متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :رشته مذاهب اسلامی

عنوان : اندیشه‌ها و گرایش های اعتزالی نوین در اهل سنت

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشکده مذاهب

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد رشته مذاهب اسلامی

 

عنوان:

اندیشه‌ها و گرایش های اعتزالی نوین در اهل سنت

استاد راهنما :

حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر سید حسن اسلامی

استاد مشاور :

حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر حمیدرضا شریعتمداری

آذرماه  1388

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

کلیات…. 1

ضرورت تحقیق‌: 2

فرضیه تحقیق‌: 4

دامنه تحقیق‌: 4

پیشینه تحقیق‌: 5

روش تحقیق‌: 6

دشواری‌ها‌: 9

سپاسگزاری‌: 10

پیدایش و شکل‌گیری معتزله. 12

اصول عقيدتي معتزله. 15

اصول خمسه. 16

صاحب نظران و چهره های شاخص مکتب معتزله. 18

واصل بن عطا. 18

ابوهذیل علاف…. 19

ابراهیم نظام. 20

ابو علی جبایی… 21

قاضی عبدالجبار. 21

انشعابات فرقه‌ای معتزله. 23

نقش معتزله در تفکر اسلامی…24

علل ضعف و انحطاط معتزله. 29

عوامل تأثير گذار بر شکل‌گیری تفكر اعتزالی… 35

1 – عوامل داخلي… 36

2 – عوامل خارجي… 38

عوامل تأثير گذار بر شکل‌گیری تفكر اعتزالی نوین… 43

مقایسه عوامل شکل‌گیری معتزله قدیم و معتزله جدید‌: 49

آغاز تحقیقات درباره معتزله. 53

اعتزال نوین در جهان عرب…. 55

اعتزال نوین در شبه قاره هند.. 57

کتاب «المعتزلة بين القديم و الحديث». 64

کتاب «العصریون معتزلة الیوم». 69

کتاب «موسوعة الرد على المذاهب الفكرية المعاصرة». 73

کتاب «الاتجاهات العقلانیة الحدیثة». 76

دروس«شيخ سلمان العودة». 94

دروس شيخ صالح بن حميد.. 95

یک استفتاء و یک فتوا 97

انکار اعتزال نوین… 99

فضل‌الرحمان.. 115

محمد عابد الجابری… 119

نصر حامد ابو زید.. 123

محمد ارکون.. 125

حسن حنفی… 129

الف ـ سطح علمي و تخصصي..129

ب ـ سطح فرهنگي.. 130

ج ـ سطح عمومي و نوشته‌ها براي مردم. 130

طه حسین… 132

امين الخولي… 135

محمد احمد خلف الله… 136

ارزیابی و نتیجه‌گیری… 139

روش‌شناسي كلام معتزلي… 139

عقل‌گرایی در معتزله. 142

د‌‌ين د‌‌ر نگاه معتزله. 144

نتیجه‌گیری… 146

منابع فارسی‌: 152

منابع عربی‌: 154

منابع انگلیسی‌: 159

پیوست‌ها: 160

چکیده

در این پایان نامه سعی بر این است با تکیه بر آنچه در مورد تاریخ معتزله‌، بسترهای شکل‌گیری اندیشه اعتزال و عوامل موثر بر حیات فکری معتزله کلاسیک که شامل عوامل داخلی و خارجی است‌، می‌دانیم و نیز با بازخوانی افکار مهم ایشان ؛‌ شرایط سیاسی‌، اجتماعی جهان اسلام (اهل سنت) را در ابتدای قرن نوزدهم میلادی و اندیشه‌های متفکران معاصر اهل سنت و نیز افکار اصلاح طلبانی که کلید حل مشکلات مسلمانان را اصلاحات دینی می‌دانند، از نظر بگذرانیم تا دریابیم که آیا تفکرات این گروه از روشنفکران و متفکران اهل سنت‌، خاستگاهی اعتزالی دارند یا خیر؟ و اگر این تفکرات خاستگاه اعتزالی دارند‌، تاثیرپذیری این افکار و اندیشه‌ها از آموزه‌های اعتزالی به چه میزان است ؟ در مرحله بعد به این مساله می‌پردازیم که آیا می‌توان جریانی فکری را در جهان اهل سنت پی‌گیری نمود که واقعا وامدار عقاید معتزله باشند و در یک کلام آیا می توان گروهی از روشنفکران اهل سنت را یافت که بتوان عنوان نومعتزلیان معاصر را بر آن‌ها اطلاق نمود ؟ در واقع رساله حاضر به دنبال این است تا با مطالعه و ذکر نمونه‌هایی از افکار و اندیشه‌های افرادی چون شیخ محمد عبده‌، فضل‌الرحمان‌، محمد عابد الجابری‌، امین الخولی‌، نصر حامد ابو زید‌، محمد ارکون، حسن حنفی و دیگر اندیشمندان و متفکران معاصر اهل سنت‌، این نظریه را که گروهی از روشنفکران عرب در صدد تجدید حیات تفکر اعتزالی در جامعه اسلامی هستند را مورد بررسی قرار داده و چه بسا تایید کند و یا حداقل این مطلب را بیان کند که اگر چه احیای تمام زوایای تفکر اعتزالی هدف این گروه نیست‌، ولی تلاش آن‌ها برای احیای گرایش‌های عقلی و نگاه تأویلی به قرآن و نقد سنت‌های مخالف عقل و نیز اعتقاد به اختیار انسان کاملا با رویکرد اصلی معتزله همسو و همخوان است؛ پس می‌توان ادعا نمود که جریان نومعتزله در حال سر بر آوردن از میان مباحث علمی می باشند‌، هر چند صاحبان این افکار‌، از پذیرش عنوان اعتزال‌، سر باز می‌زنند.

واژگان کلیدی: اعتزال‌،‌ نومعتزلیان‌، عقل‌گرایی‌، اصلاح طلبی.

کلیات

تفكر اعتزالي بنا به اذعان بسياري از پژوهشگران و انديشمندان تاثير زیادی در تاريخ تفكر اسلامي داشته است. بسیاری از محققان‌، اعتزاليون را بنيانگذارن علم كلام مي دانند. برخی‌، انديشه‌های ايشان را موثرترين تفكر جهت دفاع از پايه‌هاي اسلام دانسته‌، از آن ستايش مي‌نمايند. انديشه اعتزال زماني شكل گرفت كه جامعه اسلامي در تار و پود جبرگرايي اسير شده بود و اعتقاد به قضا و قدر حتمي الهي كه توسط حكومت امويان ترويج مي‌شد راه خردورزي و عقل گرايي را بر مسلمانان بسته بود و تمام انرژي و پتانسيل عالمان ديني صرف قرائت و تفسير قرآن آن هم با تكيه بر آراي صحابه كبار مي‌گشت.

در چنين فضاي بسته سياسي‌، ‌اجتماعي و فرهنگي كه تمام راه ها را بر مسلمانان بسته بود و براي ايشان فقط راه اطاعت و بندگي خلفاي اموي را گشوده بود و بسیاری از علما و فقهای آن زمان اطاعت از خليفه را كه جانشين پيامبر خوانده مي‌شد‌، مانند اطاعت از شخص رسول اكرم معرفي مي‌نمودند معتزله پا به عرصه وجود نهاد و روحی تازه در کالبد جامعه اسلامي دميد‌، هم از جهت ايجاد افكار نو و معرفي آن‌ها به مسلمانان و هم از راه به چالش كشيدن آموزه‌هايي كه تا آن روزگار جزو مسلمات ديني شمرده مي‌شد و كسي را ياراي مقابله با آن‌ها نبود.

معتزليان با تكيه بر تعقل كه قرآن بارها و بارها بر آن تاكيد نموده و متفكران و انديشمندان را برتر از جاهلان و مقلدان معرفي نموده و نيز با بهره گرفتن از روش‌هاي فلسفي و منطقي يونانيان به مقابله با جبرگرايي افراطي حاكم بر جامعه آن روز پرداختند و اركان اين انديشه انحرافي را كه توسط حاكمان اموي پايه‌ريزي و تثبيت شده بود به لرزه درآوردند.

برخی از ايشان با ترجمه آثار مختلف علمي و فلسفي فرهنگ‌هاي يوناني و ايراني توانستند‌، دانشمندان مسلمان را با اين افكار و انديشه‌ها آشنا كنند و علاوه بر آشنايي با روش‌هاي جدل و مناظره و نيز انديشه‌هاي الاهياتي اين فرهنگ‌هاي كهن توانستند از اين افكار و روش‌هاي اثبات آن‌ها جهت مقابله با افكار الحادي و شرك آلود ملت‌هايي كه به تازگي به قلمرو حكومت اسلام وارد مي‌شدند استفاده نموده و در برابر سيل عظيم مشكلات عقيدتي و شبهاتي كه از سوي آنان بيان مي‌شد مقاومت نموده و از عقايد و معارف اسلامي دفاع كنند. معتزليان در طول عمر نسبتا كوتاه خود‌، در حالي كه زير ضربات شديد مخالفان خود بودند و از سوي برخی فقها به ارتداد و كفر ايشان حكم داده مي‌شد و از سوي حكومت‌هاي وقت نيز (جز برخي زمان‌هاي كوتاه) زير شديدترين فشارها بودند در عرصه فرهنگ و انديشه اسلامي توانستند خدمات ارزنده‌اي به تفكر اسلامي ارائه دهند و راه را جهت پویایی آن هموار سازند.

تعداد صفحه : 171

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :