متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :دين شناسي

عنوان : گزارش، شرح و سنجش ديدگاه‌هاي تازه درباره‌ي علم ديني با تأكيد بر ديدگاه‌های عبدالكريم سروش، مصطفي ملكيان، علي پايا

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشكده اديان

پايان نامه كارشناسي ارشد رشته دين شناسي

عنوان پايان نامه:

 گزارش، شرح و سنجش ديدگاه‌هاي تازه درباره‌ي علم ديني

 با تأكيد بر ديدگاه‌های عبدالكريم سروش، مصطفي ملكيان، علي پايا و بیژن عبدالکریمی

استاد راهنما:

حجةالاسلام دكتر حسين ديبا

استاد مشاور:

دكتر الله‌كرم كرمي‌پور

 

شهريور 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

فصل اول: كليات و مباحث مقدّمات

بخش اوّل: كلّيات… 2

  1. بيان مسأله. 2
  2. ضرورت و هدف تحقيق.. 3
  3. پيشينه تحقيق.. 4
  4. روش تحقيق.. 7

بخش دوم: مباحث مقدماتي.. 8

  1. سير تاريخي و اقدامات صورت گرفته درباره علم ديني.. 8
  2. زمينه‌هاي طرح و بسط انديشه‌ی علم ديني.. 10
  3. معنا و مفهوم علم ديني.. 13
  4. رويكردهاي عمده در باب علم ديني.. 25

نگاه و روايت اول. 25

نگاه و روايت دوم. 28

نگاه و روايت سوم. 30

  1. چالش‌هاي نظري فراروي علم ديني.. 33

فصل دوم:گزارش و سنجش ديدگاه دكتر عبدالكريم سروش

مقدمه. 37

بخش اول: رويكرد مثبت و ايجابي به علم ديني.. 38

  1. مقصود از علوم انساني.. 38
  2. تجربي بودن علوم انساني.. 39
  3. تعريف علوم انساني.. 40
  4. تفكيك مقام گردآوري از مقام داوري.. 41
  5. وابستگي علم به جهان بيني و ايدئولوژي عالِم در مقام گردآوري.. 42
  6. اسلامي كردن علوم انساني.. 45

جمع‌بندي.. 47

بخش دوم: رويكرد انتقادي و سلبي به علم ديني.. 49

  1. عوامل و انگيزه‌هاي ديني كردن علم. 49

نقد و سنجش…. 50

  1. علم دينی در مقام ثبوت و نفس الأمر. 53

نقد و سنجش…. 54

  1. علم ديني و فرايند تكوين علوم. 55

نقد و سنجش…. 58

  1. شواهدي تاريخي بر بي‌ نتيجه بودن ايده علم ديني.. 61

نقد و سنجش…. 63

  1. علم ديني ممكن امّا نامطلوب… 64

نقد و سنجش…. 65

جمع‌بندي.. 69

فصل سوم:گزارش و سنجش ديدگاه آقاي مصطفي ملكيان

مقدمه. 75

  1. مقصود از علم ديني.. 75
  2. نقصان علوم انساني موجود. 77

نقد و سنجش…. 80

  1. تعارض علم و دين.. 84

نقد و سنجش…. 87

  1. امكان علم ديني.. 91

الف) تصحيح علوم موجود. 91

نقد و سنجش…. 92

ب) تأسيس علوم جديد. 93

انتقاد اول. 94

نقد و سنجش…. 95

انتقاد دوم. 98

نقد و سنجش…. 99

انتقاد سوم. 102

نقد و سنجش…. 103

ج) الهام گرفتن از گزاره‌هاي ديني در ساخت نظريّه‌هاي علمي.. 106

نقد و سنجش…. 106

  1. مطلوبيّت علم ديني.. 107

نقد و سنجش…. 109

جمع بندي.. 111

فصل چهارم: گزارش و سنجش ديدگاه دكتر علي پايا

مقدمه. 119

  1. تفاوت علم و فناوري.. 120

نقد و سنجش…. 124

  1. امتناع علم دینی و امکان فناوری دینی.. 126

نقد و سنجش…. 127

  1. علم ديني و حوزه علوم انساني و اجتماعي.. 129

نقد و سنجش…. 131

  1. نقد استدلال‌هاي مدافعان علم ديني.. 132

الف) نقد ديدگاه آقاي رياحي و همكاران. 133

ب) نقد ديدگاه دكتر خسرو باقري.. 134

نقد و سنجش…. 137

ج) نقد ديدگاه آقاي بستان. 139

نقد و سنجش…. 140

جمع بندي.. 141

فصل پنجم: گزارش و سنجش ديدگاه دكتر بيژن عبد الكريمي

مقدمه. 145

  1. طرح علوم انساني اسلامی، ايده‌اي تاريك و ناروشن! 146

الف) معاني «دين يا الهيات» و «علوم انساني». 146

ب) صورت‌بند‌ي‌هاي مسأله. 147

نقد و سنجش…. 151

  1. طرح علم ديني يا شرق شناسي وارونه؟. 157

نقد و سنجش…. 158

جمع‌بندي.. 160

نتايج و پيشنهاد‌ها. 161

فهرست منابع. 164

 

چکیده

اين نوشتار به گزارش و سنجش انتقادهاي چهار مخالف و منتقد مهم علم دينی در ايران، دكتر عبدالكريم سروش، آقای مصطفي ملكيان، دكتر علي پايا و دکتر بیژن عبدالکریمی مي‌پردازد. پيش از آغاز مباحث اصلي، به منظور در اختيار داشتن چارچوبي مفهومي و روشن شدن جوانب بحث، از مباحثي چون معنا و مفهوم علم دينی، زمينه‌هاي طرح و بسط انديشه علم دينی و رويكردهاي عمده در باب علم دينی، سخن به ميان آمده است.

انديشه دكتر سروش در باره علم دينی، از پيشگامي در ارائه قرائتي از علم دينی در ايران تا نامطلوب دانستن علم اسلامي، در نوسان بوده است. او در اوايل دهه 60  به ارائه و تبيين قرائتي حداقلي از علم دينی مي‌پردازد امّا در دهه 70، جريان ديني كردن علم در جهان اسلام را به شدّت مورد انتقاد قرار مي‌دهد. دكتر سروش در ضمن انتقادهاي خود با تفكيكي كه ميان مقام ثبوت و نفس الأمر و مقام اثبات و تحقّق خارجي علوم قائل مي‌شود، خواسته يا ناخواسته، توجه موافقان را به پرهيز از خلط ميان اين دو مقام معطوف مي‌كند؛ خلطي كه خود او نيز در انتقادهايش مانند برخي موافقان، مصونِ از آن نمانده است.

انتقادهاي آقاي ملكيان با صبغه‌اي تحليلي و دقّت و ثمربخشی افزون‌تر، در عين حال كه قابل نقد و پاسخ است، موافقان را متوجه پيش فرض‌ها و مقدّمات انديشه‌ی توليد علم دينی مي‌نمايد. او كه علم دينی را منطقاً ممكن مي‌داند، كوشش‌هاي انجام شده را ناموفق ارزيابي مي‌كند و از دغدغه‌هاي مهم و مغتنمي در اين باره سخن مي‌گويد. دكتر علي پايا از موضع يك مدافع فلسفه‌ی علم رئاليستي انتقادي، به تحليل و واكاوي ايده علم دينی مي‌پردازد. او با تأكيد بر تفاوت علم و فناوري و نيز دوگانه دانستن ماهيت علوم اجتماعي و برخي علوم انساني، ضمن اصرار بر امتناع علم دينی، از امكان و مطلوبيت فناوري بومي و ديني، دفاع مي‌كند.

خلاصه آن‌كه انتقادهاي اين چهار مخالف نه تنها عرصه را بر موافقان تنگ نمي‌كند و اين انديشه را با چالشی جدّي مواجه نمي‌سازد بلكه حاوي نكته‌هاي مثبت و مفيدي است كه بر مباحث نظري اين مقوله روشنی مي‌بخشد و خلأها و زواياي پنهان آن را در معرض ديد موافقان قرار مي‌دهد كه به مهم‌ترين آن‌ها اشاره شد. در نقد و سنجش انتقادهاي مذكور ضمن گزارش دقيق و منصفانه هر انتقاد، از روش تحليلي استفاده شده است.

واژه‌هاي كليدي: علم ديني، علوم انساني اسلامي، فناوري بومي و ديني، عبدالكريم سروش، مصطفي ملكيان، علي پايا و بیژن عبدالکریمی.

بخش اوّل: كلّيات

. بيان مسأله

موضوع علم دينی در ايران، با عمر سي و چند ساله خود، با ديدگاه‌هاي موافق و مخالف برخي انديشمندان ايراني همراه بوده است. موافقان علم ديني در ايران، تعاريف و تصاوير متفاوتي از اين مقوله ارائه كرده‌اند. عده‌اي از موافقان مقصود از علم، در تعبير علم ديني را علم تجربي[1] دانسته‌اند و برخي ديگر معناي آن را عام قلمداد كرده‌اند. دسته‌اي از مدافعان علم ديني، در توليد و شكل‌گيري آن بر روش تجربي[2] پاي فشرده‌اند و برخي ديگر از تكثرگرايي[3] روش شناختي سخن گفته‌اند. عده‌اي از باورمندان علم ديني بر تأثير پيش فرض‌هاي متافيزيكي ديني تأكيد مي‌كنند و برخي ديگر، فرضيه‌ها و نظريه‌هاي علمي را در متون و منابع ديني جستجو مي‌كنند. گروهي از موافقان علم ديني، تمام دغدغه و اهتمام خود را توليد علوم انساني اسلامي عنوان مي‌كنند و برخي ديگر علوم طبيعي را نيز داخل در محل نزاع مي‌دانند. خلاصه آنكه در اردوي موافقان و حاميان علم ديني، طيفي از آرا و نگاه‌هاي متفاوت در اين زمينه وجود دارد.

در سوي ديگر برخي منتقدان و مخالفان علم ديني انديشه‌ی ديني كردن علم را ميراث فرسوده‌اي تلقي مي‌كنند كه روزگاري امتحان خود را پس داده و نمره خوبي نياوده است و عده‌اي ديگر صرف عدم موفقيت كوشش‌هاي صورت گرفته را دال بر عدم امكان تأسيس علم ديني و اسلامي نمي‌دانند. برخي از مخالفان اساساً علم ديني را ممكن نمي‌دانند و تعبير علم ديني را واجد تناقض دروني و متنافي الاجزاء[4] تلقي مي‌كنند و در عوض از امكان فناوري ديني و بومي سخن مي‌گويند امّا برخي ديگر از مخالفان علم ديني با اذعان به امكان علم ديني، آن را مطلوب نمي‌دانند و خلاصه آن‌كه همان تشتت و تعدّد آرا در جانب منتقدان و مخالفان علم ديني نيز مشاهده مي‌شود. بنابراين نمي‌توان ادّعا كرد همه باورمندان و موافقان علم ديني در ايران، به تعريف و تصوير واحدي دست يافته‌اند و مخالفان و منتقدان نيز بر ايرادات و اشكالات مشخّصی اجماع كرده‌اند.

در این نوشتار سعی بر آن است دیدگاه‌های سه تن از مهم‌ترين منتقدان و مخالفان علم ديني در ايران، دكتر عبدالكريم سروش، آقای مصطفي ملكيان و دكتر علي پايا، گزارش و سنجش گردد. در گزارش ديدگاه‌هاي اين افراد، صرفاً به مقالات و مطالبي از آن‌ها پرداخته مي‌شود كه مستقيماً به موضوع علم ديني اختصاص دارد و از استنباط و استخراج مقصود و نظر آن‌ها از مباحث و مواضع ديگرشان، اجتناب خواهد شد. مقصود از سنجش در اين‌جا، معناي دقيق آن يعني نشان دادن نقاط قوّت و نقاط ضعف ديدگاه‌هاي ايشان است و تنها جنبه سلبي و منفي آن مدّ نظر نيست.

تعداد صفحه : 179

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :