دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته در رشته بیابان­زدایی

عنوان:اثرات اقتصادی- اجتماعی پروژه بین¬المللی منارید بر شاخص زیست -محیطی بیابان¬زدایی(مطالعه موردی هامون¬شهر- سیستان)

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

 

دانشکده آب و خاک

گروه مرتع و آبخیزداری

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته بیابان­زدایی

اثرات اقتصادی- اجتماعی پروژه بین­المللی منارید بر شاخص زیست ­محیطی بیابان­زدایی

(مطالعه موردی: هامون­شهر- سیستان)

استاد راهنما :

دکتر بهزاد صاحب­زاده

استاد مشاور :

مهندس حسین سرگزی

آبان 93

 

 

 

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چكيده

پروژه بین­المللی منارید، اولین پروژه چند زمینه­ای است که بدنبال استقرار مشارکت و انسجام سازمانی در سه سطح مردم، سازمان­های دولتی و سازمان­های غیر دولتی به منظور مدیریت پایدار سرزمین با تأکید بر مدیریت پایدار منابع طبیعی آغاز به فعالیت نموده است و علی­رغم مشکلات عدیده­ای که بر سرِ اجرای آن وجود دارد، با مؤفقیت در منطقه در حال اجرا است. با توجه به لزوم آگاهی دقیق از بازده و تطابق پروژه با شرایط منطقه­ای، ارزیابی عملکرد پروژه و آثار زیست محیطی آن و نگرش اهالی منطقه در زمینه آثار این پروژه، این تحقیق با هدف بررسی اثرات اقتصادی- اجتماعی پروژه بین­المللی منارید بر شاخص زیست­محیطی بیابان­زدایی، از دیدگاه ساکنان روستاهای پایلوت در سایت هامون­شهر سیستان انجام شد. چهار روستای پایلوت در پروژه به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند و حجم نمونه با بهره گرفتن از فرمول Best survey software، 147 ( و برای دقت بیشتر 150) خانوار به شيوه نمونه­گيري تصادفي ساده انتخاب شدند. اطلاعات بدست آمده از طريق نرم افزار آماري SPSS ، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتایج آثار زیست­محیطی پروژه از طریق آزمون­های تفاوت میانگین T و Anova در سطح آزمون 5%، برای تمامی پارامترها به جز وضعیت مسکن، مثبت و معنی­دار بدست آمد. تأثیر اجرای پروژه از طریق آزمون معنی­دار chi- square در سطح اطمینان 99% برای شاخص ­معیشت و درآمد تحت متغیّر اقتصادی در سطح کم و شاخص­های اشتغال و سرمایه­گذاری در سطح متوسط، شاخص بهداشت و امکانات رفاهی تحت متغیّر اجتماعی در سطح زیاد، سواد و آموزش، مهاجرت و مشارکت در سطح متوسط، معنی­دار شد. همچنین شاخص بیابان­زدایی تحت متغیّر زیست­محیطی در سطح متوسط معنی­دار بدست آمد. اثرات اقتصادی- اجتماعی پروژه بر شاخص بیابان­زدایی منطقه به روش آزمون همبستگی پیرسون مورد آزمون قرار گرفت و نتایج ماتریس همبستگی برای شاخص­های اشتغال، سرمایه­گذاری، معیشت و درآمد، سواد و آموزش و مشارکت ارتباط مثبت و معنی­دار در سطح آزمون 1%، مثبت و معنی­دار برای شاخص بهداشت و امکانات رفاهی در سطح آزمون 5% و معکوس و معنی­دار برای شاخص مهاجرت در سطح آزمون 1% را نشان داد. نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه نشان می­دهد شاخص­های سرمایه­گذاری، سواد و آموزش و معیشت و درآمد به ترتیب بیشترین تأثیر را بر متغیّر وابسته یعنی بیابان­زدایی در منطقه داشته است. نتایج این تحقیق مؤثر بودن عوامل اقتصادي و اجتماعی را بر میزان مشارکت ساکنان و مؤفقیت طرح­های زیست­محیطی کاملاً روشن می­سازد، لذا مطالعه و توجه به مسائل اقتصادي و اجتماعی ساکنان در جهت احیاء و توسعه منابع طبیعی منطقه کاملاً ضروري می­باشد.

کلمات کلیدی: توسعه پایدار، منارید، مقابله با بیابان ( بیابان­زدایی)، مشارکت مردمی، هامون­شهر.

فهرست مطالب

عنوان ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه

فصل اول: مقدّمه و کلیّات

1-1- مقدّمه 2

2-1- بیان مسئله 3

3-1- اهمیّت وضرورت انجام پژوهش 7

4-1- اهداف پژوهش 10

5-1- سؤالات پژوهش 10

6-1- فرضیات پژوهش 11

7-1- معرفی پروژه بین­المللی منارید 11

8-1- چارچوب نظری پژوهش 13

1-8-1- مفاهیم مشارکت 13

2-8-1- تاریخچه مشارکت 14

3-8-1- ارزشیابی مشاركتی روستایی (PRA) 14

1-3-8-1- توانمندسازی 15

2-3-8-1- تغییر جهت 15

3-3-8-1- محلّی کردن 15

4-3-8-1- احساس لذت و شادمانی از ارزشیابی 15

5-3-8-1- جامعیت 16

4-8-1- انواع مشارکت 23

1-4-8-1- مشارکت تحمیل شده 16

2-4-8-1- مشارکت ابزاری 16

3-4-8-1- مشارکت توسعه­ای 16

5-8-1- نظریه­های مشارکت 17

1-5-8-1- نظریه مهاتما گاندی 17

2-5-8-1- نظریه ژلیوس نیرره 17

3-5-8-1- نظریه عبید الله خان 17

4-5-8-1- نظریه ویتز 18

5-5-8-1- نظریه فریدمن و ویوور 18

6-5-8-1- نظریه کاردل انگیز (شارل فوریه) 18

9-1- مدیریت مشارکتی 18

10-1- ضرورت مشارکت در توسعه پایدار روستایی 19

11-1- نقش مشارکت مردمی در توسعه پایدار روستایی 20

12-1- مشارکت جوامع محلّی در مدیریت پایدار منابع طبیعی و کشاورزی 20

13-1- تعاریف واژه­ها و متغیرها 21

1-13-1- مفهوم توسعه 21

2-13-1- توسعه اقتصادی 21

3-13-1- توسعه اجتماعی 22

4-13-1- مفهوم پروژه 22

5-13-1- مسائل زیست­محیطی 22

6-13-1- شاخص­های زیست­محیطی 22

7-13-1- بیابان­زایی 23

8-13-1- بیابان­زدایی 23

9-13-1- مدیریت مشارکتی در منابع طبیعی 23

10-13-1- طرح­های مدیریت منابع طبیعی 24

11-13-1- مفهوم انسجام سازمانی 24

12-13-1- صندوق تسهیلات محیط زیست جهانی (GEF) 24

13-13-1- برنامه عمران سازمان ملل متحد(UNDP) 25

 

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

1-2- پژوهش­های انجام گرفته در داخل کشور 27

2-2- پژوهش­های انجام گرفته در خارج از کشور 31

 

فصل سوم: مواد و روش­ها

پیش درآمد 35

1-3- مروری بر جغرافیای منطقه مورد مطالعه 35

1-1-3- روستای کیخا 37

1-1-1-3- وضعیت اقتصادی روستای كيخا 37

2-1-1-3- وضعیت اجتماعی روستای كيخا 37

2-1-3- روستای بلند 38

1-2-1-3- وضعیت اقتصادی روستای بلند 38

2-2-1-3- وضعیت اجتماعی روستای بلند 38

3-1-3- روستای پودینه 38

1-3-1-3- وضعیت اقتصادی روستای پودینه 38

2-3-1-3- وضعیت اجتماعی روستای پودینه 39

4-1-3- روستای سنچولی 39

1-4-1-3- وضعیت اقتصادی روستای سنچولی 39

2-4-1-3- وضعیت اجتماعی روستای سنچولی 40

2-3- روش تحقیق 40

1-2-3- نوع مطالعه و روش اجرا 40

2-2-3- جامعه آماری 40

3-2-3- شیوه­ی نمونه­گیری 41

4-2-3- ابزار تحقیق و روش تجزیه و تحلیل 42

5-2-3- بررسی متغیّرها و شاخص­های مورد پژوهش 43

6-2-3- تعیین روایی و پایایی پژوهش 45

 

فصل چهارم: نتایج وبحث

پیش درآمد 48

1-4- آمارتوصیفی 49

1-1-4- جنسیت پاسخگویان ساکن روستاهای پایلوت 49

2-1-4- روستای محل سکونت پاسخگویان 50

3-1-4- تحصیلات پاسخگویان 51

4-1-4- وضعیت شغلی 52

5-1-4- سابقه سکونت 53

6-1-4- زمین زراعی 54

7-1-4- اراضی زیر کشت 55

8-1-4- اراضی زیرکشت به کمک پروژه 56

9-1-4- درآمد کشاورزی 57

10-1-4- وضعیت مسکن 58

11-1-4- فعالیت­های اقتصادی موردعلاقه 59

12-1-4- فعالیت­های زیست­محیطی موردعلاقه 60

2-4- تحلیل استنباطی 61

1-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس جنسیت 61

2-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس روستا 62

3-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس سطح تحصیلات ساکنان 63

4-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس شغل سرپرست 64

5-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس سابقه سکونت 65

6-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس میزان اراضی 66

7-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس میزان اراضی زیرکشت 67

8-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس درآمد کشاورزی 68

9-2-4- آثار زیست­محیطی پروژه منارید براساس وضعیت مسکن 69

3-4- تأثیر اجرای پروژه بر متغیّرهای اقتصادی و اجتماعی 70

1-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص اشتغال 70

2-3-4- تأثیراجرای پروژه بر شاخص سرمایه­گذاری 72

3-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص معیشت و درآمد 73

4-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص سواد و آموزش 75

5-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص مهاجرت 76

6-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص بهداشت و امکانات رفاهی 78

7-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص مشارکت 80

8-3-4- تأثیر اجرای پروژه بر شاخص بیابان­زایی 83

4-4- آزمون­های همبستگی 84

1-4-4- ارتباط اشتغال با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 84

2-4-4- ارتباط سرمایه­گذاری با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 84

3-4-4- ارتباط معیشت و درآمد با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 85

4-4-4- ارتباط سواد و آموزش با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 86

5-4-4- ارتباط مهاجرت با آثار زیست محیطی پروژه منارید 86

6-4-4- ارتباط بهداشت و امکانات رفاهی با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 87

7-4-4- ارتباط مشارکت با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 88

5-4- تحلیل رگرسیون عوامل اقتصادی و اجتماعی پروژه منارید بر شاخص بیابان­زدایی 89

6-4- نتیجه­گیری کلی 91

7-4- محدویت­های پژوهش 92

8-4- پیشنهادات 93

 

منابع و مآخذ 96

ضمائم 103

Abstract 110

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان ……………………………………………………………………………………………………………………………. صفحه

جدول 1-3- تعداد جمعیت و نمونه آماری چهار روستای پایلوت پروژه منارید 41

جدول 2-3- گویه­ها و شاخص­های متغیّر اقتصادی 43

جدول 3-3- گویه­ها و شاخص­های متغیّر اجتماعی 44

جدول 4-3- گویه­ها و شاخص­های متغیّر زیست­محیطی 45

جدول 5-3- ضریب آلفای کرونباخ شاخص­های مورد مطالعه.. 46

جدول 1-4- توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب جنسیت 49

جدول 2-4- توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب روستای محل سکونت 50

جدول 3-4- توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب سطح تحصیلات 51

جدول 4-4- توزیع فراوانی شغل سرپرستان خانوار در روستاهای پایلوت 52

جدول 5-4- توزیع فراوانی سابقه سکونت پاسخگویان در روستاهای پایلوت 53

جدول 6-4- توزیع فراوانی میزان اراضی زراعی پاسخگویان در روستاهای پایلوت 54

جدول 7-4- توزیع فراوانی اراضی زیرکشت در روستاهای پایلوت 55

جدول 8-4- توزیع فراوانی اراضی زیرکشت به کمک پروژه در روستاهای پایلوت 56

جدول 9-4- توزیع فراوانی درآمد کشاورزی پاسخگویان در روستاهای پایلوت 57

جدول 10-4- توزیع فراوانی وضعیت مسکن پاسخگویان در روستاهای پایلوت 58

جدول 11-4- توزیع فراوانی فعالیت­های اقتصادی مورد علاقه پاسخگویان در روستاهای پایلوت 59

جدول 12-4- توزیع فراوانی فعالیت­های زیست­محیطی موردعلاقه پاسخگویان در روستاهای پایلوت 60

جدول 13-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس جنسیت 61

جدول 14-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس روستا 62

جدول 15-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس سطح تحصیلات 63

جدول 16-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس روستا 64

جدول 17-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس سابقه سکونت 65

جدول 18-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس میزان اراضی 66

جدول 19-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس میزان اراضی زیرکشت 67

جدول 20-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس درآمد کشاورزی 68

جدول 21-4- آزمون تفاوت ميانگين آثار زیست­محیطی پروژه منارید بر اساس وضعیت مسکن 69

جدول 22-4- ميانگين و انحراف معيارتأثیر اجرای پروژه بر اشتغال 70

جدول 23-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر اشتغال 71

جدول 24-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص اشتغال 71

جدول 25-4- ميانگين و انحراف معيارتأثیر اجرای پروژه بر سرمایه­گذاری 72

جدول 26-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر سرمایه­گذاری 72

جدول 27-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص سرمایه­گذاری 73

جدول 28-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر معیشت و درآمد 73

جدول 29-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر معیشت و درآمد 74

جدول 30-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص معیشت و درآمد 74

جدول 31-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر سواد و آموزش 75

جدول 32-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر سواد و آموزش 75

جدول 33-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص سواد و آموزش 76

جدول 34-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر مهاجرت 77

جدول 35-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر مهاجرت 77

جدول 36-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص مهاجرت 77

جدول 37-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر بهداشت و امکانات رفاهی 79

جدول 38-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر بهداشت و امکانات رفاهی 79

جدول 39-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص بهداشت و امکانات رفاهی 79

جدول 40-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر مشارکت 80

جدول 41-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر مشارکت 80

جدول 42-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص مشارکت 81

جدول 43-4- ميانگين و انحراف معيار تأثیر اجرای پروژه بر بیابان­زایی 83

جدول 44-4- نتایج مربوط به تأثیر اجرای پروژه بر بیابان­زایی 83

جدول 45-4- نتایج مربوط به مقدار کای­دو شاخص بیابان­زدایی 83

جدول 46-4- آزمون همبستگی اشتغال با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 84

جدول 47-4- آزمون همبستگی سرمایه­گذاری با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 84

جدول 48-4- آزمون همبستگی معیشت و درآمد با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 85

جدول 49-4- آزمون همبستگی سواد و آموزش با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 86

جدول 50-4- آزمون همبستگی مهاجرت با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 86

جدول 51-4- آزمون همبستگی بهداشت و امکانات رفاهی با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 87

جدول 52-4- آزمون همبستگی مشارکت با آثار زیست­محیطی پروژه منارید 88

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

عنوان ……………………………………………….………..…………………………………………………………………………………. صفحه

شکل 1-1- لوگو پروژه بین­المللی منارید 11

شکل 1-3- موقعیت سایت منارید نسبت به سیستان، استان و کشور 36

شکل 1-4- نمودار توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس جنسیت 49

شکل 2-4- نمودار توزیع فراوانی پاسخگویان براساس روستای محل سکونت 50

شکل 3-4- نمودار توزیع فراوانی پاسخگویان براساس سطح تحصیلات 51

شکل 4-4- نمودار توزیع فراوانی شغل سرپرستان خانوار در روستاهای پایلوت 52

شکل 5-4- نمودار توزیع فراوانی سابقه سکونت پاسخگویان در روستاهای پایلوت 53

شکل 6-4- نمودار توزیع فراوانی میزان اراضی زراعی پاسخگویان در روستاهای پایلوت 54

شکل 7-4- نمودار توزیع فراوانی اراضی زیرکشت در روستاهای پایلوت 55

شکل 8-4- نمودار توزیع فراوانی اراضی زیرکشت به کمک پروژه در روستاهای پایلوت 56

شکل 9-4- نمودار توزیع فراوانی درآمد کشاورزی پاسخگویان در روستاهای پایلوت 57

شکل 10-4- نمودار توزیع فراوانی وضعیت مسکن پاسخگویان در روستاهای پایلوت 58

شکل 11-4- نمودار توزیع فراوانی فعالیت­های اقتصادی مورد علاقه پاسخگویان در روستاهای پایلوت 59

شکل 12-4- نمودار توزیع فراوانی فعالیت­های زیست­محیطی مورد علاقه پاسخگویان در روستاهای پایلوت 60

شکل 13-4- اثرات یادگیری مشارکتی در روستاهای پایلوت 82

 

 


 

 

 

 

 

فصل اول
مقدمه وکلیات

 

 

فصل اول:
مقدمهوکلیات

 

 

1-1-         مقدمه

در ارتباط با مسائل اجتماعي و اقتصادي بيابان­زايي باید این واقعيت را قبول كرد كه مسائل و مشكلات فعلي بيابان و بيابان­زايي در ايران صرفا مشكلات فني و تكنيكي نيست بلكه مسا­ئل ساختاري و اجتماعي و چه بسا سياسي است. در حوزه وسيع و گسترده بيابان بیشترین ارتباط با جوامع روستایي است، بنابراين شناخت ساختار اجتماعی و اقتصادی جامعه روستایی از جمله توفيقات كاري مطالعات و پروژه­ها محسوب مي­شود. وضع جوامع روستایي در زمينه­هاي اجتماعي و اقتصادي ويژگي­هاي خاص خود را دارد. ارتباط اين جامعه با محيط اطراف خود در طول زمان باعث بوجود آمدن روابط و عرف خاصي در سطح روستا گرديده كه بسته به شرايط محيط در مناطق مختلف متفاوت است، بنابراين در هر برنامه­اي كه در ارتباط با جامعه­ی روستايي باشد، شناخت ساختار اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي روستا و عملكرد آن ضرورت دارد و بدون توجه به آن هر گونه طرحي نه تنها با مؤفقيت همراه نخواهد بود بلكه باعث بروز ناهماهنگي و به هم زدن ساختار سنتی اجتماعی و اقتصادی روستا نیز خواهد شد. فعاليت­هاي چند دهه اخير بيابان­زدايي تا حدودي گوياي اين واقعيت است، زيرا در اغلب طرح­هايي كه تاكنون به مرحله اجرا درآمده به وضعيت اجتماعي و اقتصادي مردم كمتر توجه شده است به طوري كه مردم در مقام معارضه با منابع طبيعي بوده­اند. در این زمینه بايستي خلاء ناشي از ضعف فرهنگی به ویژه فرهنگ منابع طبیعی به طریقی پر شود. ضمن آنكه اقدامات قانوني در برابر متجاوزين به منابع طبيعي براي هر قشري از جامعه با قاطعيت اجرا گردد.

به نظر کارشناسان از دیدگاه شرایط زیست­محیطی، جهان امروز با چهار مشکل جدی و عمده شامل افزایش میزان آلودگی هوا، آلودگی آب­ها، تخریب لایه اوزون و تخریب سرزمین یا بیابان­زایی مواجه است که از میان چهار مشکل فوق مسئله بیابان­زایی اهمیت بیشتری دارد، زیرا از یک سو کشور ما به دلایل شرایط خاص اقلیمی و موقعیت جغرافیایی در معرض این پدیده است و از سوی دیگر این مسئله درد مشترک کشورهای جهان سوم است (سلطانیه 1383). بیابان­زایی به مفهوم تخریب سرزمین یا کاهش توان بیولوژیکی در مناطق خشک و نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب تحت تأثیر دو دسته عوامل طبیعی و انسانی است (عبدی­نژاد 1386). Logo (2000) نیز بیابان­زایی را فقر اکوسیستم در نواحی خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب معرفی نموده و این فقر را نتیجه­ی فعالیت­های بی رویه­ی انسان و خشکسالی می­داند. این پدیده­، فعّالانه در حال تکوین است و تأثیر جدّی بر روند زندگی بسیاری از انسان­ها به ویژه روستائیان گذاشته است. این وضعیت به دلایل گوناگون از جمله عدم بهره­برداری صحیح از منابع طبیعی مناطق خشک و نیمه­خشک، افزایش روزافزون جمعیت، مسائل اجرایی، عدم شناخت فرهنگ منابع طبیعی و … پدید آمده است. سالیان طولانی نیز دستگاه­های ذیربط برای حل این مشکل کوشیده­اند ولی متأسفانه کمتر با مؤفقیت همراه بوده است. در این زمینه اگر به جلب مشارکت مردم در احیاء سرزمین توجه نشود مسلماً صرف بودجه­های اختصاص داده شده چندان با مؤفقیت همراه نخواهد بود. نتایج مطالعات مختلف نشان می­دهد که مهار رشد بیابان از عهده دولت بر نمی­آید مگر اینکه سرمایه­گذاری شایسته در مورد جلب مشارکت روستائیان در زمینه بیابان­زدایی سرلوحه طرح­ها و فعالیت­ها قرار گیرد. بدیهی است که جلب این مشارکت هم کار آسانی نیست و باید از جهات مختلف درباره آن به تحقیق پرداخت و عوامل مؤثر در جلب مشارکت در این زمینه بررسی شود، چرا که شناسایی این عوامل مقدم بر اجرای هرنوع کار برای کنترل بیابان می­باشد.

   امروزه تمام تلاش­ها در جهت توسعه انسانی در راستای کاهش تهدیدها و افزایش فرصت­ها است. در کشورهای توسعه یافته، شکل­گیری NGO[1]ها (سازمان­های غیر دولتی) از واجبات است و در هر کار و پروژه­ای بایستی سهم سازمان­های دولتی، مردم و NGO، مشخص باشد. در نتیجه در امر حفظ منابع­طبیعی امکان مشارکت وجود دارد اما مشارکتی پیچیده و همه­جانبه که در این خصوص نمی­توان ساده­اندیشی کرد. ساختار جمعی، شرایط قبل و حال مردم و لایه­های روان­شناختی بایستی صورت بگیرد و الگوی در نظر گرفته شده بایستی انعطاف­پذیر بوده و با شرایط حال مطابقت کند، تک­بخشی نباشد و بدون شناخت با محیط پژوهشی طراحی نگردد و آسیب­شناسی هر کدام از اضلاع مثلث ( دولت، مردم و NGO ) به خوبی صورت گرفته باشد (گزارش 1 توسعه یاران مهر، 1392).

2-1- بیان مسئله

یکی از عوامل محدودیت مدیریت جامع منابع­ طبیعی، منابع علمی ا­ست. منابع اطلاعاتی در ارتباط با ماهیّت، گستره و شدت تخریب منابع طبیعی در مناطق مختلف کشور محدود می­باشد و گرایش به سمت تمرکز بر علائم مشهود تخریب سرزمین، نسبت به پرداختن به علت­های اصلی آن، بیشتر است. جمع­آوری و هماهنگ­سازی اطلاعات از منابع و بخش­های مختلف به علّت پیچیدگی و وسعت مطالب، محدودیت بزرگی به شمار می­رود. علاوه بر این، تلفیق موضوعات اقتصادی- اجتماعی و زیست­محیطی، پرداختن به توسعه­ی پایدار را کاری دشوار می­کند. در ارتباط با مدیریت پایدار منابع­ طبیعی در ایران و مقابله با بیابان­زایی ابتکارات و اقداماتی انجام گرفته شده است، اما این ابتکارات عمدتاَ در سطح محلّی بوده و مستندسازی فرایندهای کاری و آموزه­ها انجام نگرفته و یا خیلی کمرنگ بوده است. در نتیجه، دسترسی به اطلاعات و تجارب مؤفق که می­توانست مورد بهره­برداری پروژه­ها و ابتکارات جدید قرار بگیرد، به­راحتی میسّر نیست. از طرفی عدم یکپارچگی و جامعیت مدل­های متعارف توسعه، باعث بروز بحران در پایداری سرزمین، تهدید و تخریب منابع طبیعی، عدم عدالت و ناپایداری در بهره­وری اقتصادی، مشکلات زیست­محیطی، چالش­های بهداشت سلامت، فرسایش، مرگ بیولوژیکی، بحران آب، بحران نیترات، افزایش گازهای گلخانه­ای و بهم خوردن تعادل­های بوم­شناختی در سرزمین می­گردد. به همین دلیل در راهبردهای نوین برای تحقق توسعه پایدار به جای تأکید بر انتقال خدمات، اقدامات فیزیکی و سخت افزاری و انتقال تکنولوژی­های جدیدتر، ارتقاء مهارت­ها در اعمال مدیریت مشارکتی مبتنی بر چرخه اطلاعات، نقش اصلی را بر عهده دارند که با هدف توانمندسازی و دخالت آگاهانه جوامع محلی به­ویژه در بخش روستایی و کشاورزان کوچک در چارچوب عملیات تحقیق- توسعه محقق می­شود.

توجه به سه سرمایه­ی بزرگ اجتماعی1، فیزیکی2و انسانی3در برنامه­ریزی محلّی بسیار مؤثر است. یکی از ابزار برنامه­ریزی محلّی، توجه به مشارکت فعال و همه جانبه­ی افراد جامعه در تمام ابعاد مختلف توسعه و دیگری توجه کافی به دانش بومی افراد جامعه است. سازمان­های مردم نهاد با آگاه­سازی و جلب اعتماد و بالا بردن سطح مشارکت، سرمایه­ی اجتماعی را تقویت کرده و راه را برای توسعه­ی اجتماعی هموار می­سازند (سواری و همکاران، 1391).

بررسي مسائل اجتماعي مشارکت و ارتباط­ي آن با پديده­ی بيابان­زايي نشانگر اهميت فوق­العاده­ی آن در حل مسائل بيابان­زايي است. اگر بيابان­زايي انسان­ساخت (در مقابل بيابان­زايي طبيعي) را نتيجه­ی روابط نامناسب انسان با طبيعت و محيط­زيست بدانيم، كه در دهه­هاي اخير با شدت بيشتري رو به افزايش نهاده، ابعاد كمّي عنصر انسان در قالب عوامل جمعيتي و ابعاد كيفي عنصر انسان در قالب رفتارهاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي او تأثير به­سزايي در بروز اين پديده دارد (فیروزنیا، 1383). بنابراين تعداد جمعيت (سرمایه انسانی) و ابعاد كيفي عوامل انساني نقش به­سزايي در زمينه بيابان­زايي و مقابله با آن ايفا مي­كند (احمدی و همکاران، 1391) و نیاز به مشارکت، استفاده از دانش بومی را اجتناب ناپذیر می­کند.

در توسعه اجتماعی، اعضاء جامعه نقش اصلی را در فرایند توسعه دارند و به عنوان عوامل فعّال، درگیر مسائل پیرامون خود شده و به فعالیت وا داشته می­شوند. در مورد عواملی که زندگی­شان را تحت تأثیر قرار می­دهد مانند تدوین و اجرای سیاست­ها، برنامه­ریزی، توسعه و ارائه خدمات و تغییرات آنها مشارکت خواهند کرد (sahebzadeh and nobaya، 2011).

زیرساخت­های روستایی را می­توان سرمایه­های عمومی و اجتماعی روستاها دانست که توسعه آن باعث بهبود شرایط و کیفیت زندگی و معیشت مردم محلی و ارتقای کارایی زندگی اجتماعی و اقتصادی آنها خواهد شد. مثلاً توسعه زیرساخت­های خدمات بهداشتی و آموزشی، باعث بهبود کیفیت منابع انسانی و افزایش توانایی­های آنها (در جایگاه­های فردی و اجتماعی) خواهد شد. این فعالیت­ها جزء سرمایه­های فیزیکی قرار می­گیرند (رضویان و همکاران، 1388).

دردیدگاه‌های سنتی مدیریت توسعه، سرمایه‌های اقتصادی، فیزیکی و نیروی انسانی مهم­ترین نقش را ایفا می‌کردند اما در عصر حاضر برای توسعه بیشتر از آنچه به سرمایه‌اقتصادی، فیزیکی و انسانی نیازمند باشیم به سرمایه اجتماعی نیازمندیم زیرا بدون این سرمایه، استفاده از دیگر سرمایه‌ها به طور بهینه انجام نخواهد شد. در جامعه‌ای که فاقد سرمایه­ی ‌اجتماعی است، سایر سرمایه‌ها تلف می‌شوند. از این‌رو موضوع سرمایه اجتماعی به عنوان یک اصل اساسی برای نیل به توسعه پایدار محسوب می­شود.

از نقطه نظر مدیریتی، اتخاذ یک استراتژی مبتنی بر ملاحظات بیوفیزیکی، می­تواند علاوه ­بر تأمین منافع معیشتی، سرمایه­گذاری بیشتر در زمینه مدیریت پایدار سرزمین را به ارمغان آورد. فعالیت­هایی نظیر مدیریت جامع محصولات کشاورزی در سطح مزرعه، ایجاد انگیزه برای کشاورزی پایداردر جوامع روستایی، انتقال دانش و فناوری و به­کارگیری سیاست­های تأثیرگذار در سطح ملی و منطقه­ای در راستای افزایش امنیت شغلی، برای رسیدن به راهکارهای پایدار در زمینه چالش­های زیست­محیطی، بسیار ضروری است.

در 22 اسفندماه سال1351، توافق­نامه­ای میان دولت­های ایران و افغانستان مبنی بر اجازه­ی ورود 26 m3/s آب (850 میلیون مترمکعب در سال) از رودخانه هیرمند به ایران امضاء شد ولی متأسفانه در زمان رژیم طالبان (1996) اجرای توافق­نامه متوقف و منجر به وقوع فاجعه­ای زیست­محیطی و اقتصادی- اجتماعی در استان سیستان و بلوچستان شد، به طوری که به شدت موجب روند نزولی شاخص­های اکولوژیکی و انسانی گردید (افشاری،1391).

در سپتامبر 2010 ( شهریور 1389)، به منظور ظرفیت­سازی ملی برای مدیریت پایدار محیط زیست و حمایت از منابع طبیعی به ویژه آب و خاک در چارچوب برنامه­های توسعه ملی و همچنین اجرایی نمودن برنامه­های توسعه زیست­محور با تأکید بر بهبود کیفیت زندگی

1- Non- Governmental Organization

1- Social Capital

2- Physical Capital

3- Human Capital

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه :142

قیمت : 17300 تومان

***

—-

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :