدند؛ به ویژه شاعران غزل‌سرای قرن هشتم از جمله حافظ شیرازی، خواجوی کرمانی، عماد فقیه، کمال خجندی و… .از وی تأثیر به سزایی پذیرفتند. از موفق‌ترین شاگردان این مدرسه ، کمال‌الدین مسعود خجندی معروف به «کمال خجندی » و متخلص به «کمال» شاعر و عارف بزرگ قرن هشتم و از معاصران حافظ شیرازی است. در این پژوهش غزل‌های «کمال خجندی» با غزل‌های «سعدی» مقایسه و تطبیق شده‌اند. از اهداف مهم این تحقیق بررسی شیوه‌های تأثیر‌پذیری كمال از سعدی است. و از مهم‌ترین نتایج به دست آمده‌ی این پژوهش این است که تأثیرپذیری‌های کمال خجندی از غزل سعدی در حوزه‌های گوناگون؛ مضامین و محتوا، ساختار کلام، ترکیب‌ها و عبارات، موسیقی کلام، وزن و قافیه و ردیف فراوان است.

یافته‌های این پایان نامه در هفت فصل به شرح زیر فراهم شده است: در فصل اول، به طرح مباحث کلّی تحقیق شامل: مقدمه، اهمیت، هدف، پیشینه و روش تحقیق پرداخته شده است؛ فصل دوم به معرفی کمال‌الدین خجندی اختصاص یافته و براساس منابع معتبر در مورد زندگانی و شرح اوضاع و احوال او سخن به میان آمده است. در فصل سوم به مشترکات موسیقایی (وزن، قافیه و ردیف) در غزل‌های سعدی وکمال خجندی پرداخته شده است. در فصل چهارم و پنجم به مقایسه‌ی مضامین، واژگان، ساختار کلام و ترکیبات و تعابیر سعدی وکمال خجندی پرداخته‌ایم. فصل ششم به بررسی عناصر بدیعی و بیانی مشترک در غزل‌های سعدی و کمال خجندی اختصاص داده شده است و در فصل هفتم نتایج حاصل از این پژوهش فراهم آمده‌است.

كلید واژه‌ها: سعدی، كمال‌خجندی، غزل، شباهت، تأثیر‌پذیری

فهرست مطالب

 عنوان                                                                               صفحه

 فصل اول : مقدمه

1-1-نگاهی گذرا به سیر غزل ………………………………………………………………………………………… 2

1-2-کیفیت غزل كمال خجندی…………………………………………………………………………………….. 4

1-3-ااهمیت و ضرورت تحقیق……………………………………………………………………………………….. 4

1-4-اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………….. 5

1-5-پیشینه‌ی تحقیق………………………………………………………………………………………………………. 5

1-6-سوالات تحقیق………………………………………………………………………………………………………….. 7

1-7-روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 7

فصل دوم: گذری بر احوال شیخ كمال خجندی

2-1- گذری یر احوال كمال خجندی……………………………………………………………………………… 9

2-1-1- كمال الدین خجندی در تذكره‌ها و سایر كتب……………………………………………….. 9

2-1-2- زمان ولادت شیخ كمال خجندی……………………………………………………………………. 10

2-1-3- خانواده و نزدیكان ……………………………………………………………………………………………. 10

2-1-4- دوران زندگانی شیخ كمال خجندی ………………………………………………………………. 10

2-1-5- سال وفات شیخ كمال خجندی………………………………………………………………………. 14

2-1-6- شیوه‌ی طریقت كمال خجندی………………………………………………………………………… 14

2-2- چند ویژگی بارز در شعر كمال خجندی……………………………………………………………… 16

2-2-1- چند ویژگی اجنماعی……………………………………………………………………………………….. 16

2-2-1-1- كمال و مكتب رند و زهد‌ستیزی………………………………………………………………… 16

2-2-1-2- تمثیل و ضرب‌المثل‌ در شعر كمال خجندی…………………………………………….. 19

2-2-1- جایگاه رقیب در شعر در شعر كمال خجندی ………………………………………………. 20

2-2-2- دو صنعت مهم در شعر کمال………………………………………………………………………….. 21

2-2-2-1- كمال و صنعت سؤال و جواب…………………………………………………………………….. 21

عنوان                                                                     صفحه

2-2-2-2- حرفء‌گرایی و آرایش‌های واكی در شعر كمال خجندی………………………….. 22

2-3- تاثیر پذیری شعر كمال از دیگر شاعران و تاثیر گذاری شعر او بر آنها……………… 23

2-3-1- كمال و فردوسی……………………………………………………………………………………………….. 24

2-3-2- كمال و سنایی…………………………………………………………………………………………………… 24

2-3-3- كمال و انوری……………………………………………………………………………………………………. 25

2-3-4- كمال و نظامی…………………………………………………………………………………………………… 26

2-3-5- كمال و مولانا…………………………………………………………………………………………………….. 27

2-3-6- كمال و همام تبریزی……………………………………………………………………………………….. 27

2-3-7- كمال و حسن دهلوی………………………………………………………………………………………. 28

2-3-8– كمال و حافظ………………………………………………………………………………………………….. 28

2-3-9- كمال و شاه نعمت‌اللّه‌ولی………………………………………………………………………………… 29

2-3-10- كمال و جامی…………………………………………………………………………………………………. 32

2-4-كمال و سعدی و شهر شیراز…………………………………………………………………………………. 34

2-5-سخنی چند در مورد سعدی………………………………………………………………………………….. 35

فصل سوم : مشتركات موسیقیایی(وزن و قافیه و ردیف) در غزلیّات سعدی و كمال خجندی

-مشتركات موسیقیایی (وزن و قافیه و ردیف) در غزلیّات سعدی و كمال خجندی……… 38

3-1-وزن، قافیه و ردیف مشترك……………………………………………………………………………………… 42

3-1-1–بحر رمل………………………………………………………………………………………………………………. 43

3-1-2-بحر هزج………………………………………………………………………………………………………………… 54

3-1-3-بحر مضارع…………………………………………………………………………………………………………….. 64

3-1-4-بحر مجتث…………………………………………………………………………………………………………….. 70

3-1-5-بحر رجز…………………………………………………………………………………………………………………. 74

3-1-6-بحر خفیف……………………………………………………………………………………………………………… 77

3-1-7–بحر منسرح ………………………………………………………………………………………………………… 79

3-2-قافیه‌های مشترك……………………………………………………………………………………………………… 81

3-3-ردیف‌های مشترك…………………………………………………………………………………………………….. 89

عنوان                                                                     صفحه

فصل چهارم: مشتركات ساختاری بررسی تركیبات و عبارات مشترك

 در غزل‌های سعدی و كمال خجندی…………………………………………………………………………… 92

تركیبات و عبارات مشترك در غزل‌های سعدی و كمال خجندی…………………………………. 93

4-1-آوردن یك مصراع بدون تغییر یا با اندكی تغییر جزئی………………………………………….. 93

4-1-1- ما نیز یكی باشیم از جمله‌ی قربان‌ها………………………………………………………………… 94

4-1-2- دیده از دیدار خوبان بر‌گرفتن مشكل است……………………………………………………….. 94

4-1-3- روزه‌داران ماه نو بینند و ما ابروی دوست………………………………………………………….. 94

4-1-4- همتی كان به تو مصروف بود قاصر نیست………………………………………………………… 95

4-1-6-جان ندارد هر كه جانانیش نیست……………………………………………………………………….. 96

4-1-6- آفرین خدای بر جانت…………………………………………………………………………………………. 96

4-1-7- خوش می‌روی به نها، تنها فدای جانت……………………………………………………………… 96

4-1-8- با رستم دستان بزند هر كه در‌افتاد……………………………………………………………………. 96

4-1-9- اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد………………………………………………………………………. 97

4-1-10- با كسی گوی كه در دست عنانی دارد……………………………………………………………. 97

4-1-11- طوطی شكر شكست كه صاحب كلام شد……………………………………………………… 97

4-1-12- شادی مكن كه با تو همین ماجرا رود…………………………………………………………….. 98

4-1-13- هر كسی در حرم عشق تو محرم نشود………………………………………………………….. 98

4-1-14-آتشی هست كه دود از سر آن می‌آید……………………………………………………………… 99

4-1-15 شكر از مصر و سعدی از شیراز………………………………………………………………………….. 99

4-1-16-در پای متاركت فشانم………………………………………………………………………………………… 100

4-1-17- بر دیده ی روشنت نشانم…………………………………………………………………………………. 100

4-1-18- غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی………………………………………………………………………… 101

4-1-19-ما بی تو به دل بر نزدیم آب صبوری……………………………………………………………….. 101

4-4-20-چون سنگ‌دلان دل ننهادیم به دوری………………………………………………………………. 102

4-1-22- طوطی خموش به چو و گفتار می‌كنی…………………………………………………………… 102

4-1-23-اینجا شكری هست كه چندین مگسانند………………………………………………………….. 102

4-1-24- اگر مقابله بینم كه تیر می‌آید………………………………………………………………………….. 103

4-1-25- یار در خانه و ما گرد جهان گردیدیم………………………………………………………………. 103

4-1-26- سالك راه و گزین همه حالم نشود………………………………………………………………….. 103

عنوان                                                                     صفحه

4-1-27- مشنو ای دوست كه غیر از تو مرا یاری هست ……………………………………………… 104

4-2–تركیبات و عبارات مشترك در غزل‌های هم‌وزن………………………………………………….. 105

4-2-1- ای كه گفتی………………………………………………………………………………………………………… 105

4-2-2- دوش بی روی تو…………………………………………………………………………………………………. 105

4-2-3- سلسبیل و كافور………………………………………………………………………………………………….. 106

4-2-4- سودای بی‌حاصل…………………………………………………………………………………………………. 106

4-2-5- شمایل موزون، طبع موزون………………………………………………………………………………… 106

4-2-6- قصه دراز كردن……………………………………………………………………………………………………. 107

4-2-7- غمزه‌ی جادوی دوست………………………………………………………………………………………… 107

4-3- تركیبات و تعبیرات مشترك در غزل‌های غیر هم‌وزن…………………………………………. 107

4-3-1- آفت و تأخیر………………………………………………………………………………………………………… 108

4-3-2- از من مپرس- از او بپرس………………………………………………………………………………….. 108

4-3-3- انگشت‌نمایی………………………………………………………………………………………………………… 108

4-3-4- باز آ كه در فراق تو……………………………………………………………………………………………… 109

4-3-5- آتش تیز كردن…………………………………………………………………………………………………….. 109

4-3-6- به كنارافتادن………………………………………………………………………………………………………… 109

4-3-7- پای در گل بودن………………………………………………………………………………………………….. 110

4-3-8- پای در دیده نهادن………………………………………………………………………………………………. 110

4-3-9- پروانه صفت………………………………………………………………………………………………………….. 110

4-3-10- پنجه با ساعد سیمین افكندن…………………………………………………………………………. 110

4-3-11- ترك جان گفتن………………………………………………………………………………………………… 111

4-3-12- جرم از طرف ماست………………………………………………………………………………………….. 111

4-3-13- چشم رضا………………………………………………………………………………………………………….. 111

4-3-14- حلقه در گوش بودن ……………………………………………………………………………………….. 112

4-3-15- دل خون شدن………………………………………………………………………………………………….. 112

4-3-16- دلق مرقع…………………………………………………………………………………………………………… 112

4-3-17- عشق‌بازی آغاز نهادن ………………………………………………………………………………………. 112

4-3-18-عشق و توبه، آبگینه و سنگ…………………………………………………………………………….. 113

4-3-19- گو مباش……………………………………………………………………………………………………………. 113

4-3-20- دور بودن چشم بد از معشوق………………………………………………………………………….. 113

عنوان                                                                     صفحه

4-3-21- ساقیا باده بده……………………………………………………………………………………………………. 113

4-3-22- شب را سحر نبودن…………………………………………………………………………………………… 114

4-3-23- گوی لطافت ربودن……………………………………………………………………………………………. 114

4-3-24- ملامت‌‌گوی بی‌حاصل……………………………………………………………………………………….. 114

4-3-25- مفلس و خیال گنح…………………………………………………………………………………………… 115

4-3-26- نه من و بس………………………………………………………………………………………………………. 115

4-4- عبارت‌های عربی مشترک……………………………………………………………………………….. ………115

4-4-1- اللّه اللّه…………………………………………………………………………………………………………. ……….115

4-4-2- المنته للْه………………………………………………………………………………………………………. …….116

4-4-3- عفاك اللّه …………………………………………………………………………………………………….. ……..116

4-4-4- علی‌ الخصوص…………………………………………………………………………………………………. ..116

4-4-5-علی الصباح………………………………………………………………………………………………………. …117

فصل پنجم: مشتركات محتوایی در غزل‌های سعدی و كمال خنجدی

5-1- مشتركات محتوایی در غزل‌های سعدی و كمال خنجدی………………………………. …119

5-1-1- از دوست به دشمن شكایت نبردن……………………………………………………………….. …120

5-1-2- آزادی عاشق در بند معشوق بودن است …………………………………………………….. …120

5-1-3- ازلی بودن عشق ……………………………………………………………………………………………. …121

5-1-4- آفت به همراه داشتن تأخیر…………………………………………………………………………… 122

5-1-5- با وجود یار از همه عالم فراغ داشتن…………………………………………………………….. 122

5-1-6- بر كنار از بلا حال گرفتار بلا را نمی‌داند…………………………………………………….. …1123

5-1-7- به پایان آمدن دفتر و باقی بودن حكایت……………………………………………………….. 123

5-1-8- بی پروایی عاشق…………………………………………………………………………………………….. …117

5-1-9- بی وفایی معشوق و وفاداری عاشق……………………………………………………………….. ..124

5-1-10- تبدیل شدن خاك عاشق به سبو………………………………………………………………… 124

5-1-11- تسلیم كامل در برابر معشوق………………………………………………………………………. ..125

5-1-12- تقدیر گرایی………………………………………………………………………………………………….. .125

5-1-13- جان افشاندن به پای دوست ………………………………………………………………………. .127

5-1-14- جمال یار نشانه‌ی صنع الهی است……………………………………………………………… .127

5-1-15- چشم دوختن به تیر معشوق …………………………………………………………………….. .128

عنوان                                                                     صفحه

5-1-16- حاجت نبودن به شمع با وجود چهره‌ی یار………………………………………………… 128

5-1-17- حاجت مشاطه نیست روی دلارام را……………………………………………………………. 129

5-1-18-حاصل جهان صحبت یار و در نظر بودن اوست…………………………………………… 129

5-1-19- حقیر بودن دل به عنوان خانه‌ی معشوق……………………………………………………. 130

5-1-20- حقیر بودن جان به عنوان تحفه‌ای برای جانان…………………………………………… 130

5-1-21- خاموش نبودن بلبل در ایام گل…………………………………………………………………… 131

5-1-22- خجلت بردن گل از دیدن رخ یار…………………………………………………………………. 132

5-1-23- خجلت بردن ماه از دیدن روی یار……………………………………………………………….. 132

5-1-24- خراج بر خراب نوشتن………………………………………………………………………………….. 133

5-1-25- خیال یار پیوسته در نظر بودن…………………………………………………………………….. 133

5-1-26- درد یار را درمان دانستن………………………………………………………………………………. 134

5-1-27- دل‌ربایی غمزه……………………………………………………………………………………………….. 134

5-1-28- دوستان به جای بوستان……………………………………………………………………………….. 135

5-1-29- ذره سان بودن عاشق در مقابل خورشید معشوق………………………………………. 136

5-1-30- رنج كشیدن و گنج یافتن…………………………………………………………………………….. 137

5-1-31- رنگ رخساره خبر از حال درون می‌دهد…………………………………………………….. 137

5-1-32- زلف و خال یار را دام و دانه پنداشتن………………………………………………………… 138

5-1-33- زنده شدن مرده با آمدن یار ……………………………………………………………………….. 138

5-1-34- ساختن تصاویر زیبا به وسیله‌ی وصف‌های متعدد ابروی یار ……………………. 139

5-1-35- شهد پنداشتن زهر از دست خوبان ……………………………………………………………. 139

5-1-36- صبر از معشوق نداشتن………………………………………………………………………………… 140

5-1-37- طاقت فراق نداشتن………………………………………………………………………………………. 141

5-1-38- غماز بودن اشك……………………………………………………………………………………………. 141

5-1-39- غنیمت شمردن وقت ………………………………………………………………………………….. 142

5-1-40- فایده‌ی بینایی دیدن یار است……………………………………………………………………… 143

5-1-41- فراوانی اشك…………………………………………………………………………………………………. 143

5-1-42- فتنه‌گری معشوق………………………………………………………………………………………….. 144

5-1-43- قدر روز وصال را دانستن……………………………………………………………………………… 144

5-1-44- كشته‌ی عشق تاوان ندارد…………………………………………………………………………….. 145

5-1-45- كشته‌ی عشق زنده‌ی جاوید………………………………………………………………………… 145

عنوان                                                                     صفحه

5-1-46- گرفتاری دل عاشق در زلف معشوق……………………………………………………………. 146

5-1-47- لازم بودن مال و زر برای وصال……………………………………………………………………. 146

5-1-48- مست رخ ساقی بودن به جای می………………………………………………………………. 147

5-1-49- ملازمت و پیوستگی عاشق بر آستان معشوق تا وقت جان دادن……………… 147

5-1-50- ناچیز بودن دهان معشوق …………………………………………………………………………… 148

5-1-51- نشنیدن پند به خاطر گوش دادن به نوای موسیقی………………………………….. 149

5-1-52- نصیحت نپذیرفتن…………………………………………………………………………………………. 149

5-1-53- نقش رخ یار خط مسخ بر خوبان چین كشد……………………………………………… 150

5-1-54- نظر بازی………………………………………………………………………………………………………… 150

5-1-55- وارد شدن بخت با ورود یار …………………………………………………………………………. 153

5-1-56- یار و صحبت او برتر از بهشت بدین است…………………………………………………… 154

5-2- اختلاف نظر در محتوا………………………………………………………………………………………….. 154ُ

فصل ششم: مشتركات بدیعی و بیانی در غزلیّات سعدی و كمال خجندی

6- مشتركات بدیعی و بیانی در غزلیات سعدی و كمال خجندی………………………………. 160

6-1- صنایع بدیع لفظی………………………………………………………………………………………………… 161

6-1-1-0جناس تام……………………………………………………………………………………………………….. 161

6-1-2-0تكرار ……………………………………………………………………………………………………………….. 163

6-1-3-0موازنه و مماثله………………………………………………………………………………………………… 164

6-2-0صنایع بدیع معنوی ……………………………………………………………………………………………. 164

6-2-1-0تضاد…………………………………………………………………………………………………………………. 164

6-2-2-0ایهام ………………………………………………………………………………………………………………… 166

6-2-3-مراعات النظیر……………………………………………………………………………………………………. 168

6-2-4-تجاهل العارف…………………………………………………………………………………………………….. 169

6-2-5-حس‌آمیزی………………………………………………………………………………………………………… 171

6-2-6- متناقض نمایی………………………………………………………………………………………………….. 172

6-2-7- اغراق…………………………………………………………………………………………………………………. 173

6-2-8-تلمیح…………………………………………………………………………………………………………………. 174

6-3- صنایع بیانی…………………………………………………………………………………………………………… 175

6-3-1- تشبیه ………………………………………………………………………………………………………………. 175

عنوان                                                                     صفحه

6-3-2- تشبیه مركب……………………………………………………………………………………………………. 177

6-3-3- تشبیه مضمر…………………………………………………………………………………………………….. 177

6-3-4- تشبیه تفضیل…………………………………………………………………………………………………… 178

6-3-5- اضافه‌ی تشبیهی………………………………………………………………………………………………. 178

6-3-6- استعاره……………………………………………………………………………………………………………… 180

6-4-7- تمثیل……………………………………………………………………………………………………………….. 181

6-3-8- مجاز………………………………………………………………………………………………………………….. 182

6-3-9- كنایه ………………………………………………………………………………………………………………… 184

فصل هفتم : نتیجه گیری

نتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………………………………………. 187

پیشنهادها ……………………………………………………………………………………………………………………….. 190

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………….. 191

 مقدمه

یكی از مهم‌ترین قالب‌های شعری در طول دوره‌های پرمایه‌ی ادب فارسی برای بیان مفاهیم غنایی و عرفانی قالب شعری غزل است.«غزل فارسی در اوایل سده‌ی چهارم هجری شكل گرفت؛ در ابتدا ساده و در وصف موضوعی تغزلی بود در قرن ششم دست‌خوش تطور شد این دوره‌ی رونق غزل و تبدیل آن به مهم‌ترین سیاق شعر غنایی بود.» (عبادیان، 1372: 77) با روی كار آمدن سلجوقیان در دهه‌ی سوم قرن پنجم و سقوط غزنویان، كم كم از رونق قصیده كاسته شد.«بی‌توجهی شاهان سلجوقی در اوایل كار به شاعران (نسبت به دوره‌ی غزنوی) باعث شد كه شاعران كم و بیش هم به غزل توجه كنند یعنی به جای مدح ممدوح به مدح معشوق و به جای توصیف طبیعت به بیان عواطف و احساسات خود بپردازند.»(شمیسا،1382: 210) غزل فارسی در قرن ششم و با ظهور سنایی غزنوی شكل و مسیر مستقلی پیدا كرد. سنایی نخستین  شاعری بود، که سرودن غزل را به‌صورت جدّی آغاز كرد از این‌رو غزل‌های او در سیر تحول غزل فارسی نقشی پررنگ و بنیادین دارند و شاعران بزرگی چون عطّار و مولانا از پیروان شیوه‌ی غزل‌سرایی او هستند.

 1-1- نگاهی گذرا به سیر غزل

 همان‌گونه كه گفتیم سنایی نخستین كسی است، كه در قرن ششم سرایش غزل را به‌طور جدّی آغاز كرد غزل‌های او دو مسیر در سیر تكامل غزل ایجاد كرد كه هر كدام سیر جداگانه‌ای داشتند و بعد از او در قرن هفتم و هشتم به كمال رسیدند.

غزلیّات او كلاً دو نوع است یك دسته همان رنگ و بوی تغزل را دارد و همان است كه بعداً در سیر تكاملی از طریق اشعار انوری و جمال و كمال و در سعدی به اوج خود می‌رسد و دسته‌ی دیگر اشعاری است اخلاقی یا به اصطلاح عارفانه كه بعد در سیر تكاملی خود از طریق اشعار خاقانی و نظامی و عطّار در مولوی به اوج می‌رسد. (شمیسا، 1382: 211)

 سیر تكاملی غزل عاشقانه با ظهور شاعر شیرین سخن و بلندآوازه- سعدی شیرازی -به اوج كمال خود ‌رسید. در غزل‌های او عشق و دلدادگی به بهترین نحو نموده شده است و در آن دریایی از احساسات پاك و عشق ناب و ستایش زیبایی موج می‌زند، دریایی كه از روحی لطیف، حساس و عاشق سرچشمه می‌گیرد. هرچه هست عشق و ستایش جمال است. سخنانش را سهل و ممتنع گفته‌اند چرا كه در عین سادگی تقلیدناپذیرند. غزل سعدی نمونه‌ی تمام عیار غزل فارسی است.

غزل سعدی كیفیت‌های هنری اصیل و زنده‌ای دارد كه سیر غزل در طی دویست و اندی سال بدان دست یافته بود. این غزل خاص تركیب سادگی و روانی و یك‌دستی با پختگی و غنای اندیشه است؛ احساس و عشقی كه در آن توصیف می‌شود احساس و عشقی است كه با تار و پود خصیصه‌های نوع انسان آمیخته شده است. زیبایی توصیف شده در غزل سعدی، زیبایی آرمانی است كه خصوصیت انسانی فراگیر دارد؛ این عشق و زیبایی مبشر دوستی و آرمان‌خواهی انسان اجتماعی و در عین حال فردیّت یافته‌ی ایرانی است. (عبادیان، 1372: 81- 82)

سعدی مدرسه‌ی بزرگی در غزل‌سرایی فارسی بنیان نهاد كه شاعران زیادی پس از وی شاگردان این مدرسه شدند. شاعرانی چون: مجد همگر، همام تبریزی، امیرخسرو دهلوی، خواجوی ‌كرمانی، كمال‌الدین خجندی و….از شاگردان این مدرسه به شمار می‌آیند. در میان این شاعران كمال‌الدین مسعود خجندی -شاعر و عارف بزرگ قرن هشتم- هنوز آن‌گونه كه شایسته است شناخته نشده است. گویی با وجود خورشیدهای تابانی چون حافظ و سعدی منجمان آسمان شعر و ادب فارسی از شناخت ستارگان درخشانی هم‌چون كمال در آسمان شعر و ادب قرن‌های هفتم و هشتم كه یكی از مهم‌ترین و درخشان‌ترین دوره‌های شعر و ادب ‌فارسی است، غافل مانده‌اند و چهره‌های این شاعران بزرگ در پشت ابرهای كم‌توجهی پنهان مانده است. این شاعر غزل‌سرا در غزل‌های خود كه تعداد آن به هزار غزل می‌رسد بیش از همه تحت تأثیر سعدی است. «هیچ یک از شعرای گذشته در تکوین هنر غزل‌سرایی کمال خجندی مانند سعدی مؤثر نبوده‌اند. غزل کمال از جهات گوناگون با غزل سعدی پیوستگی راست، کارساز و شناختنی دارد.» (مؤید شیرازی ،1375: 267)

 1-2- كیفیت غزل كمال خجندی

 كمال در دایره‌ی سیر غزل فارسی از جمله شاعران گروه تلفیق به شمار می‌آید. غزل‌های او آمیزه‌ای از عشق و عرفان است. در غزل او تشبیهات و تصاویر زیبا، استعاره‌های بدیع، ایهام‌های پرجاذبه و تمثیل‌های جذابی وجود دارد و در عین حال زبانش ساده است و سادگی غزل سعدی را به یاد می‌آورد بخصوص كه وی بیش از همه تحت تأثیر سعدی است و گاه حتی عین عبارت‌های سعدی را در شعر خود به كار می‌برد.

كمال دوام‌دهنده‌ی سبك سهل و ممتنع است. سخن‌های شیرین، عبارت‌های ریخته، تعبیرهای خلقی، الفاظ زیبا، كلمه‌های متناسب، تشبیه و استعاره‌های نادر، تجنیس و مبالغه‌های دلفریب، ضرب‌المثل و مقال و تعبیرهای شیره‌دار مردمی را چنان ماهرانه به كار می‌برد كه شعر او را در نهایت نمكین و خوش‌آهنگ می‌گرداند. (افصح زاده، 1375: 131)

 افصح‌زاده همچنین لطف سخن، عمق معنی، دقت در مضمون آفرینی و خوش‌آهنگی را از خصوصیت‌های عمده‌ی شعر كمال برمی‌شمرد. (همان، 85)

سید محمد حسینی در مقاله‌ای با عنوان «تلمیح و ایهام در شعر كمال خجندی» ضمن اشاره به حجم بالای غزل‌های كمال، محتوا و بار هنری این غزل‌ها را در مقایسه با غزل‌های سعدی، حافظ و مولانا چندان نغز و گرانبار نمی‌داند امّا، معتقد است در دیوان كمال غزل‌هایی یافت می‌شود، كه برخی از ابیات آن‌ها بسیار زیبا و دل‌انگیز است. (حسینی،1377: 65)

 1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

 از آن‌جا كه هركدام از شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان بسان حلقه‌های یك زنجیر به شمار می‌آیند و پژوهش روی آثار همه‌ی ‌آن‌ها از لحاظ سبك‌شناسی، تاریخ ادبیات و تحول شعر فارسی ضروری می‌نماید، نوآوری این تحقیق از آن جهت است كه شعر شاعرانی چون كمال خجندی را باید در مقایسه با شاعران دیگر خصوصاً شاعری چون سعدی كه در اوج قلّه‌ی رفیع ادب فارسی قرار دارد، سنجید تا جایگاه شاعری و ارزشمندی شعر او تبیین و تعیین گردد.

1-4- اهداف تحقیق

 – بررسی میزان تأثیرپذیری كمال از سعدی

– بررسی مضامین وام گرفته‌ی كمال از سعدی

– بررسی جایگاه شعری كمال خجندی در میان شاعران غزل‌سرای دیگر

– بررسی شیوه‌های تأثیرپذیری كمال از سعدی

 1-5- پیشینه‌ی تحقیق

 تحقیقاتی كه تاكنون در حوزه‌ی اشعار این دو شاعر صورت گرفته به‌طور كامل با موضوع این پایان‌نامه مطابقت ندارد در تحقیقاتی كه پیش از این در زمینه‌ی این موضوع انجام پذیرفته و شرح آن‌ها ذكر خواهد شد به بررسی شعر یكی از شاعران مورد بحث و یا مقایسه‌ی شعر آن شاعر با شعر شاعران دیگر پرداخته شده است و یا تحقیقاتی به‌صورت مختصر انجام شده و گسترش و شرح بیشتری را می‌طلبد كه خلاصه‌ای از آن‌ها آورده شده است.

– بهرامی، جواد، (1391). «بررسی صنایع معنوی بدیع در غزل‌های كمال خجندی»

در این پایان‌نامه آرایه‌های معنوی بدیع از قبیل تشبیه، تناسب، ایهام، ترتیب كلام و تحلیل و توجیه و خاتمه در دیوان کمال خجندی مورد بررسی قرار گرفته است و برای هر كدام از این آرایه‌ها نمونه‌های زیبایی از اشعار كمال خجندی بیان گردیده است.

– جواهری، حسین. (1373). «شرح لغات و تركیبات دیوان كمال خجندی»

در این پایان‌نامه نویسنده به شرح لغات و تركیبات دشوار غزلیّات كمال خجندی پرداخته است و هدف این پایان‌نامه آسان تمودن درك مفاهیم دشوار غزلیّات این شاعر به وسیله‌ی شرح لغات و اصلاحات بوده است.

زمانی، مرضیه، (1390). «بررسی تطبیقی صد غزل سعدی شیرازی با صد غزل خواجوی‌ كرمانی»

هدف این پایان‌نامه بررسی مشابهات موجود میان صد غزل سعدی و صد غزل خواجوی كرمانی بوده است.و در طی آن میزان تأثیر‌پذیری غزل خواجو از غزل سعدی مشخص گردیده است.

-. صدری‌نیا، باقر، (1378). «سیمای كمال در آینه‌ی تذكره‌ها»

در این مقاله نویسنده به تحلیل نظریه‌های مختلف تذکره‌نویسان در مورد زندگانی و احوال کمال پرداخته و سعی کرده صحیح‌ترین نظرها را به وسیله‌ی استدلال‌های قوی شناسایی کند و نشان دهد..

– معدن‌كن، معصومه، (1376). «ویژگیهای ممتاز شعر كمال خجندی»

در این مقاله نویسنده به بررسی محتوایی غزل‌های كمال خجندی پرداخته و غزل‌های این شاعر را از لحاظ محتوایی به چهار گونه‌ی مححقانه، حكمی، عاشقانه و رندانه تقسیم كرده است. و ویژگی‌هایی چون: تازگی، نوآوری، آوردن حسن مطلع، وصف زیبایی طبیعت و تشبیه را از عوامل ممتاز بودن شعر كمال خجندی برشمرده است.

– موسوی، میر نعمت‌الله، (1376). «نگاهی به زمان و شعر كمال خجندی»

در این مقاله نویسنده به بررسی اوضاع دوران حیات كمال خجندی پرداخته است و تأثیر عوامل اجتماعی و حوادثی كه در دوران شاعر اتفاق افتاده را در شعر كمال بررسی و نمایان كرده است.

– مؤید شیرازی، جعفر، (1375). «پیوندهای هنری كمال خجندی و سعدی شیرازی»

در این مقاله كه در قالب یك سخنرانی در مجمع بزرگداشت كمال خجندی آذرماه 1375 در تبریز ارائه شده است، به‌صورت مختصر به بررسی سیصد غزل از دیوان كمال خجندی پرداخته شده است. نویسنده سعی كرده است تا به‌صورت كلی و مختصر پیوند این دو شاعر را مطرح كند و با آوردن نمونه‌هایی از شعر هر دو شاعر این پیوند را به اثبات برساند.

تعداد صفحه :212

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

  *